Wyrok z 12 lipca 2024, sygn. II AKa 411/23

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 411/23

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z 18.04.2023r., sygn. akt II K 88/21 (osk. T. S.)

1.1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.1.3. Granice zaskarżenia

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.2.1. Ustalenie faktów

1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.

T. S.

U oskarżonego nie rozpoznano choroby psychicznej, ani upośledzenia umysłowego. Rozpoznano natomiast u niego mieszane zaburzenia osobowości.

Oskarżony rozumiał znaczenie czynu i mógł pokierować swoim postępowaniem.

Stan zdrowia oskarżonego pozwala na jego udział w postępowaniu karnym i prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.

Opinia psychia-tryczno – psycholo-

giczna

261-265

1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

1.2.2. Ocena dowodów

1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.

opinia psychiatryczno - psychologiczna

Opinia jest jasna i pełna, zawiera opis przeprowadzonych badań oraz logiczne wnioski, została wydana po osobistym zbadaniu oskarżonego przez biegłych. Biegli wydający opinię dysponują odpowiednią wiedzą fachową oraz doświadczeniem w opiniowaniu sądowym. Treść opinii nie była kwestionowana w toku postępowania przez żadną ze stron.

Z tych też powodów Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do kwestionowania wiarygodności tego dowodu.

1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Obraza przepisów postępowania – art. 7 kpk i dokonanie całkowicie dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, poprzez uznanie, że oskarżony umieścił komentarz na portalu społecznościowym (...), poprzez zamieszczenie pod umieszczonym tam zdjęciem dziecka A. R. i G. R. komentarza o treści „czarne? na ubicie”, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych i uznanie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu, a jego zachowanie wypełniło znamiona występku określonego w art. 119 §1 kk i art. 126a kk w zw. z art. 11 §2 kk.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Obrońca oskarżonego sformułował w treści apelacji tylko jeden zarzut odwoławczy, posiadający jednak budowę kaskadową. Jego zdaniem Sąd I instancji, naruszając przepisy postępowania karnego, nieprawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody, co skutkować miało dokonaniem błędnych ustaleń faktycznych. Doszło tym samym do swoistego zdublowania zarzutów odwoławczych, albowiem zarzutem pierwotnym jest zarzut obrazy prawa procesowego (art. 7 kpk), zaś jego konsekwencją miały być błędne ustalenia faktyczne, których wypunktowanie powinno raczej stanowić uzasadnienie zarzutu głównego (pierwotnego), obrazując wpływ tego uchybienia na treść zaskarżonego wyroku, co jest wszak konieczne dla skuteczności zarzutu z art. 438 pkt 2 kpk. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny w sposób całościowy odniesie się do stawianego zarzutu, analizując kolejno podnoszone przez skarżącego argumenty i okoliczności.

Na wstępie należy podkreślić, że choć nie wynika to wprost z treści zarzutu odwoławczego, a bardziej z uzasadnienia apelacji – obrońca zakwestionował zakres pozyskanego w toku postępowania materiału dowodowego, wskazując na jego braki, skutkujące – jego zdaniem – niemożnością udowodnienia oskarżonemu, że to on był autorem badanego komentarza umieszczonego na portalu (...). Skarżący wskazał tu na konieczność wystąpienia do administratora wymienionego portalu o wskazanie danych osoby korzystającej z profilu o nawie (...), a także o ustalenie adresu IP komputera, z którego dokonano przedmiotowego wpisu (komentarza). Sąd odwoławczy, podzielając w pewnym zakresie argumentację skarżącego, że dane te mogą przyczynić się do pełniejszego wyjaśnienia okoliczności czynu zarzucanego oskarżonemu i winny być pozyskane już na wstępnym etapie postępowania, podjął starania o uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym wyżej kierunku, zlecając przeprowadzenie konkretnych czynności dowodowych oskarżycielowi publicznemu – w trybie art. 396a kpk w zw. z art. 458 kpk. Czynności te jednak – z uwagi na upływ czasu i skasowanie konta na portalu (...), a w konsekwencji niemożność ustalenia ID konta – nie doprowadziły do pozyskania nowego materiału dowodowego, w szczególności wskazywanego przez obrońcę (k. 243-251). W tej sytuacji Sąd Apelacyjny dysponował dokładnie tymi samymi dowodami, które okazały się wystarczające dla Sądu I instancji do przypisania oskarżonemu występku opisanego w punkcie I wyroku (z art. 119 §1 kk w zb. z art. 126a kk w zw. z art. 11 § 2 kk) i musiał rozstrzygnąć, czy w istocie pozwalają one na uznanie – bez cienia wątpliwości - że to oskarżony T. S. umieścił dyskryminacyjny komentarz na (...) pod zdjęciem dziecka małżonków R.. Analiza ta potwierdziła trafność istotnych ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd Okręgowy (z pewnymi, drobnymi wyjątkami, o których niżej), co pozwoliło na jednoznaczne przyjęcie, że autorem omawianego wpisu był z pewnością oskarżony. Sąd Apelacyjny nie podzielił jedynie oceny prawnej czynu oskarżonego przedstawionej w treści zaskarżonego wyroku, co skutkowało zmianą kwalifikacji prawnej tego czynu.

Nietrafny jest zatem zarzut obrazy art. 7 kpk, albowiem Sąd Okręgowy ocenił zebrane w sprawie dowody w sposób swobodny, lecz nie dowolny, kierując się przy tym zasadami określonymi w przywołanym przepisie Kodeksu postępowania karnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przeprowadzono analizę zgromadzonych w sprawie dowodów, we wzajemnym ich powiązaniu, co było konieczne w sytuacji, w której oskarżony konsekwentnie zaprzeczał w toku procesu, by był autorem omawianego wpisu na portalu (...). Autor apelacji nie podniósł w tym zakresie żadnych konkretnych zarzutów co do toku rozumowania zaprezentowanego przez Sąd I instancji, przeprowadzonych przez ten Sąd wnioskowań, ograniczając się w zasadzie – w bardzo lakonicznym uzasadnieniu apelacji – do przedstawienia własnej oceny, że zebrane dowody nie pozwalają na przypisanie oskarżonemu czynu wynikającego w treści wyroku. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd I instancji nie oparł swoich ustaleń faktycznych na „domniemaniach pokrzywdzonych” (str. 3 apelacji), lecz na dowodach o charakterze zarówno rzeczowym (skany wpisów na portalu i w komunikatorze (...)), jak i osobowym, analizowanych we wzajemnym powiązaniu, zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i przy użyciu poprawnego wnioskowania z jednych faktów o innych. Skarżący – w dość chaotycznej argumentacji zawartej w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego – zarzuca Sądowi I instancji błędną ocenę dowodów (nie podając bliższych szczegółów), wplatając w swoje wypowiedzi zarzuty związane z opisanym wyżej zaniechaniem przeprowadzenia czynności dowodowych. Arbitralnie i subiektywnie twierdzi, że „Sąd I instancji niesłusznie odmówił wiary wyjaśnieniom oskarżonego oraz przyznał walor wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonych” (str. 3 apelacji), nie uzasadniając swojego stanowiska, co nie mogło przynieść oczekiwanych przez obrońcę skutków procesowych. Ograniczenie się do przedstawienia własnej, subiektywnej i bardzo spłyconej oceny dowodów nie mogło podważyć logiki rozumowania zaprezentowanego przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Słusznie zatem Sąd ten ustalił, że zebrane dowody pozwalają na przyjęcie, że - już po pojawieniu się omawianego komentarza na (...) – małżonkowie R., zaniepokojeni jego treścią, starali się ustalić jego autora, co wydaje się w pełni naturalne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego. Ich spójne w tej części zeznania wskazują, że poprzez wspólnych znajomych z portalu społecznościowego (...) udało się im ustalić, że konto, z którego pochodzi ów komentarz ((...)) należy do T. S., znanego nadto G. R. z czasów szkolnych (z równoległej klasy). Fakt, że świadkowie ci nie pamiętali dokładnie od kogo tę wiedzę pozyskali (poza świadkiem P. K.), nie podważa z pewnością wiarygodności ich relacji.

Dodatkowo wypada zauważyć, że już sama nazwa konta ((...)) sugeruje, że jego użytkownikiem może być osoba o imieniu T..

Świadek P. K. - choć wprost tego nie potwierdził, zasłaniając się niepamięcią, zaś w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym wyraźnie wycofując się z zeznań niekorzystnych dla oskarżonego – przyznał jednak podczas pierwszego przesłuchania (k. 103), że z takim zapytaniem zwracał się do niego G. R., a on udzielił mu odpowiedzi, zaś oskarżony S. niewątpliwie posiadał w tym czasie konto na (...).

Trafnie też Sąd Okręgowy przyjął, że dalsza korespondencja prowadzona w tej sprawie przez małżonków R. za pośrednictwem komunikatora (...) (głównie przez A. R.) z osobą użytkującą konto o nazwie (...), utrwalona w materiale dowodowym w postaci skanów (zrzutów z ekranu – k. 4-13), była faktycznie prowadzona z oskarżonym T. S., a nadto uzasadnia ona wniosek, że był on także użytkownikiem konta (...), z którego zamieszczono omawiany komentarz. Przemawiają za tym następujące, istotne argumenty:

- oznaczenie konta na komunikatorze (...) operowało danymi zbieżnymi z imieniem i nazwiskiem oskarżonego (k. 2),

- w przebiegu korespondencji oskarżony poznał G. R. jako swojego dawnego kolegę ze szkoły, zwracał się do niego po imieniu, zapewniał, że widuje go w G. (1) na ulicy z członkami jego rodziny (k. 5-7),

- odpowiadając na zadane wprost pytanie – potwierdził, że posiada konto (...) (k. 13),

- w treści rozmowy pojawił się motyw ataku na Ratusz (k. 8), co koresponduje z historią karną oskarżonego, który w tym czasie stał pod zarzutem kierowania gróźb karalnych wobec władz samorządowych, na terenie Urzędu Miejskiego w G. (1),

- podczas rozmowy na komunikatorze (...) oskarżony zaprezentował wypowiedzi o charakterze dyskryminacyjnym (rasistowskim), zbieżne z przedmiotowym komentarzem na (...)(k. 4-5, 11-13),

- w trakcie ww. rozmowy (k. 4-5) oskarżony sugerował, że nie pamięta faktu zamieszczenia komentarza, gdyż mógł wówczas znajdować się w stanie odurzenia: „palę” (SO błędnie wskazuje tu na upojenie alkoholowe – str. 2 uzasadnienia wyroku), co koresponduje z późniejszymi wypowiedziami oskarżonego podczas rozmowy z małżonkami R. przed Sądem Rejonowym w G. (1) .

Kolejnymi dowodami wspierającymi poczynione przez Sąd I instancji ustalenia faktyczne są zeznania świadków A. iG. R., z których wynika nie tylko – jak wyżej wspomniano – fakt uzyskania przez nich, za pośrednictwem swoich znajomych, danych oskarżonego T. S. jako użytkownika konta o nazwie (...), ale także ujawniają one przebieg rozmowy tychże świadków z oskarżonym, która miała miejsce po rozprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w G. (1). Sąd Okręgowy nie do końca trafnie ocenił te zeznania jako w pełni zgodne, albowiem świadek G. R. podawał, że oskarżony wprost przyznał się do zamieszczenia tego komentarza i za to przepraszał (k. 172v), zaś A. R. zeznała, że oskarżony niezbyt pamiętał, czy komentarz ten faktycznie zamieścił, ale gdyby tak było – to przeprasza (k.173v). Niemniej z zeznań tych logicznie wynika, że oskarżony poczuwał się do odpowiedzialności za ten czyn i przepraszał obu świadków, zaś w zakresie niepamięci przebiegu zdarzenia z zamieszczeniem komentarza, podawał zbieżnie z treścią korespondencji na komunikatorze (...), gdzie także sugerował, że nic nie pamięta, uzasadniając to tym, że „pali”. Omawiana rozbieżność nie podważa przy tym wiarygodności zeznań obojga wymienionych świadków, gdyż była to sytuacja dynamiczna, emocjonująca – wyjście z sądu po rozprawie, obecność adwokata rozmawiającego w pobliżu przez telefon – a zatem nie można wykluczyć, że świadkowie nieco odmiennie zrozumieli wypowiedzi oskarżonego lub słyszeli różne jego, kolejno prezentowane wypowiedzi. Z pewnością jednak oskarżony podczas tej rozmowy nie zaprzeczał stanowczo, by zamieścił przedmiotowy komentarz na (...).

Omówione wyżej dowody – ze szczególnym uwzględnieniem przyznania się do posiadania konta o nazwie (...) - pozwalają na podważenie wiarygodności wyjaśnień oskarżonego, jakoby nie posiadał w omawianym czasie w ogóle konta na (...) i nie zamieszczał na tym portalu komentarza stanowiącego przedmiot niniejszego postępowania. Tym samym bezzasadny jest zarzut skarżącego, że Sąd Okręgowy nietrafnie odmówił waloru wiarygodności relacjom procesowym oskarżonego T. S..

Nie znajduje potwierdzenia także teza apelującego, sugerującego, że świadkowie R. są skonfliktowani z oskarżonym (str. 4 apelacji). Z zeznań tychże świadków - w szczególności składanych w toku rozprawy przed Sądem Okręgowym - wynika, że chcieli oni załatwić sprawę z oskarżonym polubownie, oczekiwali przeprosin, refleksji z jego strony, jednakże do złożenia zawiadomienia doszło na skutek nieprzejednanej postawy oskarżonego. Wymowa tych zeznań (np. z k. 172v) zdecydowanie przeczy sugestiom skarżącego – świadkowie obecnie nie żywią wobec oskarżonego większej urazy, zważywszy na bezrefleksyjny charakter jego czynu oraz znajomość z G. R. z czasów szkolnych. Nie mieli także żadnych powodów, aby bezpodstawnie pomawiać oskarżonego, z którym od dawna nie utrzymywali żadnych kontaktów.

Wniosek

1)  o zmianę zaskarżonego wyroku, poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów,

ewentualnie:

2)  o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SO w Toruniu

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec nieuwzględnienia zarzutu odwoławczego formułowanego we wniesionej przez obrońcę apelacji i uznania przez Sąd odwoławczy, że to oskarżony był autorem omawianego komentarza na (...), brak było podstaw do zmiany wyroku w kierunku wnioskowanym przez skarżącego, tzn. poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów. Zmiana wyroku wynikała natomiast z innych okoliczności, szczegółowo opisanych w dalszej części niniejszego uzasadnienia.

Wniosek alternatywny obrońcy oskarżonego - o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji - nie posiada jakichkolwiek podstaw prawnych (katalog ten jest obecnie dość mocno ograniczony - art. 437 § 2 kpk). W toku postępowania odwoławczego nie ujawniono bynajmniej okoliczności (czy to podniesionych w treści zarzutu apelacyjnego, czy też dostrzeżonych przez Sąd z urzędu), które powodowałyby konieczność wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

W toku kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku zainicjowanej apelacją obrońcy oskarżonego, respektując prawa oskarżonego wynikające z kierunku wniesionej apelacji, Sąd odwoławczy dostrzegł, a następnie skorygował następujące uchybienia tego wyroku, które nie zostały podniesione w sformułowanym przez obrońcę zarzucie apelacyjnym (art. 440 kpk):

1)  błędne przyjęcie, że groźba oskarżonego wywołała obawę jej spełnienia nie tylko u A. R., ale też u G. R.,

2)  niewłaściwa ocena prawna ustalonego w sprawie zachowania oskarżonego (dokonanie / usiłowanie nieudolne)

3)  dodatkowo - wskazano miejsce popełnienia czynu.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Ad 1)

Sąd Okręgowy błędnie ustalił, że groźba pozbawienia życia dziecka wzbudziła obawę jej spełnienia u małżonków R. – rodziców tego dziecka. Z zeznań świadka G. R. wynika jednak, że osobiście gróźb tych się nie obawiał, zaś dotyczy to wyłącznie jego żony, która złożyła w sprawie zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa (k. 30v). W tej sytuacji należało tę okoliczność uwzględnić przy ponownym opisie czynu przypisanego oskarżonemu.

Ad 2)

W opisie czynu przypisanego oskarżonemu Sąd I instancji przyjął, że sprawca kierował się „domniemaną” przynależnością rasową dziecka widocznego na zdjęciu. Sąd ten ustalił zatem, prawidłowo, że dziecko to wcale nie było czarnoskóre, zaś w świadomości oskarżonego pojawił się pewnego rodzaju błąd poznawczy, motywujący do konkretnego działania. Nie doszło jednak do przełożenia tego ustalenia na kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku. W tej sytuacji nieprawidłowe było przypisanie oskarżonemu tego czynu w formie stadialnej dokonania, gdyż właściwą konstrukcją prawną było tu z pewnością tzw. usiłowanie nieudolne (art. 13 §2 kk), stanowiące konsekwencję opisanego wyżej błędu w świadomości oskarżonego. Jak słusznie przyjmuje się bowiem w piśmiennictwie, dla bytu przestępstwa z art. 119 §1 kk konieczne jest, aby tożsamość (przynależność) grupowa była cechą rzeczywistą, a nie jedynie wyobrażoną przez sprawcę; w wypadku, gdy sprawca działa w warunkach błędu w postaci urojenia, wchodzi w rachubę odpowiedzialność za usiłowanie nieudolne tego przestępstwa – przy spełnieniu znamion określonych w art. 13 §2 kk ( por. Mateusz Woliński, Jarosław Zagrodnik „Przestępstwo mowy nienawiści”, LEX/el. 2019, komentarze praktyczne do art. 119 kk, pkt 2). W ocenie Sądu Apelacyjnego, w niniejszej sprawie doszło do wypełnienia znamion opisanych w art. 13 §2 kk, albowiem oskarżony nie zdawał sobie sprawy z „braku przedmiotu nadającego się do popełnienia na nim czynu zabronionego”, tzn. nie wiedział o tym, że dziecko widoczne na zdjęciu nie posiada takiej przynależności rasowej, jaką sam zakładał, a z powodu której postanowił sformułować opisaną we wpisie groźbę karalną („na ubicie”), która to groźba wywołała u matki tego kilkumiesięcznego dziecka uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona.

Ad 3)

Opis czynu przypisanego oskarżonemu powinien zasadniczo zawierać miejsce jego popełnienia. Nie ulega wątpliwości, że oskarżony działał w miejscu swojego zamieszkania, tzn. w G. (1). Opisując ponownie czyn przypisany oskarżonemu Sąd Apelacyjny wskazał to miejsce popełnienia czynu. Zmiana ta nie narusza praw oskarżonego, albowiem ma charakter porządkujący, natomiast w orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że brak ustalenia miejsca popełnienia czynu nie wyklucza możliwości wydania wyroku skazującego ( por. wyrok SA w Lublinie z 16.08.2021r., sygn. akt II AKa 111/20, LEX nr 3417408, wyrok SA w Warszawie z 10.03.2021r., sygn. akt II AKa 398/19, LEX nr 3184204). W niniejszej sprawie ustalenie to ma w istocie charakter wtórny, skoro czyn polegał na dokonaniu wpisu w internecie, posiadając w ten sposób nieograniczony, ogólnoświatowy zasięg, a nie zachodzi wątpliwość co do tożsamości czynu zarzucanego i przypisanego sprawcy.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

1.- pkt II, III, IV i V wyroku

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Rozstrzygnięcia te nie były przedmiotem zarzutów odwoławczych, a także nie były kwestionowane przez oskarżonego i jego obrońcę zarówno w uzasadnieniu apelacji, jak i w toku prowadzonego postępowania odwoławczego; również Sąd Apelacyjny nie dostrzegł powodów, aby korygować w tym zakresie zaskarżony wyrok.

Wymierzając oskarżonemu nową, niższą karę pozbawienia wolności (4 miesiące – o czym niżej), a jednocześnie utrzymując w mocy rozstrzygnięcie zawarte w pkt II zaskarżonego wyroku, Sąd odwoławczy zdecydował o warunkowym zawieszeniu tej kary na okres próby wynoszący 2 lata. Jest to z jednej strony konsekwencja respektowania kierunku wniesionego środka zaskarżenia (zasada reformationis in peius), z drugiej zaś – wyraz przekonania Sądu Apelacyjnego o słuszności zawieszenia wykonania kary na taki właśnie okres, który pozwoli na ocenę zachowania oskarżonego w tym czasie, a także umożliwi oskarżonemu resocjalizację w warunkach wolnościowych. Podzielono w tym zakresie argumentację zaprezentowaną przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Podobnie Sąd odwoławczy zgodził się z Sądem I instancji co do słuszności wymierzenia oskarżonemu grzywny w trybie art. 71 §1 kk (50 stawek dziennych po 20 złotych każda – pkt III wyroku) oraz nałożenia obowiązków wymienionych w art. 72 §1 pkt 4 i 5 kk (wykonywanie pracy zarobkowej, powstrzymywanie się od nadużywania alkoholu), a także oddania oskarżonego w okresie próby pod dozór kuratora sądowego – pkt IV wyroku. Wymierzona grzywna – wobec zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności – będzie obecnie dla oskarżonego realną dolegliwością, uświadamiając mu jednocześnie konieczność ponoszenia konsekwencji popełnianych przestępstw i oddziałując na niego w sposób wychowawczy (prewencja indywidualna). Z uwagi na charakter przypisanego czynu, ujawnione okoliczności związane z zachowaniem oskarżonego w tym czasie (rasistowskie wpisy i wypowiedzi na komunikatorze (...)), jak i karalność oskarżonego w innych sprawach, niezbędne jest także oddanie go w okresie próby pod dozór kuratora, aby podlegał on bieżącej kontroli prezentowanego zachowania i wypełniania nałożonych na niego przez Sąd obowiązków.

Sąd odwoławczy nie znalazł także podstaw do zmiany rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego co do kosztów postępowania (pkt V zaskarżonego wyroku).

1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.1.1.

Przedmiot i zakres zmiany

0.1.- opis czynu przypisanego oskarżonemu w pkt I wyroku (nowy opis), jego kwalifikacja prawna oraz wymiar kary

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd odwoławczy, w ramach czynów zarzuconych oskarżonemu, uznał go za winnego tego, że:

13 września 2019 roku w G. (1), na portalu społecznościowym (...), poprzez zamieszczenie pod umieszczonym tam zdjęciem dziecka A. R. i G. R. komentarza o treści „Czarne ?? na ubicie”, kierował groźbę pozbawienia życia dziecka z powodu domniemanej, błędnie ocenianej przez oskarżonego przynależności rasowej tego dziecka, przez co publicznie nawoływał do popełnienia tego czynu zabronionego, wzbudzając u A. R. uzasadnioną obawę, że groźba ta zostanie spełniona.

Jak zostało to już wyżej opisane, Sąd Apelacyjny – w porównaniu z treścią zaskarżonego wyroku:

- uzupełnił opis tego czynu o miejsce jego popełnienia,

- wyeliminował okoliczność, jakoby groźba oskarżonego spowodowała obawę jej spełnienia także u G. R.,

- wskazał, że groźbę tę oskarżony skierował z powodu domniemanej, błędnie ocenianej przez niego przynależności rasowej dziecka widniejącego na zdjęciu,

- wprost wskazał, że oskarżony działał w ramach usiłowania nieudolnego.

Taki właśnie opis czynu w pełni odpowiada poczynionym przez Sąd odwoławczy, zmienionym ustaleniom, przedstawionym we wcześniejszej części niniejszego uzasadnienia, nie pogarszając jednocześnie sytuacji procesowej oskarżonego T. S..

Tak opisany czyn Sąd odwoławczy zakwalifikował jako występek z art. 13 §2 kk w zw. z art. 119 §1 kk w zb. z art. 126a kk w zw. z art. 11 §2 kk – z powodów opisanych wyżej. Poza dokonaną zmianą (usiłowanie nieudolne), w pełni podzielono argumentację Sądu Okręgowego odnośnie wypełnienia przez oskarżonego znamion typów czynów zabronionych opisanych w art. 119 § 1kk i art. 126a kk. Trafność tego poglądu nie była kwestionowana w treści złożonej apelacji.

Następnie – przy zastosowaniu art. 11 §3 kk i art. 14 §1 kk, na podstawie art. 119 §1 kk – wymierzono oskarżonemu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności (zachowując jej warunkowe zawieszenie na okres 2 lat próby).

Wymierzenie kary niższej, niż miało to miejsce w zaskarżonym wyroku (6 miesięcy pozbawienia wolności) wynika głównie z przywołanej wyżej zmiany opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej na usiłowanie nieudolne, które – co oczywiste – charakteryzuje się niższym stopniem społecznej szkodliwości, niż przyjęte przez Sąd I instancji dokonanie czynu. Na korzyść oskarżonego przy wymiarze kary (choć w zdecydowanie mniejszym stopniu) przemawiało także obecne wyeliminowanie ustalenia dotyczącego obawy spełnienia groźby po stronie G. R.. Okoliczności te spowodowały, że Sąd Apelacyjny uznał, że kara w wymiarze 4 miesięcy pozbawienia wolności – a zatem niemal równa dolnej granicy ustawowego zagrożenia – będzie w tym przypadku adekwatna zarówno do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu, jak i stopnia jego winy; w sposób właściwy będzie także realizowała stawiane przed nią zadania w zakresie prewencji generalnej, a zwłaszcza indywidualnej. Nie można bowiem stwarzać błędnego wrażenia , że czyny określane powszechnie jako „mowa nienawiści” należą do kategorii występków mniej istotnych, mniej poważnych, traktowanych pobłażliwie przez wymiar sprawiedliwości.

Sąd II instancji nie zdecydował się przy tym na dalej idące redukowanie wymiaru kary, w tym na zastosowanie instytucji przewidzianych fakultatywnie w dyspozycji art. 14 §2 kk (nadzwyczajne złagodzenie kary, odstąpienie od wymierzenia kary), albowiem nie przemawiały za tym ani okoliczności czynu przypisanego oskarżonemu, ani też jego dotychczasowa postawa życiowa. Wskazać należy, że oskarżony wykorzystał pretekst w postaci zamieszczenia zdjęcia dziecka w internecie, aby dać upust swoim dyskryminacyjnym (rasistowskim) poglądom, które wszak wyrażał także w późniejszej korespondencji prowadzonej za pośrednictwem komunikatora (...); właśnie z tego powodu – pomimo przyjęcia usiłowania nieudolnego – nie sposób uznać, że społeczna szkodliwość tego czynu była bardzo niska lub drastycznie niższa, niż wynikało to z kwalifikacji przyjętej przez Sąd Okręgowy. Dodatkowo należało uwzględnić kilkukrotną już karalność oskarżonego (zarówno przed datą niniejszego czynu, jak i późniejszą), która wskazuje na niepokojącą eskalację zachowań oskarżonego naruszających ustawę karną.

1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

zasądzono na rzecz obrońcy (adw. M. K. z Kancelarii Adwokackiej w G.) koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

koszty przyznano na wniosek obrońcy, zgodnie z aktualnym rozporządzeniem w tym zakresie (z 14.05.2024r.), w stawce minimalnej (1.200 złotych), uzupełnionej o opłatę za dodatkowy termin rozprawy (20%), powiększając ją nadto o należny podatek VAT (23 %), co łącznie daje kwotę 1.771,20 złotych brutto.

IV.

Zwolniono w całości oskarżonego z kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym (na podstawie art. 624 §1 kpk), w tym z opłaty należnej za obie instancje, jego wydatkami obciążając Skarb Państwa, ponieważ:

- oskarżony nie posiada istotnego majątku, nie pracuje zarobkowo, utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego (na ojca), posiada na utrzymaniu dwoje dzieci,

- przymusowe ściągnięcie zasądzonych kosztów byłoby zapewne niewykonalne,

- do tożsamych wniosków doszedł Sąd I instancji, także zwalniając oskarżonego z kosztów sądowych (pkt V zaskarżonego wyroku).

7.  PODPIS

1.1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego T. S.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok SO w Toruniu z 18.04.2023r., w sprawie II K 88/21

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana