Postanowienie SN z 25 listopada 2015, sygn. III KK 173/15
Data orzeczenia
25 listopada 2015
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Michał Laskowski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 25 listopada 2015 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Michał Laskowski
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 25 listopada 2015 r.
sprawy M. R.,
z powodu kasacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy,
od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia 2014 roku,
zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego z dnia 10 czerwca 2014 roku,
p o s t a n o w i ł
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną,
2. obciążyć skazanego M. R. kosztami sądowymi
postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w T. rozpoznawał sprawę z wniosku M. R. o odszkodowanie i
zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie,
zastosowane wobec niego w sprawie Sądu Rejonowego w Ł. Wnioskodawca
domagał się zasądzenia na jego rzecz:
- tytułem odszkodowania kwoty 5.486.777 złotych wraz z odsetkami
ustawowymi od dnia wniesienia żądania do dnia zapłaty,
- tytułem zadośćuczynienia kwoty 1.800.000 złotych wraz z ustawowymi
odsetkami od dnia wniesienia żądania do dnia zapłaty,
- zwrotu kosztów postępowania, w tym w związku z ustanowieniem w
sprawie pełnomocnika.
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2014
roku, Sąd Okręgowy w T. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz M. R. kwotę
2
600.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku tytułem
zadośćuczynienia za krzywdę wynikłą z niewątpliwie niesłusznego tymczasowego
aresztowania, o którym mowa wyżej. W pozostałej części oddalił wniosek.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 17 grudnia 2014 roku, po rozpoznaniu
apelacji pełnomocnika wnioskodawcy M. R. od części wyroku Sądu Okręgowego w
T. z dnia 10 czerwca 2014 roku, Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w części
rozstrzygnięcia o zwrocie wnioskodawcy kosztów poniesionych w związku z
reprezentowaniem wnioskodawcy przez pełnomocnika z wyboru przed Sądem
pierwszej instancji, w pozostałej części utrzymując wyrok w mocy, nie
uwzględniając zarzutów apelacji pełnomocnika kwestionujących rozstrzygnięcie
sądu I instancji co do odszkodowania i zadośćuczynienia za niewątpliwie
niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Od prawomocnego orzeczenia Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik
wnioskodawcy wywiódł kasację, zaskarżając to prawomocne orzeczenie w całości
na korzyść wnioskodawcy M. R.
Autor kasacji postawił zaskarżonemu orzeczeniu zarzut rażącego naruszenia
przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na treść wyroku,
wyrażające się w:
a) naruszeniu art. 7 k.p.k., poprzez „samodzielne dokonanie przez Sąd II
instancji oceny przedstawionych w postępowaniu apelacyjnym dowodów w postaci
aktów notarialnych nr […], potwierdzających zawarcie umów pomiędzy M. R., a
spółkami paliwowymi „A. ” Sp. z o.o. (z 16 lipca 1998 r.), a także z S. Sp. z o.o. (z
dnia 6 czerwca 1997 r.), na kwoty odpowiednio 4 985 500 zł i 1 387 900 zł,
wskazujących na fakt ogromnego doświadczenia biznesowego Wnioskodawcy i
finalizowania przez niego wszelkich uprzednich jego transakcji biznesowych w
sposób jak najbardziej korzystny dla siebie, w oderwaniu od wskazań wiedzy,
doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, polegającej na uznaniu, iż
w/w dowody nie wskazują na duże prawdopodobieństwo osiągnięcia korzyści
majątkowej przez Wnioskodawcę, wskutek planowanej sprzedaży prawa
użytkowania wieczystego gruntów położonych w T. przy ul. T. nr […]oraz przy ul. L.
nr […] o łącznej powierzchni 4 hektarów 9 arów i 79 m2 oraz własności
wzniesionych na tym gruncie budynków, budowli i urządzeń na rzecz „S. K.” sp. z
3
o.o. w 1999 roku, gdyby nie fakt jego tymczasowego aresztowania i
uniemożliwienia dokonywania czynności prawnych, podczas gdy taka ocena
zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego w najmniejszym
nawet stopniu nie spełnia dyspozycji, wynikających z art. 7 k.p.k.;
b) naruszenie art. 7 k.p.k., poprzez „samodzielne uznanie przez Sąd
Odwoławczy, pomimo braku takiego zarzutu apelacyjnego, iż określenie wysokości
przyznanego Wnioskodawcy przez Sąd I instancji zadośćuczynienia dokonane
zostało zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 k.p.k., gdyż Sąd I instancji
jedynie pomocniczo użył w tej kwestii kryterium „poziomu życiowego społeczeństwa
oraz stanu rozwoju gospodarczego kraju”, podczas gdy to właśnie przedmiotowe
kryterium stanowiło, zdaniem Sądu I instancji, wyznacznik możliwej górnej
wysokości zadośćuczynienia w niniejszej sprawie;
c) naruszenie art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art.
445 § 2 k.c. w zw. z art. 552 § 4 k.p.k., poprzez „całkowity brak merytorycznego
odniesienia się przez Sąd Odwoławczy do zarzutu apelacyjnego, polegającego na
zarzuceniu Sądowi I instancji naruszenia art. 445 § 2 k.c. w zw. z art. 552 § 4 k.p.k.,
poprzez zasądzenie przez Sąd I instancji na rzecz Wnioskodawcy rażąco niskiej
kwoty zadośćuczynienia, w sposób oczywisty nie stanowiącego odpowiedniej
rekompensaty za doznaną przez Wnioskodawcę krzywdę, wyrządzoną mu na
skutek długotrwałego tymczasowego aresztowania w sprawie zawisłej uprzednio
przed Sądem Rejonowym w Ł. o sygn..[…], podczas gdy skarżący przedstawił
wyczerpującą argumentację na poparcie swojego stanowiska postawienia zarzutu
naruszenia cywilnego prawa materialnego, a zatem nie odnosząc się do
powyższego zarzutu apelacyjnego Sąd Odwoławczy w sposób rażący naruszył w
niniejszej sprawie dyspozycje wynikające z art. 433 § 2 k.p.k. w zw. z art. 457 § 3
k.p.k.”.
Podnosząc powyżej wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku
Sądu Apelacyjnego w zaskarżonej części oraz wyroku Sądu Okręgowego w
zaskarżonym apelacją pełnomocnika wnioskodawcy apelacją zakresie i
przekazanie sprawy temu ostatniemu Sądowi do ponownego rozpoznania, jako
Sądowi I instancji.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
4
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja okazała się bezzasadna w stopniu oczywistym.
Zarzut kasacji są wyłącznie dowolną polemiką ze stanowiskiem Sądu
Apelacyjnego, a nadto stanowią próbę powielenia kontroli odwoławczej. Ta ostatnia
była w sprawie wykonana z należytą wnikliwością i starannością, rozważania Sądu
Apelacyjnego zawarte w pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego wyroku świadczą o
szczegółowym zbadaniu zarzutów odwoławczych, a ich nieuwzględnienie zostało
uzasadnione rzeczowymi argumentami opartymi na realiach sprawy.
I tak, trudno zarzucać Sądowi Apelacyjnemu, że „samodzielnie” dokonał
oceny przedstawionych w postępowaniu apelacyjnym dowodów, wszak na tym
polega zgodnie z art. 7 k.p.k. rola sądu odwoławczego. Jak trafnie zauważył
prokurator w odpowiedzi na kasację, skarżący zdaje się dopatrywać uchybienia art.
7 k.p.k. w tym, że Sąd Apelacyjny nie przyjął forsowanego przez wnioskodawcę
rozumowania, zgodnie z którym z faktu dotychczasowej udanej działalności
biznesowej wnioskodawcy wywieść należy istnienie związku przyczynowego
między tymczasowym aresztowaniem wnioskodawcy, a niedojściem do skutku
umów pomiędzy M. R., a spółką „S. K” sp. z o.o. Tymczasem Sad Apelacyjny w
sposób niepozostawiający miejsca na wątpliwości wywiódł na s. 5-9 pisemnego
uzasadnienia wyroku, że takiego związku przyczynowego nie sposób się dopatrzyć,
gdyż powodem niedojścia do skutku wymienionych umów był brak uzyskania
decyzji administracyjnej, która była warunkiem ich zawarcia. Zasadnie też przyjęto,
że fakt dużego doświadczenia biznesowego wnioskodawcy oraz dotychczasowych
sukcesów w prowadzeniu działalności gospodarczej nie pozwala per se przyjąć, że
wspomniane umowy doszłyby do skutku w razie, gdyby pozostał na wolności.
Również zarzut w pkt II kasacji zmierza jedynie do poddania ponownej
kontroli stanowiska Sądu meriti. Tymczasem stanowisko to zostało poddane
kontroli odwoławczej, spełniającej kryteria art. 457 § 3 k.p.k. Kwestia uwzględnienia
przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia „poziomu życiowego społeczeństwa
oraz stanu rozwoju gospodarczego kraju” była przedmiotem rozważań na s. 10-15
uzasadnienia wyroku SA. Rozważania tam zawarte analizują argumentację Sądu
Okręgowego w sposób wnikliwy i rzeczowy, trafnie podkreślając, że stanowisko
5
Sądu meriti z jednej strony oparte jest na jasnych i prawnie relewantnych
kryteriach, z drugiej zaś strony mieści się w granicach sędziowskiej swobody w
zakresie ustalenia zadośćuczynienia. Sąd Apelacyjny trafnie też zauważył, że
wzgląd na przeciętną stopę życiową społeczeństwa był jedynie pomocniczym
czynnikiem ustalenia wysokości zadośćuczynienia.
Jeśli zaś chodzi o zarzut z pkt III kasacji jest on całkowicie chybiony. Jak
wspomniano, na s. 10-15 uzasadnienia wyroku Sąd Apelacyjny badał czy wysokość
zadośćuczynienia była stosowna, biorąc pod uwagę wszystkie uwzględniane przy
tym przez Sad Okręgowy czynniki. Stwierdził, popierając to stosowną
argumentacją, że zasadne było częściowe uwzględnienie przeciętnej stopy
życiowej społeczeństwa, a także badał wpływ statusu społecznego i materialnego
wnioskodawcy na wysokość należytego zadośćuczynienia. Trafnie zauważono też,
że najobszerniejsza część rozważań Sądu Okręgowego odnosi się do innych
czynników, tj. stopnia udręczenia wnioskodawcy związanego z warunkami
pozbawienia wolności, skutków dla jego zdrowia psychicznego i fizycznego,
skutków dla jego relacji rodzinnych, biznesowych i środowiskowych. Nie pozostawia
to wątpliwości, że kontrolując wysokość zadośćuczynienia Sąd Apelacyjny rozważył
wnikliwie tok rozumowania Sądu Okręgowego, kontrolując proces ustalenia
wysokości zadośćuczynienia w sposób spełniający wymogi art. 457 § 3 k.p.k.
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji.
kc