Postanowienie z 27 września 2016, sygn. VI Gz 205/16

POSTANOWIENIE

Dnia 27 września 2016 r.

Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki

SSO Barbara Frankowska

SSO Beata Hass-Kloc (spr.)

Protokolant: asyst. sędziego Agnieszka Wasilewska - Kardyś

po rozpoznaniu w dniu 27 września 2016 r. w Rzeszowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa: T. G. prowadzącego działalność pod firmą (...)

przeciwko : (...) P (...) S.A. w (...), działający przez oddział w (...) S.A.

o zapłatę

w przedmiocie zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Przemyślu V Wydział Gospodarczy z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt V GC 190/16 upr

postanowił

uchylić zaskarżone postanowienie przekazując sprawę Sądowi Rejonowemu w Przemyślu do dalszego prowadzenia, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17.05.2016 r. Sąd Rejonowy w Przemyślu stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla miasta stołecznego Warszawy w W..

W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał na art. 4 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr (...) z dnia 12.12.2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, którego przepisy mają pierwszeństwo przed przepisami kodeksu postępowania cywilnego oraz odstępstwa od zasady ogólnej wymienione w art. 7-9 rozporządzenia. Sąd Rejonowy dalej wskazał na art. 7 pkt 5 powołanego Rozporządzenia i łącznik siedziby oddziału jednostki, z którego działalnością łączy się spór. Dalej wskazał, że spór w zakresie interpretacji warunków porozumienia stron zawartego w dniu 29.04.2014 r. i roszczenia odsetkowego powoda z tego wynikającego wiąże się z działalnością oddziału zagranicznego przedsiębiorcy, który ma siedzibę w W..

Powyższe postanowienie zaskarżył w całości zażaleniem powód wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Sądowi Rejonowemu V Wydziałowi Gospodarczemu w P. oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Powód podniósł, że Sąd Rejonowy w Przemyślu jest właściwym ze względu na miejsce wykonania umowy o świadczenie usług transportowych w R. jak i ze względu na rachunek bankowy, na który miała zostać wykonana zapłata.

Dalej wskazał, że właściwość wynikająca z art. 7 Rozporządzenia nr 1215/2012 jest przemienna, a nie wyłączna, powód do którego należał wybór wskazał na art. 7 ust. 1 a i b rozporządzenia nr 1215/2012 i miejsce wykonania umowy.

W odpowiedzi na zażalenie pozwany wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego podnosząc prawidłowe zastosowanie art. 7 pkt 5 rozporządzenia nr 1215/2012 , które ma pierwszeństwo przed przepisami postępowania cywilnego i stanowi samodzielną podstawę ustalania właściwości sądowej.

Sąd Okręgowy mając na uwadze powyższe zważył co następuje:

Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.

Powód odchodzi roszczenia z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych w kwocie 14 550,51 zł. z odsetkami od dnia wniesienia pozwu z tytułu opóźnienia w zapłacie należności z tytułu wynagrodzenia za wykonanie usług transportowych na rzecz pozwanego, polegających na transporcie materiału na budowę autostrady na odcinku R.-K. w oparciu o umowę zawartą z pozwanym z siedzibą w Grecji działającego poprzez jego oddział w (...) S.A.

Przepisy regulujące jurysdykcję krajową i właściwość miejscową sądu są unormowaniami odrębnymi.

Pojęcie jurysdykcji krajowej istotnie różni się od pojęcia właściwości sądu. Oznacza ono właściwość z punktu widzenia międzynarodowego (właściwość sądów danego państwa). Właściwość miejscowa dotyczy natomiast dopuszczalności postępowania przed konkretnym sądem krajowym. Brak takiej właściwości stanowi podstawę do przekazania sprawy sądowi właściwemu. /por.: uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2014-03-28, III CZP 3/14/.

Innymi słowy powołane rozporządzenie określa przed sądy jakiego państwa powód może wytoczyć powództwo. Właściwość miejscowa zaś sądu krajowego danego ustalana jest już w oparciu o przepisy krajowe, w przedmiotowej sprawie kodeksu postępowania cywilnego.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy, to przepisy rozporządzenia nr 1215/2012 na które powołują się tak Sąd I instancji jak strony, a to art. 4 i art. 7 decydują przed sąd jakiego państwa powód może wnieść powództwo przeciwko przedsiębiorcy zagranicznemu. W tym miejscu przypomnieć można, że prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę zagranicznego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. z dnia 8 kwietnia 2015 r. Dz.U. z 2015 r. poz. 584), możliwe jest przez utworzenie oddziału tego zagranicznego przedsiębiorcy w Polsce (art. 85 ust. 1 u.s.d.g.). Utworzenie oddziału przez przedsiębiorcę zagranicznego jest równoznaczne z ustanowieniem w innym państwie członkowskim centrum operacyjnego, będącego przedłużeniem przedsiębiorcy macierzystego. Oddział przedsiębiorcy zagranicznego nie uzyskuje jednak osobowości prawnej odrębnej od podmiotu macierzystego. Stroną jest postępowania sądowego nadal jest sama osoba prawna , mająca swój oddział z którego działalnością wiąże się spór.

Jednocześnie powołane przepisy rozporządzenia nr 1215/2012 regulują kwestie, czy powód może wytoczyć powództwo przed sąd inny niż miejsca siedziby pozwanego w Grecji /art. 4 rozp. nr (...) i łącznik domicylu/.

Zarzut niewłaściwości miejscowej sądu polskiego oparty został na art. 7 pkt 5 rozp. nr (...)/. W przedmiotowej sprawie zaś przepis ten ma to znaczenie, że sąd polski jest właściwy do rozpoznania sprawy z udziałem przedsiębiorcy zagranicznego z siedzibą w Unii Europejskiej, a to z uwagi na związek z działalnością oddziału z siedzibą w Polsce.

Wybór co do wytoczenia powództwa przed sąd polski z uwagi na powołany przepis /art. 7 pkt 5 rozp. nr (...)/ lub grecki z uwagi na siedzibę pozwanego /art. 4 rozp. nr (...)/ należy do powoda, pozwany jest jego wyborem związany. Powód dokonał wyboru wnosząc pozew przed sąd polski.

Odrębną kwestią jest właściwość miejscowa sądu polskiego, którą regulują przepisy kodeksu postępowania cywilnego.

Zgodnie z ogólną regułą powództwo powinno zostać wytoczone przed sąd w którego okręgu ma siedzibę pozwany /art. 30 kpc/. Powód może skorzystać właściwości przemiennej i wytoczyć powództwo przez sąd, w którego okręgu znajduje się oddział jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego oddziału /art. 33 kpc/ jak też przez sąd właściwy ze względu na art. 34 kpc i miejsce wykonania umowy. Powód korzystający z właściwości przemiennej, dokonując wyboru spośród kilku sądów właściwych /art. 43 kpc/ winien w pozwie wskazać okoliczności uzasadniające właściwość sądu /art. 187 § 1 pkt 2 kpc/, czemu w niniejszej sprawie powód dał wyraz powołując się na art. 34 kpc w zw. z art. 454 § 1 kc i miejsce spełnienia świadczenia pieniężnego.

W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że przyjęty w art. 34 k.p.c. łącznik w postaci "miejsca wykonania umowy" należy określać według przepisów prawa materialnego (art. 454 k.c.), przy czym przy ustalaniu właściwości sądu rozstrzygające znaczenie może mieć miejsce wykonania umowy jako całości albo też tylko miejsce wykonania poszczególnych zobowiązań z niej wynikających /por.: I ACz 1075/13postanow. s.apel. 2013-07-08 w P. , I ACz 268/92postanow. s.apel. 1992-06-17wKatowicach/.

Sąd Okręgowy miał przy tym na uwadze, iż powód dochodzi roszczenia tytułu odsetek, a podstawą właściwości przemiennej uregulowanej w art. 34 kpc jest miejsce wykonania umowy o charakterze obligacyjnym, a nie zobowiązań wynikających bezpośrednio z ustawy /Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 7 października 1993 r. I ACz 694/93/.

Jednakże kwestię właściwości sądu dla dochodzenia takiego roszczenia rozstrzygnął Sąd Najwyższy uchwałą z dnia 26 kwietnia 1991 r stwierdzając, iż samoistne powództwo o odsetki za opóźnienie spełnionego świadczenia może być wytoczone przed sądem miejsca wykonania umowy (art. 34 k.p.c.). Pomiędzy zobowiązaniem głównym, a odsetkami za opóźnienie zachodzi związek materialny. Uprzednie istnienie zobowiązania głównego jest bowiem warunkiem powstania roszczenia o odsetki za opóźnienie. Taka relacja między tymi świadczeniami ma też swoje następstwa. Jeżeli odsetki należą się za opóźnienie w wykonaniu umowy, roszczenie o ich zapłatę jest w istocie roszczeniem o wykonanie umowy, zaś powództwo, o wykonanie umowy zawsze można wytoczyć przed Sąd miejsca jej wykonania (art. 34 k.p.c.). To, że obowiązek zapłaty odsetek wynika z ustawy nie ma istotnego znaczenia. Umowa jako czynność prawna wywołuje nie tylko skutki w niej wyrażone, lecz również te, które wynikają z ustawy (art. 56 kc) / III CZP 31/91 LEX nr 527107/.

Jako że miejsce wykonania umowy określa się według założeń prawa materialnego należało też wskazać, że ewentualne wątpliwości co do prawa materialnego właściwego dla oceny umowy z dnia 8.07.2013 r. leżącej u podstaw roszczenia przesądza zawarte w jej treści postanowienia § 6, zgodnie z którym w sprawach nieuregulowanych umową zastosowanie mają przepisy Kodeksu Cywilnego. Wskazać też należy na art. 3 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (R. I) zgodnie z którym umowa podlega prawu wybranemu przez strony oraz na art. 4 ust. 1 b w/w rozp. , zgodnie z którym w zakresie w jakim nie dokonano wyboru prawa właściwego umowy umowa o świadczenie usług podlega prawy państwa, w którym usługodawca ma miejsce zwykłego pobytu.

W konsekwencji do ustalenia miejsca wykonania umowy zastosowanie znajdzie art. 454 § 1 i 2 kc , zgodnie z którym dłużnik ma obowiązek świadczyć w siedzibie wierzyciela w chwili spełnienia świadczenia pieniężnego, jeżeli zobowiązanie ma związek z przedsiębiorstwem dłużnika lub wierzyciela, o miejscu spełnienia świadczenia rozstrzyga siedziba przedsiębiorstwa.

Podsumowując, powód będący wierzycielem prowadzi przedsiębiorstwo w J. w związku z czym, mając na uwadze powyższe rozważania oraz uwzględniwszy właściwość funkcjonalną /sprawa gospodarcza/ i wartość przedmiotu sporu, właściwym miejscowo, rzeczowo i funkcjonalnie w sprawie jest Sąd Rejonowy V Wydział Gospodarczy w P..

Sprawa przed Sądem I instancji została rozpoznana w trybie uproszczonym /k. 93, 94/. Tymczasem w sprawie brak przesłanek z art. 505 ¹ kpc dla rozpoznania sprawy w tym trybie, a to z uwagi na wartość przedmiotu sporu. Jeżeli zaś sprawa została wadliwie rozpoznana przed sądem rejonowym w postępowaniu uproszczonym, to sąd drugiej instancji nie może kontynuować tego błędu i powinien rozpoznać środek odwoławczy z zastosowaniem właściwych przepisów procesowych /wyrok Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z 2009-03-25, V CSK 380/08/. Konsekwencją powyższego było rozpoznania zażalenia w składzie trzyosobowym tj. z wyłączeniem przepisów o postępowaniu odrębnym uproszczonym.

Mając na uwadze powyższe Sąd w oparciu o przepisy art. 386 § 1 kpc w zw. z art. 397 § 2 kpc orzekł jak w sentencji postanowienia.

W przedmiocie kosztów postępowania zażaleniowego, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 108 § 2 kpc.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)