Wyrok SN z 21 stycznia 2016, sygn. II KK 370/15
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie w części
Typ sprawy
sprawa wykroczeniowa
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tematy
przywłaszczenie / art. 284 § 2 k.k.
kradzież / art. 278 § 1 k.k.
Role w sprawie
obwiniony
podejrzany
Skarb Państwa
prokurator
skazany
Data orzeczenia
21 stycznia 2016
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Krzysztof Cesarz
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Krzysztof Cesarz (przewodniczący)
SSN Kazimierz Klugiewicz (sprawozdawca)
SSN Michał Laskowski
Protokolant Marta Brylińska
w sprawie B. B.,
ukaranego z art. 50a § 1 k.w. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 21 stycznia 2016 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego - na korzyść ukaranego, od
wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W.,
z dnia 2 lipca 2015 r.,
I. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu z art. 50 a
§ 1 k.w. i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Rejonowemu
do ponownego rozpoznania;
II. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej czynu z art. 119
§ 1 k.w. i na podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. umarza
postępowanie o ten czyn, a kosztami procesu w tej części
obciąża Skarb Państwa.
U Z A S A D N I E N I E
2
Wyrokiem nakazowym z dnia 2 lipca 2015 r., Sąd Rejonowy uznał B. B. za
winnego popełnienia zarzucanych mu wykroczeń z art. 50a § 1 k.w. oraz z art. 119
§ 1 k.w. i za to na podstawie art. 50a § 1 k.w. w zw. z art. 9 § 2 k.w. wymierzył mu
karę czterech tysięcy złotych grzywny, a także zasądził od obwinionego na rzecz
Skarbu Państwa 50 zł tytułem zwrotu wydatków oraz 400 zł tytułem opłaty.
Wyrok powyższy nie został zaskarżony sprzeciwem przez żadną ze stron
postępowania i stał się prawomocny w dniu 28 lipca 2015 roku (k. 53).
Kasację od powyższego wyroku, na korzyść B. B., wniósł Prokurator
Generalny, który zaskarżając wyrok nakazowy Sądu Rejonowego w całości zarzucił
rażące i mające istotny wpływ na orzeczenie naruszenie przepisu prawa
procesowego, to jest art. 93 § 2 k.p.s.w., polegające na rozpoznaniu sprawy w
postępowaniu nakazowym mimo tego, że w świetle zebranych dowodów brak było
podstaw do przyjęcia, że okoliczności popełnienia zarzucanych obwinionemu
wykroczeń oraz jego wina w tym zakresie nie budziły wątpliwości, w wyniku czego
doszło do:
- uznania B. B. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 50a § 1 k.w.,
podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, czy ujawnione
w samochodzie, którego obwiniony był pasażerem i wskazane w zarzucie
niebezpieczne przedmioty, były w jego posiadaniu;
- uznania B. B. za winnego popełnienia wykroczenia z art. 119 § 1 k.w.
polegającego na kradzieży w dniu 26 października 2014 r. paliwa o wartości 228,21
zł, podczas gdy zachowanie to, wchodząc z dwoma innymi w skład przestępstwa
ciągłego, z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., utraciło przymiot wykroczenia,
podlegając jedynie odpowiedzialności karnej na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z
art. 12 k.k., co z uwagi na prawomocne skazanie obwinionego za ten czyn
wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego z dnia 27 stycznia 2015 r., stanowi
bezwzględną przyczynę odwoławczą, określoną w art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w.
W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
umorzenie postępowania w części dotyczącej czynu z art. 119 § 1 k.w. na
podstawie art. 5 § 1 pkt 8 i 9 k.p.s.w. oraz o przekazanie sprawy w zakresie czynu z
art. 50a § 1 k.w. do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
3
Kasacja Prokuratora Generalnego jest oczywiście zasadna w rozumieniu art.
535 § 5 k.p.k. i podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 93 § 2 k.p.s.w. orzekanie w postępowaniu nakazowym może
nastąpić, jeżeli okoliczności czynu i wina obwinionego nie budzą wątpliwości. W
orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że brak owych wątpliwości
oznacza, że nie ma ich zarówno odnośnie do sprawstwa danego czynu, jak i winy
obwinionego, z uwzględnieniem zarówno jego wyjaśnień, jak i innych dowodów
przeprowadzonych w toku czynności wyjaśniających. Postępowanie nakazowe jest
bowiem instytucją prawa procesowego, której stosowanie zastrzeżono do
najbardziej oczywistych przypadków, gdzie materiał dowodowy istniejący w aktach
sprawy jest tak jednoznaczny, że nie nasuwa żadnych istotnych wątpliwości, co do
winy i okoliczności popełniania zarzuconego czynu (zob. np. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 4 listopada 2014 r., III KK 143/14, LEX nr 1545148).
W realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do wydania wyroku
nakazowego.
Z akt sprawy Sądu Rejonowego w W. o sygn. III W …6/15 wynika, że
postanowieniem z dnia 9 grudnia 2014 r. z prowadzonego pod nadzorem
Prokuratury Rejonowej w W. (sygn. 5 Ds. …/14) postępowania przeciwko m. in. B.
B. o czyn z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. wyłączono do odrębnego
postępowania materiały w sprawie:
a) posiadania w dniu 26 października 2014 r. w W. przy ul. P. przez M. O. i B.
B. niebezpiecznych przedmiotów w postaci: łomów stalowych szt. 2, pistoletu na
naboje CO2, kija bejsbolowego, a okoliczności jego posiadania wskazują na zamiar
użycia go w celu popełnienia przestępstwa,
tj. o czyn z art. 50a § 1 k.w.
b) kradzieży w nieustalonym miejscu i czasie w W. jednak nie później niż do
dnia 26.10.2014 r. tablic rejestracyjnych o wyróżniku […]przez osoby wymienione w
pkt a),
tj. o czyn z art. 119 § 1 k.w.
c) dokonania przez nieustalonego sprawcę w dniu 26 października 2014 r. w
W. na terenie stacji paliw […] działającego wspólnie i w porozumieniu z B. B. i M.
O. poruszających się pojazdem marki Fiat Bravo zaboru w celu przywłaszczenia
4
mienia w postaci paliwa PB95 w ilości 43,14 litra powodując straty na kwotę 228,21
zł na szkodę BP Europa SE Oddział w Polsce, tj. o czyn z art. 119 § 1 k.w.
Do postanowienia o wyłączeniu załączono szereg materiałów, w tym między
innymi protokoły zatrzymania M. O. i B. B., protokół oględzin samochodu marki Fiat
Bravo, protokół przesłuchania funkcjonariusza Straży Miejskiej – L. O. oraz
protokoły przesłuchań M. O. i B. B. w charakterze podejrzanych.
W dniu 3 czerwca 2015 r. w charakterze podejrzanego o popełnienie
wykroczenia przesłuchany został B. B., któremu przedstawiono zarzuty popełnienia
wykroczeń z art. 50a § 1 k.w. (tożsamy z opisanym powyżej w pkt a) oraz z art. 119
§ 1 k.w. (tożsamy z opisanym powyżej w pkt c). W toku przesłuchania B. B.
wyjaśnił, iż przedmioty wymienione w opisie wykroczenia z art. 50a § 1 k.w. nie
należą do niego lecz do właściciela pojazdu, nie wie po co on woził je w
samochodzie i do czego służyły. Co do zarzutu dotyczącego kradzieży paliwa
oświadczył zaś, że został już za to ukarany prawomocnym wyrokiem, na
potwierdzenie czego dołączył kserokopię wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w
W. z dnia 27 stycznia 2015 r., sygn. akt IV K …/14. Z wyroku tego wynikało, że B.
B. – w ramach przypisanego mu czynu z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. –
został uznany za winnego tego, że „w dniu 26 października 2014 r. w W. na terenie
stacji […] działając wspólnie i w porozumieniu z M. O. i innym nieustalonym
sprawcą poruszając się pojazdem marki Fiat Bravo dokonał zaboru w celu
przywłaszczenia mienia w postaci paliwa PB95 w ilości 43,14 litra powodując straty
na kwotę 228,21 zł na szkodę BP Europa SE Oddział w Polsce,”. Mocą
powołanego wyroku, który nie został zaskarżony przez żadną ze stron, B. B. został
na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 58 § 3 k.k. skazany na karę 8 miesięcy
ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej
pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.
Niezależnie od tego wniosek o ukaranie B. B. za opisane powyżej
wykroczenia z art. 50a § 1 k.w. oraz z art. 119 § 1 k.w. został w dniu 10 czerwca
2015 r. skierowany do Sądu Rejonowego w W., który to Sąd – jak już była o tym
mowa powyżej – wydał w sprawie wyrok nakazowy.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że w sprawach o sygn. IV K …/14 oraz
III W …/15 przedmiotem postępowań było między innymi to samo zachowanie B.
5
B., polegające na kradzieży w dniu 26 października 2014 r. paliwa PB95 w ilości
43,14 l o wartości 228,21 zł na terenie stacji paliw […], wspólnie i w porozumieniu z
M. O. i nieustaloną osobą, z tym że zachowanie to w sprawie o sygn. III W …/15
zostało zakwalifikowane jako wykroczenie z art. 119 § 1 k.w., zaś w sprawie o sygn.
IV K …/14 uznane zostało za zachowanie tworzące z innymi czynami jeden czyn
ciągły, zakwalifikowany jako przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
Zachowanie B. B. z dnia 26 października 2014 r., wraz z pozostałymi opisanymi w
sprawie o sygn. akt IV K …/14, złożyło się bowiem na jeden czyn ciągły, popełniany
niejako „na raty”.
We wskazanym układzie nie występował oczywiście przewidziany w art. 10 §
1 k.w. zbieg idealny wykroczenia z przestępstwem, który zachodzi gdy czyn będący
wykroczeniem wyczerpuje jednocześnie znamiona przestępstwa. Zachowanie B. B.
z dnia 26 października 2014 r., wraz z pozostałymi opisanymi w sprawie o sygn. akt
IV K …/14, złożyło się bowiem na jeden czyn ciągły. Istotą tej konstrukcji jest
natomiast przyjęcie, że kilka jednostkowych zachowań tworzy razem jeden czyn
zabroniony wtedy, gdy zostały podjęte w krótkich odstępach czasu i stanowią
wykonanie z góry powziętego zamiaru. Jeżeli kilka zachowań wyczerpujących
jednostkowo znamiona wykroczenia tworzy łącznie jeden czyn zabroniony będący
przestępstwem ciągłym, to zachowania te tracą przymiot wykroczeń, a tym samym
nie może do nich odnosić się art. 10 § 1 k.w. (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z
dnia 21 października 2010 r., V KK 291/10, OSNKW 2010, nr 12, poz. 108).
Z tego punktu widzenia, w sytuacji faktycznej i prawnej B. B. żadne z
zachowań wchodzących w skład popełnionego przez niego przestępstwa,
wyczerpującego znamiona art. 278 § 1 k.k. w zw. art. 12 k.k. nie może być uznane
za wyczerpujące zarazem znamiona wykroczenia z art. 119 § 1. k.w.
To zaś prowadzi do wniosku, że ukaranie obwinionego za popełnienie
wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa i miało
niewątpliwie istotny wpływ na treść orzeczenia. Konsekwencją takiego postąpienia
Sądu Rejonowego jest zaś konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i na
podstawie art. 5 § 1 pkt 8 k.p.s.w. umorzenia postępowania w części dotyczącej
czynu z art. 119 § 1 k.w., przy jednoczesnym obciążeniu kosztami procesu w tej
części Skarbu Państwa.
6
Jednocześnie podzielić należy stanowisko Prokuratora Generalnego, że
ukaranie B. B. za wykroczenie z art. 50a § 1 k.w. nastąpiło z rażącym i mającym
istotny wpływ na treść orzeczenia naruszeniem art. 93 § 2 k.p.s.w. Zebrany w
postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do
jednoznacznego ustalenia, że niebezpieczne przedmioty ujawnione w
samochodzie, którego pasażerem był obwiniony, istotnie należały do niego. W tej
części Sąd Najwyższy również uchylił zatem zaskarżony wyrok i sprawę w tym
zakresie przekazał Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
wyroku.
kcs.w. Zebrany w
postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy nie dawał bowiem podstaw do
jednoznacznego ustalenia, że niebezpieczne przedmioty ujawnione w
samochodzie, którego pasażerem był obwiniony, istotnie należały do niego. W tej
części Sąd Najwyższy również uchylił zatem zaskarżony wyrok i sprawę w tym
zakresie przekazał Sądowi Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
wyroku.
kc