Uzasadnienie z 9 lipca 2025, sygn. II AKa 209/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 209/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z 27 lutego 2025r sygn. akt III Ko 144/24

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒

Uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

Brak nowych ustaleń

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Pełnomocnik wnioskodawców r.pr. K. Z. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji na korzyść wnioskodawcy w części co do pkt 2 oddalającego dalej idące żądanie wniosku o zasądzenie zadośćuczynienia ponad kwotę 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia na rzecz wnioskodawcy. Na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. skarżonemu wyrokowi zarzuciła:

I. w zakresie zadośćuczynienia:

1. w oparciu o art. 438 punkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, to jest art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i wyciągnięcie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wniosków sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy i uznanie, że zasądzone zadośćuczynienie spełnia cel i wymogi określone w art. 8 ust 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (dalej: ustawa lutowa, ustawa rehabilitacyjna) w przypadku krzywd M. C. (zd. (...)) na skutek wydania i wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 marca 1950 r sygn. akt I K 3/50 utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 października 1950 roku w sprawie o sygn. akt K 1237/50 w związku z podejmowaniem przez nią działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,

2. w oparciu o artykuł 438 punkt 1a k.p.k. obrazę przepisów prawa materialnego, to jest

a. art. 445§1k.c. w związku z art. 445 §2 k.c. oraz artykułu 448 k.c. w zbiegu z artykułem 8 ust 1 ustawy lutowej poprzez błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest kwotą odpowiednią w przypadku krzywd M. C., na skutek wydania i wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 marca 1950 roku sygnatura akt IK 3/50 utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 października 1950 sygnatura akt K 1237/50, w związku z podejmowaniem przez nią działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego,

b. w oparciu o artykuł 438 pkt 2 k.p.k. obrazę przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia to jest art.410 k.p.k. poprzez pominięcie i nieuwzględnienie we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, które miały wpływ na wymiar krzywd M. C. a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia w szczególności okresu izolacji, stanu jej zdrowia psychicznego, sposobu w jaki była traktowana oraz wpływu tych wydarzeń na jej zdrowie fizyczne i psychiczne a także odizolowania od bliskich,

c. art. 8 ust 1 ustawy lutowej w związku z artykułem 445 §1 k.c. poprzez błędne ich zastosowanie skutkujące uznaniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy sumą odpowiednią zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez M. P. jest kwota 120000 zł podczas gdy sąd pierwszej instancji nie uwzględnił we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, które w sposób wyjątkowy miały wpływ na wymiar doznanych przez nią krzywd a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia to jest okoliczności zatrzymania i warunków w jakich odbywała izolację, izolacji od najbliższych jej osób, skutków psychicznych osadzenia, obawy o dalszą przyszłość, niepewności co do okresu izolacji, skali moralnego pokrzywdzenia a także pogorszenia się stanu zdrowia.

3. z ostrożności procesowej, wyżej wymienionemu wyrokowi zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na treść orzeczenia polegający na niedostatecznym ustaleniu rozmiaru krzywdy M. C. z domu (...), a w konsekwencji nie wzięciu pod uwagę wszystkich okoliczności mających wpływ na wymiar krzywdy, co zdaniem wnioskodawczyni przemawia za tym że zasądzona wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu kwota zadośćuczynienia jest nieadekwatna i niewspółmierna do rozmiaru krzywd i cierpień doświadczonych przez represjonowaną.

II. w zakresie odsetek na podstawie artykułu 427§ 2 k.p.k. oraz art. 438 punkt 1a k.p.k. wyrokowi zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego to jest art. 481§1k.c. poprzez jego niezastosowanie i nieprzyznanie od zasądzonej sumy odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, pomimo iż takie żądanie zostało zgłoszone we wniosku inicjującym postępowanie.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Ad. 1.

Nietrafny okazał się zarzut obrazy przepisów postępowania, w szczególności przywołanego art. 7 k.p.k. Przepis ten wskazuje na podstawy kształtowania swego przekonania przez sąd meriti wskazując, że dowody należy oceniać zgodnie ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz logiki. I jeżeli ocena dowodów zgodna jest ze wskazaniami tego przepisu ( przy uwzględnieniu zasady wynikającej z art. 410 k.p.k.) to jest to uprawniona i chroniona przepisami swobodna ocena dowodów, której nie może podważyć wyłącznie odmienna ocena tychże dowodów dokonana przez stronę postępowania. By skutecznie zakwestionować dokonaną przez sąd ocenę dowodów, skarżący musi wykazać błąd w rozumowaniu Sądu czy do wynikający z nieuwzględnienia wszystkich dowodów zebranych w sprawie, czy też błąd wynikający z wadliwego wnioskowania. Tymczasem analiza złożonej apelacji nie wskazuje na takie okoliczności. Skarżąca przytacza fragmenty zeznań wnioskodawcy zarzucając sądowi I instancji kształtowanie swego przekonania niezgodne z zasadami logiki i wskazaniami doświadczenia życiowego. Nie są to jednak argumenty przekonujące. Po pierwsze skarżąca nie precyzuje jakich to zasad logiki nie przestrzegał sąd meriti w swoim rozumowaniu, jakich to wskazań wiedzy nie uwzględnił i w czym przejawia się zarzut wadliwej oceny dowodów na płaszczyźnie doświadczenia życiowego. Apelacja skarżącej nie dostarcza przekonywujących argumentów pozwalających uznać podniesiony zarzut za zasadny, przeciwnie treść uzasadnienia apelacji prowadzi do nieodpartego wniosku, że jest to wyłącznie polemika z argumentami przytoczonymi w pisemnym uzasadnieniu przez sąd I instancji. Skarżąca wskazuje bowiem, że sąd pierwszej instancji nie dość dostatecznie uwzględnił krzywdę represjonowanej jaką odczuwała w trakcie izolacji i później i to ma świadczyć o naruszeniu artykułu 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów sprzeczną z zasadami prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy.

Za niezasadny uznano także zarzut naruszenia art. 410 k.p.k., wskazany w punkcie 2b, odnoszący się do rzekomego nieuwzględnienia przez sąd meriti wszystkich okoliczności wynikających z materiału dowodowego, które miały wpływ na wysokość przyznanego zadośćuczynienia, w szczególności dotyczących okresu izolacji, stanu zdrowia, sposobu traktowania, wpływu tych zdarzeń na zdrowie psychiczne i fizyczne skarżącej, a także jej odizolowania od osób najbliższych.

Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika jednoznacznie, iż Sąd pierwszej instancji prawidłowo określił okres izolacji M. P., a także dokonał szczegółowej analizy stopnia oraz rodzaju krzywdy, jakiej doznała w związku z odbywaniem kary pozbawienia wolności. Sąd wskazał również na schorzenia, na które skarżąca cierpiała, a które utrzymywały się także po zakończeniu izolacji penitencjarnej. Ponadto z uzasadnienia wyroku (karty 7–8) wynika, że Sąd uwzględnił także stopień nasilenia krzywdy, jej charakter, długotrwałość doznanych cierpień oraz negatywne skutki, jakie pozostaną w przyszłości. Wobec powyższego twierdzenie, iż Sąd nie uwzględnił wskazanych w zarzucie okoliczności, nie znajduje potwierdzenia w materiale sprawy, a zarzut ten, jako oczywiście bezzasadny, nie mógł zostać uwzględniony.

Ad. 2.

Podstawą prawną zasądzenia zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną działaniami władzy komunistycznej jest art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego oraz art. 445§1i2 k.c. Jednak przepisy te nie wskazują konkretnych okoliczności, które rzutują na wysokość należnego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i cierpienia. W tym zakresie obowiązują reguły miarkowania należnego zadośćuczynienia, które zawsze ma być "odpowiednie" do czasu pozbawienia wolności, jak też okoliczności jego przebiegu, a zwłaszcza skutków które owo pozbawienie wolności wywołało w zakresie zdrowia fizycznego i psychicznego wnioskodawcy. Wszystkie te okoliczności, jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu I instancji zostały wzięte pod uwagę i przyznane zadośćuczynienie 120000 zł jest zasądzone w kwocie odpowiedniej to jest takiej, która z jednej strony jest realną kompensatą za doznane krzywdy i cierpienia matki wnioskodawcy z drugiej strony nie jest wielkością, która w odczuciu społecznym byłaby postrzegana jako niezasadne bezpodstawne wzbogacenie się wnioskodawcy kosztem Skarbu Państwa. Przypomnieć należy ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, które dotyczy wysokości zadośćuczynienia należnego osobom, które były pozbawione wolności w okresie państwa komunistycznego. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2019 r. V KK 263/18 ,LEX nr 2615849 "Zawarte w dyspozycji przepisu art. 445 § 1 k.c. - sformułowanie "suma odpowiednia" ma charakter nieokreślony, stąd jej ustalenie pozostaje w granicach swobodnego uznania sędziowskiego ....", wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2014 r. III CSK 69/13 LEX nr 1463872 - "Ze względu na niewymierność krzywdy, określenie w konkretnym wypadku odpowiedniej sumy pozostawione zostało sądowi, który w tym zakresie dysponuje większą swobodą, niż przy ustalaniu szkody majątkowej i sumy potrzebnej do jej naprawienia, co sprawia, że korygowanie przez sąd wyższej instancji wysokości zasądzonego zadośćuczynienia uzasadnione jest jedynie wtedy, gdy przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy, mających wpływ na jego wysokość, jest ono niewspółmiernie nieodpowiednie do doznanej krzywdy".

Sąd Apelacyjny podziela powyższe poglądy i uznając, co do zasady prawidłowość ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd I instancji, w całości akceptuje również wysokość zasądzonego zadośćuczynienia za okres i skutki pozbawienia wolności.

Wysokość zasądzonego zadośćuczynienia jest indywidualnie oceniana przez pryzmat okoliczności indywidualnej sprawy i przez określony skład orzekający. Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu swojego orzeczenia podstawy i okoliczności które stanowiły o wysokości zasądzonego zadośćuczynienia, wziął pod uwagę także ciężkie warunki pobytu w izolacji skutkujące chorobą także po zwolnieniu z izolacji ( zob. k. 4 uzasadnienia). Sąd meriti uznał, iż właściwym zadośćuczynieniem za149 dni pozbawienia wolności powinna być kwota 120000 zł. Kwota ta przewyższa typową wysokość zadośćuczynienia wynikającego z przyjętej praktyki orzeczniczej w innych sprawach. Twierdzenie, że określone w wyroku zadośćuczynienie jest niewłaściwe (zaniżone) jest wyłącznie polemiką skarżącej nie popartą żadnymi przekonywającymi argumentami. Za zupełnie nieprzekonywające i całkowicie oderwane od rzeczywistości należy uznać żądanie skarżącej zasądzenia dalszej kwoty 1004151,36 zł. Oczywiście każdy wnioskodawca ma prawo do subiektywnej oceny należnego zadośćuczynienia, ale nie oznacza to że musi się to spotkać z akceptacją jedynie uprawnionego do zasądzenia odszkodowania organu jakim jest sąd powszechny.

II.

Zarzut dotyczący obrazy artykułu 481 § 1 k.c. nie podlegał rozpoznaniu, a to z uwagi na jego cofnięcie na rozprawie apelacyjnej. Jedynie wskazać należy, iż w Sąd Okręgowy w Opolu prawomocnym postanowieniem z 17 kwietnia 2025 roku sprostował jako oczywistą omyłkę pisarską w wyroku Sądu Okręgowego w Opolu z 27 lutego 2025 roku zapis w ten sposób, iż w pkt 1 części rozstrzygającej wyroku po słowach „z ustawowymi odsetkami” dodał słowa „za opóźnienie“.

Wniosek

W złożonej apelacji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1. zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni dalszej kwoty 1004151,36 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez M. C. z domu (...) za szkodę wynikłą na skutek wydania i wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 10 marca 1950 roku sygnatura akt I K 3/50, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 października 1950 rok, sygnatura akt K 1237/50, w związku z podejmowaniem przez nią działalności na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

2. zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni ustawowych odsetek za opóźnienie od zasądzonej na jej rzecz kwoty tytułem zadośćuczynienia w sprawie,

3. ewentualnie przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Pełnomocnik wniosła o zasądzenie na rzecz wnioskodawczyni kosztów postępowania apelacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych od Skarbu Państwa.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek o zmianę wyroku i zasądzenie na rzecz wnioskodawcy dalszej kwoty 1004151,36 zł tytułem należnego zadośćuczynienia jest oczywiście całkowicie bezzasadny. Nie znajduje żadnej podstawy faktycznej i prawnej, by wnioskodawcy należało się zadośćuczynienie w tak wysokiej kwocie.

Wniosek drugi dotyczący zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od przyznanego zadośćuczynienia jest bezprzedmiotowy wobec jego cofnięcia na rozprawie apelacyjnej.

Natomiast wniosek o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania także jest całkowicie bezpodstawny, albowiem w apelacji skarżąca nie wykazała żadnych okoliczności z art. 437 § 2 zd. trzecie k.p.k., który to przepis jest jedyną podstawą do uchylenia wyroku.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Brak było podstaw do podjęcia działań z urzędu.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Odwoławczy utrzymał wyrok Sądu I instancji w całości, a zatem co do zasądzenia na rzecz wnioskodawcy 120.000 zł tytułem zadośćuczynienia za pozbawienie wolności matki wnioskodawcy w okresie od 20.04.1949r. do 16.09.1949r . i co do oddalenia żądania w pozostałym zakresie.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Z przyczyn podniesionych we wcześniejszej części rozważań wniosek o zmianę wyroku i zasądzenie dalszej kwoty zadośćuczynienia był niezasadny. Wskazać należy, że zdaniem Sądu Odwoławczego zasądzenie dalszej kwoty powodowałoby w sposób oczywisty bezpodstawne wzbogacenie wnioskodawcy.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II i III

Kosztami postępowania obciążono Skarb Państwa, a to z uwagi na fakt, iż postępowanie o odszkodowanie i zadośćuczynienie dochodzone w trybie ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego wolne jest od kosztów.

7.  PODPIS

SSA Jarosław Mazurek SSA Andrzej Kot SSA Jerzy Skorupka

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawcy r.pr. K. Z.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Pkt. części rozstrzygającej w zakresie oddalającym żądanie wnioskodawcy zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie powyżej 120.000 zł

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana