Wyrok z 10 lipca 2025, sygn. II AKa 314/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 314/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1.

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.1. Oznaczenie orzeczenia sądu pierwszej instancji

Orzeczeniem z 20 czerwca 2024r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w sprawie III K 42/24 stwierdził, że:

1. R. R. złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne w dniu 27 września 2017 roku , o którym jest mowa w art. 7 ust. 1 w/wym. ustawy.

2. Na podstawie art. 21a ust. 2 a w/wym. ustawy orzekł wobec R. R. utratę prawa wybieralności w wyborach do Sejmu, Senatu
i Parlamentu Europejskiego oraz w wyborach powszechnych organu
i członka organu jednostki samorządu terytorialnego oraz organu jednostki pomocniczej jednostki samorządu terytorialnego, której obowiązek utworzenia wynika z ustawy, na okres lat 3.

3. Na podstawie art. 21a ust. 2 b w/wym. ustawy orzekł wobec R. R. zakaz pełnienia funkcji publicznej, o której jest mowa w art. 4 pkt. 2-57 i 61 w/wym. ustawy na okres lat 3.

4. na podstawie art. 626 § 1 k.p.k. i art. 627 k.p.k. obciążył R. R. kosztami postępowania w sprawie.

1.1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.1.3. Granice zaskarżenia

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.2.1. Ustalenie faktów

1.2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Lustrowany

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

1.2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Lustrowany

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

1.2.2. Ocena dowodów

1.2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

1.2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

Sąd odwoławczy nie przeprowadzał postępowania dowodowego.

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp

Zarzuty

Zarzuty podniesione w apelacji:

1.  naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanego wyroku, tj. art. 7 K.p.k., poprzez błędną ocenę dowodów, w tym:

a)  zeznań świadków L. S. (1), A. W. oraz J. C. poprzez błędne przyjęcie w oparciu o te dowody, że w lustrowany podjął współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa oraz, że współpraca ta miała charakter świadomy, tajny, a więc oparty na zasadach konspiracji i polegać miała na kontaktach z tymi organami oraz przekazywaniu im informacji, a w szczególności, że lustrowany przekazywał jakiekolwiek informacje funkcjonariuszowi służby bezpieczeństwa L. S. (1);

b)  wyjaśnień lustrowanego R. R., w których wskazał on, iż nie współpracował z organami państwa oraz nie przekazywał organom jakichkolwiek informacji, tym bardziej, że nie miał do nich dostępu;

c)  dokumentów — w postaci dokumentów archiwalnych IPN, w szczególności meldunku operacyjnego z dnia 24.01.1984 roku (k. 51) oraz planu przedsięwzięć operacyjnych z dnia 1.02.1984 roku (k.52 - 53). „meldunków od kandydata na TW o pseudonimie (...) (k. 56, 57), a potem od TW o pseudonimie (...) (k. 58), oraz dokumentów mających potwierdzać funkcjonowanie TW (k. 66, 67), a także dokumentów dotyczących przebiegu służby L. S. (1) (k. 72-79) poprzez błędne przyjęcie na podstawie tych dowodów, że lustrowany podjął współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa oraz, że współpraca ta miała charakter świadomy, tajny, a więc oparty na zasadach konspiracji i polegać miała na kontaktach z tymi organami oraz przekazywaniu im informacji;

2.  naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wydanego wyroku, tj. naruszenie art. 170 k.p.k. poprzez pominięcie dowodu z zeznań M. S., w sytuacji gdy przedmiotowy środek dowodowy potwierdziłby nieprawdziwość danych zawartych w dokumentach sporządzonych przez L. S. (1), a także brak dostępu lustrowanego do informacji, które miałby przekazywać on organom bezpieczeństwa państwa;

3.  błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wydanego wyroku, polegający na błędnym przyjęciu, że:

a)  lustrowany złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne;

b)  lustrowany podjął współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa oraz, że współpraca ta miała charakter świadomy, tajny, a więc oparty na zasadach konspiracji i polegać na kontaktach z tymi organami oraz przekazywaniu im informacji;

c)  lustrowany kontaktował się oraz przekazywał L. S. (1) jakiekolwiek informacje w dniach 24.12.1983 roku, 24.01.1984 roku lub w dniu 30.03.1984 roku.

Zarzuty podniesione wuzupełnieniu apelacji, sporządzonym po uzupełnieniu uzasadnienia orzeczenia przez Sąd I instancji w oparciu o przepis art.449a kpk:

1. Naruszenie przepisów postępowania które miało wpływ na treść wydanego wyroku, tj. art. 7 kpk przez błędną ocenę dowodów z dokumentów w tym:

a) dokumentów archiwalnych IPN, w tym danych ewidencyjnych (k.20-23);

b) akt paszportowych (k.31);

c) dokumentów odnoszących się do rzekomej współpracy (k.51-59);

poprzez błędne przyjęcie na podstawie tych dowodów, że lustrowany podjął współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa oraz, że współpraca ta miała charakter świadomy, dobrowolny, tajny, a więc oparty na zasadach konspiracji i polegać miała na kontaktach z tymi organami oraz przekazywaniu im informacji;

2.  błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść wydanego wyroku, polegający na błędnym przyjęciu, że:

d)  lustrowany złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne;

e)  lustrowany podjął współpracę z ogniwami operacyjnymi lub śledczymi organów bezpieczeństwa państwa oraz, że współpraca ta miała charakter świadomy, tajny, a więc oparty na zasadach konspiracji i polegać na kontaktach z tymi organami oraz przekazywaniu im informacji;

f)  lustrowany kontaktował się oraz przekazywał L. S. (1) jakiekolwiek informacje w dniach 24.12.1983 roku, 24.01.1984 roku lub w dniu 30.03.1984 roku.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutów za zasadne, częściowo zasadne albo niezasadne

Ad. 1. apelacji i uzupełnienia apelacji. Zarzut nie jest trafny. Na wstępie wskazać należy, że Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ocenie przeprowadzonych dowodów i ocena ta podlega ochronie przewidzianej w tym przepisie dopóty, dopóki nie twa przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art.7 kpk wtedy, gdy: jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art.410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art.2 § 2 kpk); stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (tu: lustrowanego) (art.4 kpk); jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - argumentowane w uzasadnieniu wyroku (tu: orzeczenia) (art.424 § 1 pkt 1 kpk); (por. m.in.: wyroki Sądu Najwyższego z: 11 stycznia 2022r. I KA 10/21, 22 lutego 1996r. II KRN 199/95, 9 listopada 1990r. WRN 149/90; postanowienia Sądu Najwyższego z: 24 lutego 2011r. III KK 382/2010r., 7 lipca 2010r. II KK 147/2010, 13 czerwca 2007r. V KK 5/2007, 25 września 2002r. II KKN 79/2000). Sąd odwoławczy rozpoznający apelację dokonuje natomiast kontroli swobodnej oceny dowodów dokonanej przez Sąd I instancji (porównaj: T. Grzegorczyk, J. Tylman, Polskie postępowanie karne, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2003 r., s. 90 - 94; S. Waltoś, Proces karny - zarys systemu, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2003r., s. 255 - 259).

Ad. 1. a) apelacji. Nie ma racji skarżący twierdząc, że Sąd I instancji dopuścił się dowolnej oceny wiarygodności zeznań wskazanych w zarzucie świadków. W realiach tego rodzaju spraw okoliczność, że świadkowie – funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa nie pamiętają osób będących ich tajnymi współpracownikami nie jest niczym niespotykanym. Co najważniejsze – jest to zgodne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w tym zawodowego sądu w niniejszym składzie, biorąc pod uwagę zarówno upływ czasu, jak i liczbę owych tajnych współpracowników związanych ze Służbą Bezpieczeństwa. Co istotne, skarżący – mimo sformułowania zarzutu obrazy art.7 kpk nie podejmuje rzeczowej polemiki z oceną wiarygodności tych dowodów dokonaną przez Sąd Okręgowy (str.6, 7 uzasadnienia orzeczenia po uzupełnieniu). Jego argumentacja w tym zakresie bowiem ogranicza się do stwierdzenia, że istota zeznań świadków sprowadza się do tezy, że nie fałszowali dokumentów. Uznanie tej treści zeznań przez Sąd Okręgowy za wiarygodne nie zostało jednak w żaden sposób przez skarżącego zdyskredytowane. Skarżący nie przedstawił bowiem jakiejkolwiek, a w szczególności przekonującej argumentacji co do stanowiska przeciwnego, tj., że świadkowie ci fałszowali dokumentację, w szczególności dotyczącą lustrowanego R. R.. Sąd Apelacyjny, podobnie jak Sąd Okręgowy zaistnienia podstaw do takiego twierdzenia nie stwierdza. Specyfika materiału dowodowego w tego rodzaju sprawach pozwala na stwierdzenie, że uznanie takiej treści zeznań świadków za wiarygodne przy jednoczesnym istnieniu dokumentów, do jakich Sąd Apelacyjny odniesie się w dalszej części niniejszego uzasadnienia, pozwoliło na uznanie, że R. R. złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne. Nie ma również racji skarżący kwestionując trafność stanowiska Sądu I instancji, że lustrowany swoim zachowaniem wypełnił znamiona wszystkich przesłanek uznawanych powszechnie w orzecznictwie za wypełniające znamiona „współpracy” o jakiej mowa w ustawie z 18 października 2006r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz o treści tych dokumentów (dalej: ustawa lustracyjna), a wskazanych na str.9 uzasadnienia orzeczenia (po uzupełnieniu). Sąd Okręgowy odniósł te przesłanki do realiów rozpoznawanej sprawy (str.10 uzasadnienia orzeczenia po uzupełnieniu). Skarżący w wywiedzionej apelacji nie odniósł się do tej argumentacji, co zwalnia Sąd Apelacyjny od szerszych rozważań w tym zakresie i pozwala na odwołanie się do niej w tym miejscu, gdyż w pełni ją aprobuje. Dokonanie bowiem przez Sąd I instancji wszechstronnej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w zakresie ustaleń faktycznych, jak i argumentacji prawnej, co wynika z uzasadnienia wyroku, uprawnia Sąd odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w tym zakresie do odesłania do tej argumentacji bez narażenia się na zarzut obrazy art.433 § 2 kpk (patrz: wyroki Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z: 26 czerwca 2024r. II AKa 392/24, 8 sierpnia 2024r. II AKa 183/24, 12 lipca 2024r. II AKa 141/24, 5 lipca 2024r. II AKa 39/24, 27 czerwca 2024r. II AKa 2/24, 2 maja 2024r. II AKa 331/23, 11 kwietnia 2024r. II AKa 262/23, 27 marca 2024r. II AKa 201/23, 14 marca 2024r. II AKa 383/13 i II AKa 251/21, 31 stycznia 2024r. II AKa 318/23, 21 grudnia 2023r. II AKa 127/23; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 24 maja 2022r., II AKa 318/21; postanowienia Sądu Najwyższego z: 28 kwietnia 2022r. III KK 133/22, 7 kwietnia 2022r. IV KK 280/21, 15 marca 2022r. IV K 14/22, 2 marca 2022r. II KK 58/22).

Ad. 1. b) apelacji. Zarzut nie jest trafny. Na wstępie wskazać należy, że w polskim procesie karnym, zgodnie z art.74 § 1 kpk oskarżony (a na podstawie art.19 ustawy lustracyjnej również lustrowany) nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani obowiązku dostarczania dowodów na swoją niekorzyść, ma swobodę w kształtowaniu swojej linii obrony. Wyjaśnienia jego jednak, jak każdy dowód podlegają swobodnej ocenie sądu, również w odniesieniu do innych dowodów zgromadzonych w sprawie. Z tego względu okoliczność, że lustrowany składa, nawet konsekwentne w toku całego postępowania, wyjaśnienia sama w sobie nie implikuje uznania, że są one wiarygodne. Lustrowany będąc słuchanym w niniejszym postępowaniu miał prawo odmówić złożenia wyjaśnień, ale też korzystał z przywileju bezkarności, gdy je składał, a gdyby owe wyjaśnienia byłyby „fałszywe”, co wynika z samej istoty prawa lustrowanego do obrony i procesowych gwarancji. Nie oznacza to jednak, że taka postawa i wyjaśnienia nie podlegają ocenie sądu, przed którym stanął on jako lustrowany; ocenie dokonywanej w świetle ogólnych zasad, o których mowa w przepisach kodeksu postępowania karnego, w szczególności w art.4 kpk i art.7 kpk. To bowiem na sądzie spoczywa obowiązek poczynienia ustaleń, czy stanowisko procesowe i wyjaśnienia lustrowanego posiadają walor wiarygodności, czy też nie. Składając wyjaśnienia lustrowany realizuje określoną strategię obrony i oczywiście może czynić tego rodzaju zabiegi. Niemniej musi się liczyć z pełnymi tego konsekwencjami. Niewątpliwie bowiem – mając na względzie to prawo – fakt negatywnej weryfikacji jego twierdzeń (nawet w określonym zakresie), tudzież jego postawy, może prowadzić do interpretacji tychże przez Sąd, jako nie zasługujący na uwzględnienie element linii obrony zmierzającej do uchronienia się przez lustrowanego przed skutkami złożenia niezgodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego i rzucać negatywne światło na pozostałe jego wyjaśnienia, w szczególności gdy są sprzeczne z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Powyższy wywód wskazuje zatem, że z jednej strony lustrowany może korzystać ze swoich uprawnień w sposób szeroki, z drugiej zaś taka okoliczność procesowa nakłada na Sąd orzekający w sprawie obowiązek ostrożnego podejścia do zabiegów podejmowanych przez lustrowanego, mając na uwadze ryzyko celowego prezentowania przez niego określnej wersji zdarzenia, która nie odpowiada rzeczywistemu jego przebiegowi. Obowiązek taki aktualizuje się przede wszystkim – co oczywiste – w sytuacji, w której lustrowany nie przyznaje się do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa. W ocenie Sądu Apelacyjnego został on przez Sąd I instancji wypełniony prawidłowo, kiedy to zaprezentował pogląd o odmówieniu wyjaśnieniom lustrowanego waloru wiarygodności (str.8 uzasadnienia orzeczenia, po uzupełnieniu). Odnosząc się do wyjaśnień lustrowanego wskazać jedynie należy, że nie jest przekonująca argumentacja jakoby współpracując ze Służbą Bezpieczeństwa donosiłby sam na siebie (lustrowany był kierownikiem sekcji hokejowej – k.119 akt sprawy). O nieprawidłowościach związanych z zakupem kijów hokejowych L. S. (2) poinformowali bowiem TW (...) i TW (...), nie zaś TW (...) (k.52 akt sprawy).

Ad. 1. c) apelacji i 2. uzupełnienia apelacji. Zarzut nie jest trafny Sąd odwoławczy nie podziela bowiem wątpliwości skarżącego co do wiarygodności wskazanych z zarzucie dokumentów. Do kwestii prawdziwości danych w nich zawartych Sąd II instancji odnosił się już w niniejszym uzasadnieniu omawiając zarzuty związane z osobowymi źródłami dowodowymi. W tym miejscu wskazać należy zatem na chronologię zdarzeń z nich wynikającą:

- 21 listopada 1983r. – dochodzi do wypełnienia karty rejestracyjnej nr (...) dotyczącej R. R., gdzie jako prowadzącego wskazano L. S. (1) (k.20-21, 23 akt sprawy),

- 24 grudnia 1983r. kandydat na TW (...) (R. R. – uwaga SA) informuje L. S. (1) o nieprawidłowościach w (...) Klubie Sportowym polegających na posiadaniu przez dyrektora klubu nielegalnego konta bankowego, o nielegalnych wypłatach premii (k.56 akt sprawy),

- 16 stycznia 1984r. - TW (...) i TW (...) informują L. S. (1) o malwersacjach finansowych w (...) Klubie Sportowym związanych m.in. z zakupem sprzętu sportowego dla klubu, w szczególności kijów hokejowych (k.51, 52, 54v akt sprawy),

- 24 stycznia 1984r. - kandydat na TW (...) informuje L. S. (1) o kolejnych nieprawidłowościach w (...)Klubie Sportowym (k.57 akt sprawy),

- 24 stycznia 1984r. – założenie teczki sprawy (...), wskazani: TW (...), TW (...) i TW (...), KO (...) (k.48-49 akt sprawy),

- 1 lutego 1984r. – L. S. (1) pisze plan operacyjny, obejmujący m.in. pozyskanie TW (...) (wcześniej był kandydatem na TW – uwaga SA) - k.52-53 akt sprawy,

- 21 lutego 1984r. – L. S. (1) pisze wyciągi z informacji od kandydata na TW (podkreślenie SA) (...) pozyskanych 24 grudnia 1983r. i 24 stycznia1984r. (k.56, 57 akt sprawy),

- 23 lutego 1984r. – założono kartę personalną TW (podkreślenie SA) (...) (k.22 akt sprawy),

- 31 marca 1984r. – L. S. (1) pisze wyciąg z informacji pozyskanych od TW (...) 30 marca 1984r. a dotyczących stosunku dyrektora klubu M. S. do przeprowadzanych w klubie kontroli (k.58 akt sprawy)

- 1990r. – zniszczenie materiałów nr (...) dotyczących R. R. z uwagi na znikomą wartość operacyjną (k.13,14 akt sprawy).

Podnoszona przez skarżącego okoliczność, że w meldunku operacyjnym znajdującym się na k.54-55 akt sprawy nie ma odniesienia do informacji przekazywanych przez TW (...) (str.4 apelacji) nie może zatem skutkować uznaniem, że informacje te nie były przekazywane.

Nie jest również tak jak twierdzi skarżący, że przypisano lustrowanemu przekazanie w grudniu 1983r. informacji, o których świadek L. S. (1) miał się dowiedzieć w styczniu 1984r. od innych tajnych współpracowników. Rozważania skarżącego zawarte na str.4 apelacji i str.5 uzupełnienia apelacji) są zatem całkowicie nietrafne. Skarżący bowiem zdaje się nie dostrzegać różnic między informacjami przekazywanymi przez wskazanych tajnych informatorów: TW (...), TW (...) i lustrowanego (początkowo jako kandydat na TW (...) a następnie jako TW (...)). Wskazane wyżej dokumenty przeczą również tezie skarżącego jakoby „na 1 lutego 1984r. żadne informacje na temat funkcjonowania klubu sportowego nie pochodziły od osoby zarejestrowanej jako kandydata na TW (...)”. Jak wynika bowiem z dokumentów zgromadzonych w sprawie, kandydat na TW (...) dostarczył takie informacje 24 grudnia 1983r. i 24 stycznia 1984r. W oparciu o te, oraz o informacje pozyskane od innych informatorów 24 stycznia 1984r. doszło do założenia teczki sprawy (...), a 1 lutego 1984r. L. S. (1) pisze plan operacyjny obejmujący m.in. pozyskanie lustrowanego, dotychczasowego kandydata (podkreślenie SA) na TW (...) na Tajnego Współpracownika. Plan w tym zakresie został zrealizowany, o czym świadczy założenie 23 lutego 1984r. karty personalnej TW (...). Nie jest zatem tak jak twierdzi skarżący, że sporządzone przez L. S. (1) wyciągi zawierają nieprawdziwe informacje, pozostające w sprzeczności z innymi dokumentami przez niego sporządzonymi. Wskazać również należy, że fakt pozyskania innych jeszcze tajnych współpracowników w ramach sprawy (...) przeczy tezie skarżącego (do której Sąd II instancji szerzej odniesie się w dalszej części niniejszego uzasadnienia), że rejestracja lustrowanego jako kandydata a następnie tajnego współpracownika miała charakter fikcyjny. Brak byłoby bowiem – w ocenie Sąd Apelacyjnego – podstaw ku temu aby świadek L. S. (1) dokonał takiej fikcyjnej rejestracji narażając się na poważne konsekwencje służbowe w razie wykrycia owej fikcji, mając informacje dotyczące tej sprawy z kilku innych źródeł.

Skutku oczekiwanego przez skarżącego nie może również przynieść brak w dokumentach zgromadzonych w sprawie innych dokumentów świadczących o przekazywaniu informacji przez lustrowanego. Wskazać bowiem należy, że w 1990r. doszło do zniszczenia materiałów nr (...) dotyczących R. R.. Przyznanie zaś waloru wiarygodności zeznaniom świadka L. S. (1) co do tego, że zawarte w sporządzonej przez niego dokumentacji informacje zostały rzeczywiście pozyskane w sposób tam wskazany pozwolił na ustalenie, że ich źródłem we wskazanym zakresie lub lustrowany.

Jak już wyżej wskazano w niniejszym uzasadnieniu, brak jest podstaw do uznania, że w odniesieniu do lustrowanego R. R. doszło do fikcyjnej rejestracji najpierw jako kandydata na TW, a następnie Tajnego Współpracownika. Całkowicie dowolne, niepoparte jakąkolwiek argumentacją jest twierdzenie skarżącego (str.3 apelacji i str.4 uzupełnienia apelacji), jakoby dane lustrowanego zostały pozyskane z dokumentów paszportowych i wykorzystane bez jego zgody. Skarżący nie wykazał bowiem w jakikolwiek sposób dlaczego akurat dane R. R. miałyby być w ten sposób wykorzystane; pomijając już treść wiarygodnych zeznań świadków, że do takiej fikcyjnej rejestracji nie doszło. Przeczy temu również fakt, że do współpracy ze Służbą Bezpieczeństwa pozyskane zostały inne osoby związane z (...) Klubem Sportowym (TW (...), TW (...) i KO (...)). Brak było zatem i z tego względu podstaw do fikcyjnej rejestracji lustrowanego. W realiach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania aby świadek L. S. (1) ryzykował swoją karierę zawodową dopuszczając się wytworzenia dokumentacji niezgodnej z faktycznym stanem rzeczy. Ryzyko ujawnienia takowego czynu było zbyt wysokie z uwagi na obowiązujące zasady kontroli wewnętrznej. Warto też podkreślić, że nie były prowadzone przeciwko w/w postępowania wyjaśniające, dyscyplinarne, bądź karne, których przedmiotem byłyby tego rodzaju niedopuszczalne prawem działania. Sąd Apelacyjny nie neguje, że miały miejsce ze strony funkcjonariuszy służb PRL także takie działania, jak preparowanie nawet całej dokumentacji, to jest począwszy od etapu opracowania kandydata na tajnego współpracownika do momentu zakończenia współpracy, czy jej podrabianie lub przerabianie, gdyż wiedza ta pochodzi zarówno z opracowań historycznych, w tym opisujących mechanizmy funkcjonowania ówczesnych organów bezpieczeństwa państwa oraz zasady pracy operacyjnej funkcjonariuszy tych organów, jak też z rozpoznawanych innych spraw lustracyjnych w skali kraju, gdzie wykazywano, że materiały operacyjne były świadomie fałszowane przez funkcjonariuszy SB, aby w ten sposób osiągnąć zamierzony, konkretny cel. Niemniej jednak działania takowe miały charakter incydentalny – jak wskazał dr hab. Tadeusz Rutkowski z Wydziału Historii UW w wywiadzie dla PAP z 2016r., specjalizujący się między innymi w historii PRL (współautor między innymi publikacji „Spętana Akademia. Polska Akademia Nauk w dokumentach władz PRL”, Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu 2009, czy „Oczami agenta. Środowiska naukowe i archiwalne w doniesieniach TW „Zyg” – Zygmunta Kolankowskiego”, Warszawa: Wydawnictwo Neriton 2012): „ Samo fałszowanie akt współpracy było bardzo trudne, ponieważ funkcjonariusze SB byli kontrolowani przez swoich przełożonych na przykład poprzez udział w spotkaniach z tajnymi współpracownikami, kontrolę doniesień TW i ich analizę. Nie było więc łatwej możliwości zarejestrowania fikcyjnego TW, groziło to zresztą konsekwencjami dyscyplinarnymi. Mogły się zdarzać pojedyncze przypadki takich działań, ale nie było to nigdy zjawisko na większą skalę” (https://dzieje.pl/aktualnosci/dr-tadeusz-rutkowski-falszowanie-akt-wspolpracy-z-sb-bylo-bardzo-trudne). Powyższe ma też potwierdzenie w komunikacie z 31 maja 2022r. Biura Lustracyjnego IPN, gdzie podano, że okresie obowiązywania ustawy lustracyjnej, prokuratorzy pionu lustracyjnego skierowali do sądów 2.135 wniosków o wszczęcie postępowań lustracyjnych, na w/w datę w toku pozostawało 247 spraw, zaś w aż 1577 sprawach prawomocnie rozstrzygnięto, że złożone oświadczenia lustracyjne nie były zgodne z prawdą. (https://ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/komunikaty/165701,W-sluzbie-jawnosci-zycia-publicznego-15-lat- funkcjonowania-Biura-Lustracyjnego-I.html; patrz też: Andrzej Paczkowski Archiwa aparatu bezpieczeństwa PRL jako źródło: co już zrobiono, co można zbadać Pamięć i Sprawiedliwość 2/1 (3), 9-21 2003). Doświadczenie orzecznicze Sądu Apelacyjnego w niniejszym składzie przeczy też twierdzeniu skarżącego jakoby funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa zeznając w charakterze świadków w sprawach lustracyjnych nie przyznawali się do fikcyjnego rejestrowania tajnych współpracowników.

Skutku oczekiwanego przez skarżącego nie może przynieść odwoływanie się do braku w zgromadzonym materiale dowodowym zobowiązania do współpracy. Zarówno bowiem z doświadczenia orzeczniczego Sądu Apelacyjnego w niniejszym składzie, jak i z zacytowanych przez skarżącego zeznań świadka L. S. (1) wynika, że nie zawsze takie zobowiązanie na piśmie było sporządzane. Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie wyraża pogląd, że istnienie podpisanego pisemnego zobowiązania do współpracy nie jest warunkiem sine qua non uznania, że osoba lustrowana świadomie podjęła współpracę z organami bezpieczeństwa państwa w rozumieniu ustawy lustracyjnej. Podobnie jak istnienie owego zobowiązania nie przesądza jeszcze o owej współpracy (tak: orzeczenie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 2 października 2014r., II AKa 279/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 5 listopada 2010r., II AKa 228/10). O materialnej realizacji bowiem takiej współpracy można wnioskować z innych dowodów przeprowadzonych w toku postępowania lustracyjnego. W realiach przedmiotowej sprawy dowodami tymi są przedstawione w wyżej wskazanych dokumentach informacje jakie lustrowany przekazywał funkcjonariuszowi Służby Bezpieczeństwa – świadkowi L. S. (1). Warto w tym miejscu przytoczyć pogląd Sądu Apelacyjnego w Katowicach zaprezentowany w wyroku z 25 lutego 2016r., II AKa 23/16, który Sąd Apelacyjny w Gdańsku w niniejszym składzie w pełni akceptuje: „ Istotne jest świadome podjęcie współpracy z taką osobą, natomiast bez znaczenia jest, czy osoba obecnie lustrowana została zarejestrowaną za swoją wiedzą i zgodą, czy też nie. Innymi słowy, podjęcie współpracy wynikać ma z samych faktów jej realizacji, a nie jest uzależnione od tego, czy osoba współpracująca [przypis MZ: z ówczesnymi organami bezpieczeństwa Państwa] była zarejestrowana w takim charakterze czy też nie.”; podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z 2 października 2013r., II KK 88/13.

Sąd Apelacyjny podziela pogląd Sądu I instancji (str.10 uzasadnienia orzeczenia po uzupełnieniu) co do tego, że prawnie irrelewantne w przedmiotowej sprawie pozostaje czy przekazywane przez lustrowanego informacje były obiektywnie prawdziwe, pozyskane w wyniku własnych obserwacji i ich interpretacji czy też pozyskane od innej osoby jeżeli w założeniu lustrowanego były one prawdziwe. Wobec powyższego skutku oczekiwanego przez skarżącego nie może przynieść odwoływanie się do nieprawdziwości danych zawartych w dokumentach operacyjnych poprzez wskazanie na nieprawdziwość danych dotyczących zwolnienia ówczesnego dyrektora (...) Klubu Sportowego M. S.lub brak dostępu lustrowanego do pewnych danych (str.4 apelacji, 3-4 uzupełnienia apelacji). Skutku oczekiwanego przez skarżącego nie może zatem przynieść odwoływanie się do oceny dowodu w postaci akt paszportowych lustrowanego. Odnosząc się bowiem do nich Sąd Okręgowy wskazał na miejsce zatrudnienia lustrowanego w owym czasie, tj. (...) Klub Sportowy w B. (co jest okolicznością bezsporną) wysnuwając stąd logiczny – w ocenie Sądu Apelacyjnego – wniosek, że wobec powyższego miał wiedzę o tym, co się w tym klubie działo. Jak sam wskazał w swoich wyjaśnieniach (k.118-120 akt sprawy), był kierownikiem sekcji hokeja, sprowadzał m.in. sprzęt dla zawodników klubu. Nie był zatem – jak zdaje się sugerować skarżący – mało poinformowanym o sprawach klubu jego pracownikiem. Sam lustrowany wskazał, że do dziś przyjaźni się z M. S. (k.119 akt sprawy).

Ad. 2. Zarzut nie jest trafny. Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje argumentację przedstawioną w tym zakresie przez Sąd Okręgowy (k.205 akt sprawy). Z uwagi na fakt, że skarżący nie podjął z nią rzeczowej polemiki, wystarczającym będzie odwołanie się w tym miejscu do stanowiska Sądu I instancji, które Sąd II instancji uznaje zasadne.

Ad. 3. apelacji i 2. uzupełnienia apelacji. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może zostać skutecznie podniesiony wyłącznie wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd I instancji z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada zasadom logicznego rozumowania oraz wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, bądź jest rezultatem oceny obarczonej nieuprawnioną dowolnością. Możliwość zaś przeciwstawienia ustaleniom Sądu orzekającego odmiennego poglądu nie może prowadzić do wniosku o dokonaniu przez Sąd błędu w ustaleniach faktycznych (por. wyroki: Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26 czerwca 2025r., II AKa 392/24; Sądu Apelacyjnego w Lublinie z: 27 lipca 2021r. II AKa 109/21, 30 grudnia 2019r. II AKa 55/19; wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 22 kwietnia 2021r., II AKa 29/21; postanowienie Sądu Najwyższego z 9 kwietnia 2008r., V KK 301/07; wyroki Sądu Najwyższego z: 10 maja 2005r. WA 10/05, 20 lutego 1975r. OSNPG 1975/9/84, 22 stycznia 1975r., OSNKW 1976/2/64). Z uwagi na fakt, że dokonana przez Sąd I instancji ocena wiarygodności dowodów przeprowadzonych w sprawie zasługuje na aprobatę, oparty na jej zakwestionowaniu zarzut błędu w ustaleniach faktycznych w odniesieniu do okoliczności wskazanych w zarzucie nie zasługuje na uwzględnienie.

Wnioski

Zmiana poprzez stwierdzenie, że lustrowany R. R. nie złożył niegodnego z prawdą oświadczenia lustracyjnego w dniu 27 września 2017 roku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 18.10.2006 roku o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (Dz.U. z 2007 roku, nr 63, poz 425, tekst jednolity ze zm.).

Ponadto:

1.  przesłuchanie świadka J. M. na okoliczność braku współpracy lustrowanego z organami bezpieczeństwa państwa, przypadków fikcyjnego rejestrowania TW, bez zgody lub wiedzy rejestrowanych osób,

2.  przeprowadzenie w niniejszej sprawie dowodu z zeznań świadka M. S. (ul. (...), (...) W.) na okoliczność braku dostępu R. R., jako szeregowego pracownika klubu sportowego do informacji opisanych w dokumentach sporządzonych przez L. S. (1), a także na okoliczność nieprawdziwości informacji zawartych w tych dokumentach.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosków za zasadne, częściowo zasadne albo niezasadne.

Wniosek apelacji:

Niezasadność zarzutów apelacyjnych.

Wnioski dowodowe:

Ad.1., 2. Jak w protokole rozprawy odwoławczej.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Nie dotyczy.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Nie dotyczy.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżone orzeczenie.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Niezasadność zarzutów apelacyjnych. Brak przesłanek z art.439 § 1 kpk i art.440 kpk.

1.5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.1.1.

Przedmiot i zakres zmiany

0.1.Nie dotyczy.

Zwięźle o powodach zmiany

Nie dotyczy.

1.5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

Nie dotyczy.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Nie dotyczy.

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Nie dotyczy.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

Nie dotyczy.

4.1.

Nie dotyczy.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Nie dotyczy.

1.5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Nie dotyczy.

1.5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Nie dotyczy.

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Na mocy przepisu art.626 § 1 kpk, art.19 ustawy lustracyjnej Sąd Apelacyjny obciążył lustrowanego kosztami procesu za postępowanie odwoławcze. Uznał bowiem, że brak jest podstaw do zwolnienia go od obowiązku ich ponoszenia.

7.  PODPISy

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca lustrowanego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

zgodność z prawdą złożonego oświadczenia lustracyjnego

1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana