Postanowienie SN z 11 lutego 2016, sygn. SDI 70/15
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono kasację
Typ sprawy
sprawa wykroczeniowa
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
odwołujący
obwiniony
pokrzywdzony
Data orzeczenia
11 lutego 2016
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział VI
Przewodniczący
SSN Stanisław Zabłocki
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 11 lutego 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Zabłocki (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
Protokolant Anna Kuras
przy udziale Naczelnego Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Grzegorza
Wrony
w sprawie lekarza A. S.,
obwinionego z art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich w zw. z
art. 1 pkt. 3 Kodeksu Etyki Lekarskiej i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie
w dniu 11 lutego 2016 r.,
kasacji, wniesionej przez obrońcę obwinionego,
od orzeczenia Naczelnego Sądu Lekarskiego z dnia 16 stycznia 2015 r.,
utrzymującego w mocy orzeczenie Okręgowego Sądu Lekarskiego w […] z dnia 3
kwietnia 2014 r.,
1. oddala kasację,
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego, w tym
wydatkami w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych obciąża
obwinionego.
UZASADNIENIE
Okręgowy Sąd Lekarski w […], orzeczeniem z dnia 3 kwietnia 2014 r.,
uznał lekarza A. S. za winnego tego, że w dniu 24 maja 2012 r. w Spółdzielni
Usługowej Gabinet Reumatologiczny w […] wystawił P. S., kierowcy
2
transportu drogowego, zaświadczenie lekarskie o ocenie narażeń na
stanowisku pracy i braku przeciwwskazań zdrowotnych na stanowisku pracy,
jako podmiot uprawniony do wystawiania takich zaświadczeń, nie będąc
zarejestrowany w Rejestrze Lekarzy prowadzonym przez Wojewódzki
Ośrodek Medycyny Pracy, a ponadto wydał powyższe zaświadczenie z
uchybieniami merytorycznymi: nieaktualną pieczątką o treści „Lek. med. A.
S., lekarz uprawniony do badań lekarskich osób kierujących pojazdami nr
zaświadczenia […] wydaną przez Wojewodę […]” i jako nieuprawniony do
używania pieczątki „Badania profilaktyczne przeprowadził”, czym naruszył
par. 8 Rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej (MZiOS) z dnia
30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników,
zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń
lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy oraz art.
1 pkt 3 Kodeksu Etyki Lekarskiej i za to „na mocy art. 53 i 78 ustawy z dnia 2
grudnia 2009 r. o izbach lekarskich,” zgodnie z art. 83 ust. 1 tej ustawy ukarał
lekarza A. S. karą upomnienia.
Odwołanie od tego orzeczenia wniósł obrońca A. S. Zaskarżył
orzeczenie w całości i zarzucił:
„obrazę art. 53 w zw. z art. 63 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich poprzez stwierdzenie, że czyn A. S. stanowi przewinienie
zawodowe, co skutkowało bezpodstawnym wszczęciem oraz
prowadzeniem niniejszego postępowania;
obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wyroku,
mianowicie art. 413 § 2 pkt 1 i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. przez
sprzeczność między sentencją wyroku, a jego uzasadnieniem w kwestii
czy obwiniony był uprawniony do wystawiania zaświadczenia o
zdolności do pracy kierowcy transportu drogowego;
3
obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wyroku,
mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. polegającą na niewyjaśnieniu
podstawy prawnej wyroku, w jaki sposób obwiniony lekarz A. S.
naruszył art. 1 pkt 3 Kodeksu Etyki Lekarskiej;
obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 k.k. w zw. z art. 112
ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich poprzez pominięcie
usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności zachowania
obwinionego;
obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 2
grudnia 2009 r. o izbach lekarskich poprzez przyznanie
Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy statusu pokrzywdzonego;
art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów,
polegającą na dokonaniu ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę
rozstrzygnięcia w oparciu o kserokopię niewierzytelną dokumentu, nie
zaś sam dokument.”
Obrońca obwinionego wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na to, że
czyn obwinionego nie stanowi przewinienia zawodowego, a ewentualnie o
uniewinnienie obwinionego albo o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i
przekazanie sprawy Okręgowemu Sądowi Lekarskiemu do ponownego
rozpoznania.
Naczelny Sąd Lekarski, orzeczeniem z dnia 16 stycznia 2015 r.,
utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy.
Kasację od tego orzeczenia wniósł obrońca obwinionego. Zaskarżył
orzeczenie w całości i zarzucił:
„obrazę art. 53 w zw. z art. 63 ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach
lekarskich poprzez uznanie, że niespełnienie wszystkich wymogów
formalnych określonych w rozporządzeniu, a nie w ustawie przy
4
jednoczesnym posiadaniu stosownych uprawnień przez A. S. stanowi
przewinienie zawodowe, co skutkowało bezpodstawnym wszczęciem
oraz prowadzeniem postępowania przeciwko A. S.;
obrazę przepisów postępowania, mogącą mieć wpływ na treść wyroku,
mianowicie art. 413 § 2 pkt 1 i art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. przez
sprzeczność między sentencją wyroku, a jego uzasadnieniem poprzez
nierozstrzygnięcie kwestii, czy obwiniony był uprawniony do
wystawienia zaświadczenia o zdolności do pracy kierowcy transportu
drogowego, czy też nie;
obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść orzeczenia,
mianowicie art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. polegającą na niewyjaśnieniu
podstawy prawnej wyroku, w jaki sposób obwiniony lekarz A. S.
naruszył art. 1 pkt 3 Kodeksu Etyki Lekarskiej, naruszając przepis rangi
ustawy, a nie rozporządzenia;
art. 42 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 § 1 k.k. w zw. z art. 112
ustawy o izbach lekarskich poprzez stwierdzenie możliwości
popełnienia przewinienia zawodowego, którego znamiona określone
zostały w rozporządzeniu, a nie przepisie rangi ustawowej;
obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 30 k.k. w zw. z art. 112
ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich poprzez pominięcie
usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności zachowania
obwinionego, która nie wynikła z nieznajomości przepisów ustawy, ale
jedynie z przepisów wykonawczych określonych w rozporządzeniu;
obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 57 ust. 1 ustawy z dnia 2
grudnia 2009 r. o izbach lekarskich w zw. z art. 167 k.p.k. poprzez
przyznanie Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy statusu
pokrzywdzonego, które spowodowało uczestniczenie w postępowaniu
5
zawodowym przeciwko A. S. podmiotu nieuprawnionego, naruszając
tym samym zasadę kontradyktoryjności.”
Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Naczelnego Sądu
Lekarskiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy A. S. nie jest zasadna. Do takiego wniosku
doprowadziła analiza poszczególnych zarzutów sformułowanych w tym
nadzwyczajnym środku zaskarżenia. Odnosząc się do nich w kolejności
określonej w kasacji stwierdzić należy, że po pierwsze, z orzeczenia
Okręgowego Sądu Lekarskiego w […] wynika, iż podstawę odpowiedzialności
zawodowej lekarza A. S. stanowił przepis art. 53 ustawy z dnia 2 grudnia 2009
r. o izbach lekarskich, który stwierdza, że członkowie izb lekarskich podlegają
odpowiedzialności zawodowej za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz
przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza. Przepis art. 53
ustawy z dnia 2 grudnia 2009 r. o Izbach Lekarskich powiązany został w
orzeczeniu ze wskazaną regulacją Kodeksu Etyki Lekarskiej – art. 1 pkt 3 i
wiążącymi lekarzy przepisami Rozporządzenia MZiOS z dnia 30 maja 1996 r.
w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu
profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich
wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (§ 8). Tym samym
zrealizowany został wymóg oparcia odpowiedzialności zawodowej na
przepisie rangi ustawowej. Nie można tym samym podzielić zawartego w
kasacji poglądu jakoby odpowiedzialność ukaranego lekarza wynikała jedynie
z przepisów zawartych w rozporządzeniu.
Po drugie, w zaskarżonym orzeczeniu, a także w orzeczeniu sądu
pierwszej instancji, nie doszło do sprzeczności pomiędzy częścią
dyspozytywną orzeczenia a jego uzasadnieniem. Z orzeczeń obu instancji
6
wynika wyraźnie, że A. S. nabył w przeszłości jako lekarz uprawnienia do
wystawiania przedmiotowych zaświadczeń dla kierowców. Jednocześnie ze
wskazanego w orzeczeniu przepisu § 8 Rozporządzenia MZiOS z dnia 30 maja
1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu
profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich
wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy wynika, że obok
posiadania uprawnień dotyczących lekarza, do wystawienia zaświadczenia
konieczne jest nadto zarejestrowanie uprawnionego lekarza w rejestrze
prowadzonym przez właściwy Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy. A. S.
nie figurował w tym rejestrze. Nie skorzystał z możliwości zgłoszenia do
właściwego wojewódzkiego ośrodka medycyny pracy wniosku o dokonanie
wpisu do rejestru lekarzy przeprowadzających badania. Sprzeczność
wykazywana przez obrońcę najpierw w odwołaniu, a potem w kasacji ma
zatem charakter pozorny. Obwiniony spełniał bowiem tylko część warunków
do wystawienia stosownego zaświadczenia, miał stosowne uprawnienia jako
lekarz, nie został jednak wymieniony w odpowiednim rejestrze, co pozbawiało
go prawa do wydawania przedmiotowych zaświadczeń. Rozporządzenie
powołane w orzeczeniu obowiązuje od 1996 r., od tego czasu funkcjonuje
także wspomniany rejestr, a przeprowadzanie przedmiotowych badań wymaga
prowadzenia określonej w § 9 dokumentacji.
Dodatkowo zauważyć należy, że w postępowaniu dotyczącym
odpowiedzialności zawodowej lekarzy nie mogło dojść do wskazanego w
kasacji naruszenia art. 413 k.p.k. i 424 k.p.k. Wprawdzie w ustawie o izbach
lekarskich w art. 112 mówi się o odpowiednim stosowaniu w postępowaniu w
przedmiocie odpowiedzialności zawodowej przepisów Kodeksu postępowania
karnego, ale tylko w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Tymczasem w
art. 89 tej ustawy zawarty został przepis kompleksowo określający co zawierać
powinno orzeczenie i jego uzasadnienie. Zgodnie z regułami odpowiedniego
7
stosowania przepisów innej ustawy, wynikającymi zresztą z art. 112
omawianej ustawy, znajduje ona zastosowanie wtedy, gdy brak stosownej
regulacji (lub jest ona niepełna) w ustawie, w której znalazło się stosowne
odwołanie. Wobec powyższego zarzuty kasacji odwołujące się do naruszeń art.
413 § 2 pkt 1 k.p.k. i 424 § 1 pkt 1 k.p.k. są chybione, a prawidłowo
wskazywać by mogły ewentualnie na naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 4 i art. 89
ust. 3 pkt 2 ustawy o izbach lekarskich.
Po trzecie, nie można uznać, aby sąd rozpoznający odwołanie w tej
sprawie pominął kwestie usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności
zachowania obwinionego. Zagadnienie to zostało dostrzeżone przez Naczelny
Sąd Lekarski i, aczkolwiek skrótowo, zostało także omówione w uzasadnieniu
orzeczenia. Wydawanie przedmiotowych zaświadczeń o zdolności do pracy
jako kierowcy jest dziedziną specyficzną i wymaga znajomości przepisów jej
dotyczących. Obwiniony wiedział, że od lat nie pracuje w jednostce, której
zadaniem jest wystawianie przedmiotowych zaświadczeń, powinien przed
wystawieniem zaświadczenia P. S. zapoznać się z obowiązującymi i to od
szeregu lat regulacjami. Nie czyniąc tego musiał brać pod uwagę, że może
naruszyć obowiązujące przepisy. Ponadto osoba wykonująca zawód lekarza z
natury rzeczy zobowiązana jest do zapoznawania się ze zmieniającymi się
przepisami dotyczącymi tego zawodu np. reguł wystawiania recept na
poszczególne leki. Ignorowanie tych regulacji prowadzi do ich złamania, a
także jest zachowaniem naruszającym normy etyczne i może prowadzić do
pociągnięcia do odpowiedzialności zawodowej. Świadomość takiego stanu
rzeczy jest powszechna i nie wymaga szczególnego dowodzenia.
Po czwarte wreszcie, rozstrzygnięcie kwestii prawidłowego nadania
statusu pokrzywdzonego Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny
Pracy, aczkolwiek interesująca pod względem jurydycznym, nie może mieć
znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie. Fakt dopuszczenia tej
8
instytucji do udziału w postępowaniu w charakterze strony nie wywarł na bieg
postępowania przeciwko A. S. takiego wpływu, który mógłby stanowić o
zasadności albo niezasadności kasacji. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy
uznał, że brak jest podstaw do rozstrzygnięcia zagadnienia poruszonego w tym
zarzucie.
Biorąc pod uwagę powyższe kasację oddalono.
kc. i 424 § 1 pkt 1 k.p.k. są chybione, a prawidłowo
wskazywać by mogły ewentualnie na naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 4 i art. 89
ust. 3 pkt 2 ustawy o izbach lekarskich.
Po trzecie, nie można uznać, aby sąd rozpoznający odwołanie w tej
sprawie pominął kwestie usprawiedliwionej nieświadomości bezprawności
zachowania obwinionego. Zagadnienie to zostało dostrzeżone przez Naczelny
Sąd Lekarski i, aczkolwiek skrótowo, zostało także omówione w uzasadnieniu
orzeczenia. Wydawanie przedmiotowych zaświadczeń o zdolności do pracy
jako kierowcy jest dziedziną specyficzną i wymaga znajomości przepisów jej
dotyczących. Obwiniony wiedział, że od lat nie pracuje w jednostce, której
zadaniem jest wystawianie przedmiotowych zaświadczeń, powinien przed
wystawieniem zaświadczenia P. S. zapoznać się z obowiązującymi i to od
szeregu lat regulacjami. Nie czyniąc tego musiał brać pod uwagę, że może
naruszyć obowiązujące przepisy. Ponadto osoba wykonująca zawód lekarza z
natury rzeczy zobowiązana jest do zapoznawania się ze zmieniającymi się
przepisami dotyczącymi tego zawodu np. reguł wystawiania recept na
poszczególne leki. Ignorowanie tych regulacji prowadzi do ich złamania, a
także jest zachowaniem naruszającym normy etyczne i może prowadzić do
pociągnięcia do odpowiedzialności zawodowej. Świadomość takiego stanu
rzeczy jest powszechna i nie wymaga szczególnego dowodzenia.
Po czwarte wreszcie, rozstrzygnięcie kwestii prawidłowego nadania
statusu pokrzywdzonego Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny
Pracy, aczkolwiek interesująca pod względem jurydycznym, nie może mieć
znaczenia dla rozstrzygnięcia w tej konkretnej sprawie. Fakt dopuszczenia tej
8
instytucji do udziału w postępowaniu w charakterze strony nie wywarł na bieg
postępowania przeciwko A. S. takiego wpływu, który mógłby stanowić o
zasadności albo niezasadności kasacji. W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy
uznał, że brak jest podstaw do rozstrzygnięcia zagadnienia poruszonego w tym
zarzucie.
Biorąc pod uwagę powyższe kasację oddalono.
kc