Uzasadnienie z 25 września 2025, sygn. II AKa 134/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 134/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 31 marca 2025r., sygn. akt III K 136/24

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

G. K.

uprzednia karalność oskarżonego

dane z Krajowego Rejestru Karnego

k. 812-813v

2.1.1.2.

G. K.

wydanie orzeczenia o uzgodnieniu treści księgi wieczystej (...)

wydruk wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie w sprawie I C 1714/24

k. 837

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

G. K.

przysługującą oskarżonemu własność nieruchomości, których dotyczył akt notarialny z 13 czerwca 2023r.

pisma Zwierzchnika Kościoła (...) w RP

k. 821-823

pisma pełnomocnika G. K.

k. 828-833

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

dane z Krajowego Rejestru Karnego

dokument wystawiony przez kompetentny organ, którego wiarygodność nie była kwestionowana

2.1.1.2

wydruk wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie w sprawie I C 1714/24

dokument, którego wiarygodność nie była kwestionowana

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

2.1.2.1

pisma Zwierzchnika Kościoła (...) w RP

Przedłożone pisma nie przesądzały stanu prawnego nieruchomości, a jedynie wyrażały stanowisko ich autora. W zakresie ustalenie komu przysługiwało prawo własności nieruchomości miarodajne były wydruki ksiąg wieczystych dotyczących tych nieruchomości, złożone do akt sprawy (k. 112 i następne)

pisma pełnomocnika G. K.

Przedłożone pisma nie przesądzały stanu prawnego nieruchomości, a jedynie wyrażały stanowisko ich autora. W zakresie ustalenie komu przysługiwało prawo własności nieruchomości miarodajne były wydruki ksiąg wieczystych dotyczących tych nieruchomości, złożone do akt sprawy (k. 112 i następne)

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Prokurator zaskarżanemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisu postępowania mającą wpływ na treść wyroku, a to art. 7 kpk, polegającą na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodu z wyjaśnień oskarżonego G. K., uznając je za spójne, konsekwentne i zgodne z pozostałym materiałem dowodowym i przyjęciu, na podstawie tych wyjaśnień, konstatacji, że oskarżony G. K. nie wypełnił znamion zarzuconego mu przestępstwa, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci zeznań W. M., T. H., J. B., B. W., a także w postaci dokumentów dotyczących nieposiadania osobowości prawnej przez Zgromadzenie Zakonne (...) w S. uzyskanych z Departamentu Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, w tym zaświadczenia z 5 kwietnia 2022 r., (...) (...)- (...), treści aktu notarialnego z 13 czerwca 2023 r. i zawartych tam oświadczeń oskarżonego G. K. o posiadaniu przez to Zgromadzenie osobowości prawnej, doprowadza do wniosku przeciwnego, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Sąd za podstawę wyroku i mającym wpływ na jego treść w postaci niezasadnego przyjęcia braku zamiaru oskarżonego G. K. doprowadzenia innej jednostki organizacyjnej Kościoła (...) w RP, tj. Parafii (...) w S., do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poprzez wprowadzenie likwidatora tej Parafii w błąd co do posiadania przez to Zgromadzenie Zakonne (...) w S. osobowości prawnej warunkującej możliwość skutecznego i ważnego zawarcia umowy darowizny nieruchomości i wyrządzenia swoim zachowaniem szkody Parafii M. (...) w S., co skutkowało uniewinnieniem oskarżonego G. K. od popełnienia zarzuconego mu czynu.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja okazała się o tyle zasadna, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Jednakże Sąd Apelacyjny tylko w części uznał zasadność podniesionego przez skarżącego zarzutu.

W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że skarżący dążąc do uznania winy i sprawstwa oskarżonego starał się wykazać zaistnienie dwóch znamion zarzuconego oskarżonemu przestępstwa oszustwa: wprowadzenia w błąd innej osoby (według zarzutu B. W.) oraz doprowadzenie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem (przez tę osobę). Te elementy miały według treści zarzutu zaistnieć przy sporządzaniu aktu notarialnego umowy darowizny nieruchomości oraz udziałów we własności nieruchomości, w dniu 13 czerwca 2023r. w kancelarii notarialnej A. N. (akt notarialny rep. (...) nr (...)). Co do pierwsze z powyższych elementów znamion przestępstwa oszustwa, skarżący wskazał na pominięcie przez Sąd I instancji faktu posłużenia się przez oskarżonego przy wskazanego aktu notarialnego zaświadczeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 kwietnia 2022 r., (...) (...)- (...). Rację ma w tym zakresie skarżący wskazując na całkowite pominięcie przez Sąd Okręgowy tej okoliczności. Wynika ona zaś z treści aktu notarialnego z dnia 13 czerwca 2023r. (k. 103 i nast.). Samo zaś zaświadczenie z dnia 5 kwietnia 2022r. znajduje się na k. 794 załącznika nr (...) do akt głównych. Jego treść jest jasna, wyraźnie zostało w nim wskazane że Zgromadzenie Zakonne (...) w S. nie posiada osobowości prawnej. Jest to zresztą zgodne z treścią Statutu Kościoła (...) w RP, który w § 38 określa, jakie jednostki tego Kościoła posiadają osobowość prawną. nie ma wśród nich zgromadzeń zakonnych utworzonych w strukturze tego Kościoła. Zaświadczenie, którym dysponował oskarżony i nie sposób uznać, że nie znał jego (nieskomplikowanej przecież) treści, pozostaje więc w oczywistej sprzeczności z oświadczeniem, jakie oskarżony (według treści wskazanego akty notarialnego) złożył notariuszowi, o posiadaniu osobowości prawnej przez Zgromadzenie Zakonne, które przy tej czynności prawnej reprezentował (k. 104v). Jakkolwiek z treści aktu notarialnego wynika, że oskarżony wskazane zaświadczenie z dnia 5 kwietnia 2022r. okazał notariuszowi, treść zapisu dokonanego przez notariusza na stronie 3 aktu notarialnego (k. 104) nasuwa jednak wątpliwość co do wierności aktu w tym zakresie. Nie ma natomiast podstaw by kwestionować dalszy zapis ujęty na stronie 4 aktu notarialnego o złożeniu przez oskarżonego oświadczenia o posiadaniu przez Zgromadzenie Zakonne, które reprezentował, osobowości prawnej. Takiej treści oświadczenie było ewidentnie nieprawdziwe i wprowadzało w błąd zarówno stronę czynności, jak i samego notariusza. Co więcej, Sąd Okręgowy pominą także i kolejna okoliczność podnoszoną w toku postępowania o wiedzy oskarżonego co do zniesienia Zgromadzenia Zakonnego (...) dekretem biskupa W. M. z dnia 30 września 2022r. i odwołania dekretem z tego samego dnia oskarżonego z funkcji Przełożonego Generalnego tego Zgromadzenia. Przekonująco bowiem wskazywał w toku sprawy W. M., że o wiedzy oskarżonego co do treści takich dekretów biskupa świadczy podjęcie przez oskarżonego starań o uzyskanie numeru REGON dla Zgromadzenia Zakonnego, któremu Przewodniczył. Twierdzenia te potwierdza treść informacji znajdującej się w Załączniku nr (...) na karcie 130, gdzie odnotowano, iż po dacie zakończenia działalności przez Zgromadzenie w dniu 30 września 2022r., ponownie zostało ono wpisane do bazy REGON w dniu 22 listopada 2022r., a przecież zbędne byłoby ubieganie się o taki wpis, gdyby - jak twierdzi oskarżony - miał on świadomość niezmiennego trwania Zgromadzenia i jego w roli Przełożonego. Także więc odnośnie kwestii aktualności zaświadczeń o zarejestrowaniu Zgromadzenia Zakonnego (...)i jego, jako Przełożonego tego Zgromadzenia, oskarżony złożył przed notariuszem i wobec B. W. zapewnienie o aktualności okazanych do czynności dekretów Zwierzchnika Kościoła (...) w RP Bp W. M. z dnia 15 lutego 2022r. . I w tym więc zakresie oświadczenie oskarżonego nie było zgodne z prawdą i wprowadzało w błąd zarówno osobę dokonującą darowizny, jak i notariusza poświadczającego tę czynność. Co więcej, mieć należy na uwadze, że oskarżony oskarżony pierwotnie (dekretem biskupa W. M. z dnia 15 lutego 2022r. - k. 804 Załącznika nr (...) do akt) został ustanowiony Proboszczem parafii pw. (...)w S. , zaś dekretem także z dnia 30 września 2022r. (k. 795 Załącznika nr (...)) został z tej funkcji odwołany. O odwołaniu tym oskarżony niewątpliwie wiedział, skoro przystąpił do czynności u notariusza w dniu 13 czerwca 2023r., w której uczestniczył B. W. będący wówczas Likwidatorem Parafii Kościoła (...) w RP pw. (...) w S.. Niepodobna przyjąć, że oskarżony przystąpił do czynności dokonywanej przez Likwidatora Parafii, której miał być proboszczem, nie orientując się jaka jest sytuacja prawna tej Parafii. Co za tym idzie, nie można racjonalnie przyjąć, że oskarżony w dniu 13 czerwca 2023r. wiedział o dekrecie odwołującym go z funkcji Proboszcza Parafii, a nie wiedział o dwóch pozostałych, wydanych tego samego dnia (30 września 2022r.), przez tego samego Biskupa dekretach dotyczących Zgromadzenia Zakonnego, którym też kierował. W interesie zwierzchnika Kościoła (...) w RP (biskupa W. M.) leżało poinformowanie oskarżonego o wydanych tego samego dnia dekretach dotyczących G. K. i skoro skuteczne okazało się zawiadomienie o odwołaniu z funkcji proboszcza, to brak podstaw by przyjmować, że inaczej było w przypadku dwóch pozostałych dekretów biskupa. Wskazane wyżej okoliczności ubiegania się o ponowny wpis do bazy REGON tylko to potwierdzają i czynią wyjaśnienia oskarżonego co do tej kwestii niewiarygodnymi. Jedynie już w uzupełnieniu powyższego wskazać można na kolejne działania oskarżonego, podejmowane po 30 września 2022r., a świadczące o dalszym jego działaniu z powoływaniem się na funkcje, z których został wcześniej odwołany. Przykładowo w Załączniku nr (...) do akt głównych niniejszej sprawy znajdują się: notatka Komornika z dnia 4 kwietnia 2023r. (k. 54), także pismo oskarżonego z 19 lipca 2023r. (k. 139), w których oskarżony występuje jako Proboszcz parafii pw. (...), nadto kopia umowy z 1 lipca 202r. podpisanej w imieniu Zgromadzenia Zakonnego (k. 132). W rezultacie przyjąć należy, że błędna była ocena wyjaśnień oskarżonego i zeznań W. M. co do kwestii wiedzy oskarżonego w dniu 13 czerwca 2023r. o zniesieniu Zgromadzenia Zakonnego (...) i odwołaniu go z funkcji Przełożonego tego Zgromadzenia. I w tym też zakresie skarżący zasadnie kwestionował stanowisko Sądu Okręgowego, które legło u podstaw uniewinnienia oskarżonego, odnoszące się do prawdziwości składnych przez G. K. oświadczeń w związku ze sporządzaniem aktu notarialnego rep. (...) nr (...) w dniu 13 czerwca 2023r.

Skarżący kwestionował nadto przyjęte przez Sąd Okręgowy ustalenie o braku pokrzywdzenia Parafii Kościoła (...) w RP pw. (...) w S.. W tym jednak zakresie oskarżyciel nie ma racji. Słusznie bowiem Sąd I instancji zwraca uwagę na wolę darczyńcy, który rozporządzał czterema przedmiotowymi nieruchomościami i udziałami w prawie ich własności. Jasno to wynika z zeznań W. M., który wskazał, że jako zwierzchnika Kościoła chciał, by nieruchomości te zostały przekazane G. K.. Zaznaczyć w tym miejscu można, że jakkolwiek błędne jest ustalenie poczynione przez Sąd Okręgowy "że nieruchomości wskazane w treści stawianego oskarżonemu zarzutu, stanowiły własność G. K.", gdyż jest to sprzeczne z treścią ksiąg wieczystych dotyczących tych nieruchomości (k. 112 i nast., k. 128 i nast., k. 156 i nast., k. 166 i nast.), to jednak takie błędne ustalenie nie ma dla sprawy istotnego znaczenia, gdyż wagę taką ma wola darczyńcy. Ta zaś była jasna - darowizna miała być dokonana na rzecz G. K. lub na rzecz podmiotu przez niego wskazanego. Nie było zatem niekorzystnym rozporządzeniem mieniem dokonanie darowizny jak w przedmiotowym akcie notarialnym z dnia 13 czerwca 2023r., skoro G. K. wskazał podmiot, na rzecz którego miała być dokonana darowizna i tak w imieniu darczyńcy postąpił B. W.. Wykazany wyżej fakt, że Zgromadzenie Zakonne na rzecz którego dokonano tej darowizny w dacie czynności nie istniało, nie stanowi o niekorzystności rozporządzenia mieniem przez Parafię. Choć Parafia została pozbawiona możliwości dysponowania nieruchomościami do momentu uregulowania kwestii własności w związku z zawarciem nieważnej umowy darowizny, to jednak i skuteczne zawarcie takiej umowy niczego w sytuacji Parafii by nie zmieniało. Możliwość zaś procesowego uzgodnienia treści ksiąg wieczystych przedmiotowych nieruchomości (vide wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 2 czerwca 2025r. wydany w sprawie I C 1714/24 odnośnie księgi wieczystej (...) - k. 837) wskazuje, na możliwość przywrócenia stanu poprzedniego. Skarżący nie wykazał by jakiekolwiek inne konsekwencje niekorzystne dla Parafii (...)z faktu dokonania darowizny wynikały. Całkowicie zaś bezpodstawne jest twierdzenie, że z faktu dokonania darowizny na nieistniejącą, a także bez osobowości prawnej, jednostkę Kościoła wyniknęła realna szkoda pokrzywdzonej instytucji. Sam fakt ujawnienia w księdze wieczystej stanu prawnego niezgodnego z rzeczywistym takiej szkody nie generował, zwłaszcza w sytuacji gdy - jak już wskazano - wolą darczyńcy było pozbycie się nieruchomości. W rezultacie Sąd Apelacyjny stwierdza, że skarżący niesłusznie wskazał na wystąpienie drugiego ze znamion zarzuconego oskarżonemu przestępstwa oszustwa - doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

W rezultacie Sąd odwoławczy stwierdził tylko częściową zasadność zarzutu podniesionego przez skarżącego, a to co do kwestionowania oceny dowodów i poczynionych w jej wyniku ustaleń faktycznych odnośnie podawania przez oskarżonego nieprawdziwych informacji przy dokonywaniu czynności, której dotyczył akt notarialny sporządzony w dniu 13 czerwca 2023r. w kancelarii notarialnej A. N. (akt notarialny rep. (...) nr (...)).

Wniosek

Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Częściowa zasadność zarzutu podniesionego przez skarżącego nie przemawiała jeszcze za koniecznością uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący bowiem dążył do skazania oskarżonego za czyn z art. 286 § 1 k.k., a jak wyżej stwierdzono, w zachowaniu oskarżonego brak było wszystkich znamion takiego przestępstwa - nie wystąpiło niekorzystne rozporządzenie mieniem przez pokrzywdzonego. W takim układzie faktycznym nie byłoby podstaw do skazania oskarżonego za zarzucony mu czyn. Jednakże mieć należy na uwadze, że uniewinnienie oskarżonego może nastąpić jedynie wówczas, gdy ustalone jego zachowanie nie zawiera w sobie znamion czynu zabronionego zarzucanego, ani żadnego innego. Oznacza to, że oceniając zachowanie oskarżonego w granicach oskarżenia, to jest przy zachowaniu tożsamości czynu jako zdarzenia historycznego, w każdym wypadku przyjęcia, że ustalone zachowanie nie wyczerpuje znamion przestępstwa zarzuconego, trzeba jednocześnie ocenić czy nie wyczerpuje ono znamion innego czynu zabronionego. Byłoby bowiem rażąco niesprawiedliwe utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia o uniewinnieniu oskarżonego, gdy jednak jego możliwe do przypisania zachowanie wyczerpuje znamiona innego niż zarzucone przestępstwa. Sąd Apelacyjny w realiach niniejszej sprawy taką okoliczność wyłączającą możliwość uniewinnienia oskarżonego dostrzegł i orzekając na podstawie art. 440 k.p.k. z przyczyn przedstawionych niżej w sekcji 4 niniejszego uzasadnienia, uznał za zasadny wniosek skarżącego o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

wyczerpanie zachowaniem oskarżonego znamion przestępstwa z art. 272 k.k.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Stosownie do art. 440 k.p.k. jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 zdanie drugie uchyleniu. W przywołanym zaś art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k. wskazano, że uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art. 439 § 1, art. 454 lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie na nowo przewodu w całości. Wśród wymienionych przepisów jest m. in. art. 454 k.p.k. w którego paragrafie 1 wyrażono zasadę ne peius : sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Powyższe oznacza, że w sytuacji gdy Sąd odwoławczy znajduje podstawę do uznanie winy i sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzuconego mu czynu, rozumianego jako zdarzenie historyczne, to nawet jeśli nie wynika to z zasadności podniesionych w apelacji zarzutów, możliwe jest uchylenie wyroku uniewinniającego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż rażąco niesprawiedliwe byłoby utrzymanie takiego wyroku w mocy, gdy istnieją jednak (niedostrzeżone przez skarżącego wyrok na niekorzyść oskarżonego) podstawy do skazania oskarżonego. Taka zaś sytuacja w ocenie Sądu Apelacyjnego wystąpiła w sprawie niniejszej.

W sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia wskazano, że podniesiony przez skarżącego zarzut okazał się nieskuteczny do uznania winy i sprawstwa oskarżonego w zakresie zarzuconego mu przestępstwa oszustwa. Brak bowiem podstaw do uznania, ze wystąpiło znamię w postaci niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego. Skoro zaś nie zostały wyczerpane wszystkie znamiona przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., nie było możliwe skazanie oskarżonego z tego artykułu. Nie oznaczało to jednak, że możliwe do poczynienia w sprawie ustalenia nakazywały uznać, ze w zachowaniu oskarżonego objętym stawianym mu zarzutem nie wystąpiły znamiona innego czynu zabronionego. Punktem wyjścia dla rozważań w tym zakresie jest ustalenie granic oskarżenia postawionego G. K. w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z zasadą skargowości obowiązująca w postępowaniu karnym, tylko bowiem poruszając się w granicach oskarżenia , to jest zachowując jedność czynu objętego oskarżeniem, możliwe było czynienie ustaleń co do tego, czy zachowanie oskarżonego nie wyczerpuje jednak znamion innego czynu zabronionego.

Należało się w tym zakresie odwołać do treści zarzutu jaki został oskarżonemu postawiony. Wynika z niej, że inkryminowane zachowanie oskarżonego dotyczyło jego działania w dniu 13 czerwca 2023r. , mającego miejsce w kancelarii notarialnej notariusza A. N. przy ul. (...) w S. przy sporządzaniu notarialnej umowy darowizny określonych nieruchomości oraz udziałów we własności nieruchomości w formie aktu notarialnego rep. (...) nr (...). Działanie miało polegać na wprowadzeniu w błąd "co do posiadania przez reprezentowanie przez siebie w tej czynności Zgromadzenie Zakonne (...)z siedzibą w S. osobowości prawnej na podstawie art. 34 ust. 2 i 3 w zw. z art. 32 ust. 3 ustawy z 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania oraz na podstawie § 38 Prawa Wewnętrznego Kościoła (...) w Rzeczypospolitej Polskiej, a także co do swojego umocowania do reprezentowania Zgromadzenia Zakonnego (...) z siedzibą w S. w tej czynności". Jak wskazano w sekcji 3.1 niniejszego uzasadnienia, w tej części skarżący zasadnie kwestionował ustalenia Sądu I instancji. Istnieją podstawy do przyjęcia, że oskarżony przy sporządzaniu wskazanego aktu notarialnego niezgodnie z prawdą, z pełną świadomością powoływał się na nieaktualne zaświadczenia i składał niezgodne z prawdą oświadczenia o posiadaniu przez Zgromadzenie Zakonne (...) osobowości prawnej oraz o aktualności przedłożonych notariuszowi dokumentów wykazujących jego umocowanie do działania w imieniu Zgromadzenia Zakonnego (...). Co prawda w treści zarzutu postawionego oskarżonemu wskazano na wprowadzenie w błąd takim działaniem przedstawiciela Parafii Kościoła (...) w Rzeczypospolitej Polskiej pod wezwaniem (...) w S. B. W., nie ulega jednak wątpliwości, że wskazane zachowanie zaistniało jednocześnie wobec notariusza sporządzającego akt notarialny dotyczący czynności podjętej przez B. W.. Wskazanie w treści zarzutu na efekt opisanego nim działania oskarżonego wywołany wobec B. W. było wynikiem opisania inkryminowanego zachowania pod kątem znamion zarzuconego przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., co jednak nie jest wiążące dla organu rozstrzygającego. Nie zmienia to też faktu, że to samo zachowanie oskarżonego wywołało efekt względem sporządzającego akt notarialny notariusza. Polegał on na wyłudzeniu poświadczenia nieprawdy przez podstępne wprowadzenie w błąd notariusza. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko wyrażone w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2005r. w sprawie III KK 286/04 (LEX 146226), iż wprowadzenie do treści aktu notarialnego nieprawdziwych elementów, i to w części decydującej o skuteczności zawieranej umowy, prowadzi nie tylko do uzyskania potwierdzenia tych okoliczności, ale wywołuje dalej idący rezultat w postaci potwierdzenia jako ważnej (a nawet wprowadzenia do obrotu prawnego) umowy, która w istocie nie została skutecznie zawarta. W ten sposób akt notarialny, który zawiera nieprawdziwe oświadczenia stron co do okoliczności mających istotne znaczenie z punktu widzenia przeprowadzanej czynności, stanowi wyłudzenie potwierdzenia nieprawdy - co najmniej w odniesieniu do sytuacji, gdy ważność czynności zależy od zachowania formy notarialnej. Skoro więc oskarżony przy sporządzaniu wskazanego wyżej aktu notarialnego wprowadzi w błąd notariusza A. N. co do posiadania przez reprezentowane przez siebie w tej czynności Zgromadzenie Zakonne (...) z siedzibą w S. osobowości prawnej, a także co do swojego umocowania do reprezentowania Zgromadzenia Zakonnego (...) z siedzibą w S. w tej czynności, a uczynił to w sposób podstępny (to jest przy posłużeniu się okazywanymi dokumentami, mającymi uwiarygodnić jego oświadczenia złożone przed notariuszem), to uznać należało, że w granicach czynu zarzuconego oskarżonemu istnieją podstawy do przyjęcia, że jego zachowanie wyczerpało znamiona przestępstwa z art. 272 k.k. Pozostając zatem w granicach zdarzenia historycznego objętego oskarżeniem brak było podstaw do uniewinnienia oskarżonego od zarzuconego mu czynu, gdyż czyniłoby to utrzymanie wyroku uniewinniającego rażąco niesprawiedliwym. Jako że oskarżony został w pierwszej instancji uniewinniony, nie można też było skazać oskarżonego w instancji odwoławczej, a zmiana wyroku Sądu Okręgowego nie nastąpiłaby na korzyść oskarżonego. Z tej przyczyny Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 440 k.p.k. uchylił zaskarżony wyrok przekazując sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

stwierdzenie, że czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona przestępstwa z art. 272 k.k.

☒ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Powody uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zostały przedstawione powyżej w sekcji 3.1 i 4 niniejszego uzasadnienia. Sprowadzają się one do stwierdzenia, ze chociaż działanie oskarżonego objęte stawianym mu zarzutem nie wyczerpało znamion przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., to jednak w granicach tego samego zdarzenia historycznego możliwe jest ustalenie, że wyczerpało ono znamiona innego czynu zabronionego, to jest przestępstwa z art. 272 k.k. Ponieważ oskarżony został zaskarżonym wyrokiem uniewinniony od popełnienia zarzuconego mu czynu, a dodatkowo ustalenie o wyczerpania znamion przestępstwa z art. 272 k.k. zostało poczynione przez Sąd Apelacyjny niezależnie od podniesionego przez skarżącego zarzutu, bo na podstawie kontroli instancyjnej dokonanej z urzędu w oparciu o art .440 k.p.k., konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponowny rozpoznani sprawy Sąd I instancji ponowi przewód sądowy, przy czym będzie miał na uwadze, że w aktualnym stanie sprawy będzie to konieczne w zakresie istotnym do poczynienia ustaleń co do odpowiedzialności oskarżonego z art. 272 k.k. Ponieważ odpowiedzialność w obszarze tego przepisu nie była dotąd objęta czynnościami procesowymi, konieczne będzie przesłuchanie oskarżonego na okoliczności zachowania wyczerpującego znamiona tego przestępstwa, ewentualnie stosownie do treści tych wyjaśnień, uzupełnienie materiału dowodowego. Wynikiem tak podjętych działań Sądu I instancji winno być rozstrzygnięcie co do winy i sprawstwa oskarżonego oparte na wnikliwej analizie zebranych dowodów, przedstawionej w ewentualnym pisemnym uzasadnieniu wydanego wyroku sporządzonym zgodnie z wymogami art. 424 § 1 k.p.k.

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7.  PODPIS

SSO del. do SA Maciej Kawałko SSA Robert Mąka SSA Małgorzata Jankowska

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

rozstrzygnięcie o uniewinnieniu oskarżonego

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana