Wyrok z 6 listopada 2025, sygn. II AKa 123/25

Przewodniczący

Janusz Sulima (spr.)

Sędziowie

Brandeta Hryniewicka

Sławomir Wołosik

Protokolant

Marek Bychowski

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 123/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 4 marca 2025 roku, sygn. akt II K 41/24

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

2.

Apelacja prokuratora:

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść wynikający z niepełnej i nietrafnej oceny całego materiału dowodowego w postaci oględzin: miejsca zdarzenia, zapisów wizualnych zdarzenia oraz opinii biegłego z zakresu medycyny sądowej, wyciągnięcie z nich błędnych wniosków, sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, w zakresie właściwości i parametrów miejsca zdarzenia, zamiaru, motywacji, sposobu działania oskarżonego, stanu nietrzeźwości pokrzywdzonego, mechanizmu spowodowania ewentualnej śmierci, co skutkowało uznaniem, że czyn przypisany oskarżonemu nie wypełnił znamion usiłowania zabójstwa w zamiarze ewentualnym, tylko usiłowania spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pod postacią choroby realnie zagrażającej życiu i innego ciężkiego kalectwa, tj. czynu z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.k.

Apelacja obrońcy:

Obraza przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 25 §3 k.k. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie i nieprzyjęcie, że oskarżony w ramach obrony koniecznej przekroczył jej granice pod wpływem strachu i wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu na jego zdrowie przez pokrzywdzonego podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że oskarżony w rzeczywistości odpierał bezpośredni i bezprawny zamach nietrzeźwego w stopniu znacznym napastnika Ł. Ś. (1) na dobro chronione prawem, przy czym zastosował zbyt dużą intensywność podjętych działań obronnych.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Odnośnie apelacji prokuratora:

Przede wszystkim wskazać należy, że zamiaru pozbawienia życia nie wolno domniemywać, musi on wynikać w sposób niebudzący wątpliwości ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie można z samego faktu zrzucenia pokrzywdzonego z wysokości 7 metrów do rzeki wywodzić, że oskarżony przewidywał i godził się na jego śmierć. Jednocześnie nie wiadomo, na jakiej podstawie prokurator przyjął, iż w chwili zrzucania go przez barierkę mostu pokrzywdzony był nieprzytomny. Z zebranych dowodów bynajmniej to nie wynika. To zaś, że Ł. Ś. (1) stwierdził w swoich zeznaniach, że z uwagi na stan nietrzeźwości nie pamiętał, jak znalazł się w rzece, wcale nie oznacza, że wpadając do wody był nieprzytomny. Z zeznań świadków oraz nagrań video wynika jednoznacznie, że Ł. Ś. (1) w trakcie zajścia z oskarżonym cały czas był przytomny. Zupełnie nie wiadomo, na jakiej podstawie prokurator przyjął w apelacji, że pokrzywdzony na skutek zadanych uderzeń stracił przytomność. Nie wynika to z żadnego dowodu. Oskarżyciel poczynił też w apelacji ustalenie, nie znajdujące oparcia w żadnym dowodzie, że oskarżony uznał, że „trzeba się pozbyć pokrzywdzonego wrzucając go do wody”. Prokurator zatem w uzasadnieniu apelacji czyni zupełnie dowolne ustalenia faktyczne, nie wynikające z jakichkolwiek dowodów.

Inne zaś nie budzące wątpliwości fakty prokurator w swojej apelacji interpretuje tendencyjnie na niekorzyść oskarżonego, a wszelkie wątpliwości rozstrzyga na niekorzyść oskarżonego. Jeżeli Sąd pierwszej instancji przyjął, że oskarżony przewidywał i godził się na spowodowanie ciężkich obrażeń ciała, to nie można uznać, jak chce tego prokurator, że tym bardziej należało przyjąć, że oskarżony godził się na możliwość spowodowania śmierci pokrzywdzonego. Jeżeli oskarżony zrzucił pokrzywdzonego do rzeki z wysokości około 7 metrów, to musiał przewidywać i godzić się na to, że może spowodować w ten sposób ciężkie obrażenie ciała. Nie oznacza to jednakże żadną miarą, że było mu całkowicie obojętne, że może spowodować skutek w postaci śmierci pokrzywdzonego. Wbrew twierdzeniom prokuratora jest wyraźna granica pomiędzy godzeniem się na ciężkie obrażenie ciała a godzeniem się na śmierć. Nie jest też prawdą, że zapisu wizualnego wynika jednoznacznie, że oskarżony kopnął pokrzywdzonego w głowę. Powstałą zaś wątpliwość co do tej okoliczności należało rozstrzygnąć, zgodnie z dyspozycją art. 5 §2 k.p.k., na korzyść oskarżonego. Wbrew też twierdzeniom prokuratora, Sądowi I instancji nie mogła też umknąć okoliczność, że „oskarżony podnosząc pokrzywdzonego z podłoża uprzednio pozbawił go przytomności, doprowadzając w wyniku uderzeń do jego upadku na podłoże”. Jak już bowiem wcześniej podniesiono, z żadnego dowodu nie wynika, aby pokrzywdzony, nawet na moment, stracił przytomność. Z żadnego też dowodu nie wynika, że oskarżony przebywając na moście i opierając się o barierkę zerkał w dół i dlatego „parametry rzeki, jak i mostu były mu znane”. To, jak głęboka jest rzeka oraz jakie jest jej dno, jak słusznie zauważył Sąd pierwszej instancji, nie są nawet znane przeciętnemu mieszkańcowi O.. Oskarżony zaś nawet nie mieszkał w O.. Z przeprowadzonych zaś za dnia oględzin miejsca zdarzenia wynika, że widoczne są rosnące w rzece rośliny, których ułożenie może sugerować wyższy niż w rzeczywistości stan wody.

W każdym razie brak jest przekonywających dowodów czy też nawet poszlak, na podstawie których można byłoby mieć pewność, że oskarżony zrzucając z mostu do rzeki pokrzywdzonego godził się na jego śmierć. Wszelkie zaś wątpliwości związane z ustaleniem zamiaru oskarżonego należy, zgodnie z dyspozycją art. 5 §2 k.p.k., rozstrzygać na jego korzyść.

Odnośnie apelacji obrońcy:

Żadną miarą nie można uznać, że zaskarżony wyrok zapadł z obrazą art. 25 §3 k.k. Z niekwestionowanych przez obrońcę, poczynionych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, bynajmniej nie wynika, że oskarżony zrzucając z mostu przez barierkę pokrzywdzonego do rzeki odpierał bezpośredni, bezprawny zamach na swoje zdrowie.

W świetle dokonanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych, wynikających jednoznacznie z nagrań video i zeznań zupełnie postronnych świadków, zajście pomiędzy oskarżonym a pokrzywdzonym przebiegało niejako w dwóch lub nawet trzech fazach. Nie ulega najmniejszej wątpliwości, że incydent został sprowokowany przez Ł. Ś. (2). Zupełnie bez jakiejkolwiek przyczyny zaatakował oskarżonego, uderzając go w twarz, o czym świadczyło widoczne obrażenie w okolicach oczodołu. Oskarżony odparowując atak pokrzywdzonego rzeczywiście działał w warunkach obrony koniecznej. Kiedy jednak pokrzywdzony upadł i oskarżony przystawił nogę do jego głowy, całkowicie ustał atak na integralność cielesną P. M.. Nie było już żadnego zagrożenia dla jakiegokolwiek dobra oskarżonego chronionego prawem. Pokrzywdzony leżąc nie mógł go już w żaden sposób zaatakować, zwłaszcza że był on, o czym oskarżony musiał doskonale sobie zdawać sprawę, kompletnie pijany. Pomimo że na początku zajścia oskarżony został zaatakowany przez pokrzywdzonego, w tej fazie zajścia nie można nawet mówić o przekroczeniu granic obrony koniecznej czy to pod postacią ekscesu intensywnego czy też pod postacią ekscesu ekstensywnego. Co prawda zrzucenie pokrzywdzonego z mostu miało związek z jego wcześniejszym zachowaniem, ale nie było kontynuacją odpierania jego ataku. Pomiędzy odpieraniem ataku pokrzywdzonego a zrzuceniem go z mostu istniała wyraźna przerwa. Doszło przecież do kłótni pomiędzy nimi i szarpaniny, a dopiero potem do upadku pokrzywdzonego. Poza tym, aby przyjąć, że oskarżony działał w warunkach obrony koniecznej z przekroczeniem jej granic, należałoby jednocześnie uznać, że w swojej świadomości odpierał on atak na swoją osobę. Tymczasem okoliczności zrzucenia pokrzywdzonego z mostu do rzeki stanowczą temu przeczą.

Wręcz zaś niedorzecznością jest twierdzenie, że oskarżony zrzucając pokrzywdzonego z mostu przekroczył granice obrony koniecznej pod wpływem strachu lub wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami. Nie sposób jest przyjąć, że oskarżony mógł się bać pokrzywdzonego. Miał on przede wszystkim znaczną przewagę fizyczną nad pokrzywdzonym, który do tego był pod znacznym wpływem alkoholu i nie posługiwał się jakimkolwiek niebezpiecznym narzędziem. W chwili, kiedy leżał, pokrzywdzony nie mógł stanowić żadnego zagrożenia. Brak jest jakichkolwiek okoliczności, które mogłyby wywołać strach u oskarżonego. Nie ulega wątpliwości, że w czasie tego zdarzenia oskarżony mógł być zdenerwowany. Brak jest jednak podstaw, że oskarżony działał pod wpływem wzburzenia, o jakim jest mowa w art. 25 §3 k.k. Jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, silne wzburzenie jest przejawem stanu psychicznego, w którym przeżycia emocjonalne mają przewagę nad intelektem, wskutek czego sprawca działa pod przemożnym wpływem tych właśnie czynników emocjonalnych i przy wyraźnym ograniczeniu kontrolującej działalności rozumu oraz dochodzi do niego, gdy nadzwyczajność sytuacji, pojawienie się okoliczności nagłych i niespodziewanych, doprowadzają do afektu, mającego charakter fizjologiczny. Od początku zaś zajścia zachowanie pokrzywdzonego nie stwarzało dużego zagrożenia dla integralności fizycznej oskarżonego. Inaczej można byłoby to oceniać, gdyby pokrzywdzony wyprowadzał w kierunku oskarżonego ciosy trzymając w ręku ostry nóż. Tak jednak nie było. Nawet gdyby przyjąć, że oskarżony był wzburzony zachowaniem pokrzywdzonego, to i tak nie można byłoby uznać, że okoliczności zamachu były tego rodzaju, że mogłyby usprawiedliwiać powstały afekt.

Wniosek

Apelacja prokuratora:

- o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Apelacja obrońcy:

- uchylenie zaskarżonego wyroku i przyjęcie, że odpierając bezpośredni, bezprawny zamach na swoje zdrowie ze strony Ł. Ś. (1) przewidując możliwość wystąpienia ciężkiego kalectwa oraz godząc się na to, po uprzednim zadaniu uderzenia pokrzywdzonemu Ł. Ś. (1) ręką w okolice klatki piersiowej i spowodowaniu jego upadku, przerzucił leżącego na ziemi pokrzywdzonego przez barierę mostu i w ten sposób wrzucił go do przepływającej pod mostem rzeki Ł., przy czym zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na sposób, w jaki pokrzywdzony wpadł do wody, oskarżony przekroczył granice obrony koniecznej poprzez zastosowanie sposobu obrony niewspółmiernego do niebezpieczeństwa zamachu, zaś przekroczenie to nastąpiło pod wpływem strachu i wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 13 §1 k.k. w zw. z art. 156 §1 pkt 2 k.k. i postępowanie karne o ten czyn umorzył na podstawie art. 17 §1 pkt 4 k.p.k. w zw. z art. 25 §3 k.k., ewentualnie uchylił zaskarżony wyrok i przekazała sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zawarty w apelacji wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania jest nie tyle niezasadny ile błędny. Prokurator nie wskazał w apelacji żadnej z okoliczności, o których mowa w art. 437 §2 zd. 2 k.p.k., która mogłaby uzasadniać taką decyzję. Uchylenie wyroku obecnie może nastąpić wyjątkowo w ściśle określonych sytuacjach. Żadna z nich nie wystąpiła w niniejszej sprawie.

Na rozprawie odwoławczej prokurator zmodyfikował wniosek w ten sposób, że wniósł o przyjęcie, że oskarżony usiłował dokonać zabójstwa pokrzywdzonego i wymierzenie mu kary 8 lat pozbawienia wolność. Wniosek ten też nie mógł być uwzględniony z uwagi na bezzasadność zarzutu apelacyjnego.

Tak samo błędny jest wniosek obrońcy oskarżonego o uchylenie wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W sprawie bowiem nie zaistniała żadna z bezwzględnych przyczyn odwoławczych. Nie mogła też wystąpić okoliczność, o której mowa w art. 454 §1 k.k., gdyż oskarżony nie został uniewinniony ani też postępowanie wobec niego nie zostało umorzone. Nie zachodziła też potrzeba przeprowadzenia przewodu w całości na nowo.

Bezzasadność zaś postawionego w apelacji zarzutu determinowała nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymano w całości w mocy zaskarżony wyrok.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Wyrok został utrzymany w mocy z uwagi na niezasadność zarzutów z obu apelacji. Nie ujawniły się zaś żadne okoliczności, które nakazywałyby zmianę tego wyroku lub jego uchylenie z urzędu.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

O opłacie za drugą instancję orzeczono na podstawie art. 8 i art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 123).

Rozstrzygnięcie o pozostałych kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze opiera się na przepisach art. 636 §2 k.p.k. i art. 633 k.p.k.

7.  PODPIS