sygn. I ACa 3004/24 11 grudnia 2025 Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wyrok z 11 grudnia 2025, sygn. I ACa 3004/24

Data orzeczenia 11 grudnia 2025

Sąd Sąd Apelacyjny w Krakowie

Wydział I Wydział Cywilny

Przewodniczący Sędzia Rafał Dzyr

Tagi

#Sąd Apelacyjny w Krakowie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 6 kc art. 88 kc art. 98 kpc art. 122 kpc art. 379 kpc art. 386 kpc art. 405 kc art. 410 kc

Sygn. akt I ACa 3004/24
<div>
<h2>WYROK</h2>
<h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5>
Dnia 11 grudnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie, I Wydział Cywilny
w składzie
Przewodniczący SSA Rafał Dzyr
po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa Z. Z.

przeciwko J. L.

o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt I C 105/21

1.
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I, III i IV, nadając mu w całości nową treść:

I.

 umarza postępowanie co do roszczenia o zapłatę kwoty 29408 (dwadzieścia dziewięć tysięcy czterysta osiem) zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu, wobec cofnięcia pozwu w tym zakresie; 


II.

oddala powództwo w pozostałej części; 


III.

zasądza od powoda na rzecz pozwanej tytułem zwrotu kosztów procesu – kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 10800 (dziesięć tysięcy osiemset) zł z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty; 


2.
zasądza od powoda na rzecz pozwanej, tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) zł z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty;

3.
nakazuje pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 1000 (jeden tysiąc) zł, tytułem opłaty sądowej od apelacji, od której pozwana została zwolniona.

Sygn. akt I ACa 3004/24
</div>
<div>
<h2>UZASADNIENIE</h2>
Powód Z. Z. w pozwie1 z dnia 5.01.2021 r. wniósł o zasądzenie od pozwanej J. L.:

1.
następujących kwot:

a)
200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2020 r. do dnia zapłaty,

b)
29.408 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty,

2.
kosztów procesu.

Powód w załączeniu2 do pisma procesowego z 18.02.2021 r. przedłożył następny egzemplarz pozwu z daty 5.01.2021 r.3, nie zawierający już żądania zasądzenia kwoty 29.408 zł z odsetkami od doręczenia pozwu, zawartego w punkcie 1b pierwszej wersji pozwu.
Powód w uzasadnieniu pozwu wskazał, że strony przez pięć lat, do października 2020 r. pozostawały w związku konkubenckim. Strony wspólnie podjęły decyzję o wybudowaniu domu na nieruchomości pozwanej w(...) ((...)). Środki na ten cel pochodziły z oszczędności powoda i zostały przekazane pozwanej w gotówce. Pozwana potwierdziła w piśmie z 11.09.2019 r.4, że na budowę domu użyła kwoty 200.000 zł otrzymanej od powoda. Oświadczyła, że „…w razie odejścia zwróci tę kwotę (w ratach)”. Powód wezwał pozwaną pismem z dnia 31.102020 r., wysłanym listem poleconym w dniu 6.11.2020 r., do zapłacenia 200.000 zł w terminie 14 dni od otrzymania wezwania. Pozwana nie zastosowała się do tego wezwania.
Pozwanej został doręczony odpis pozwu w wersji zmodyfikowanej5, zawierającej żądanie zasądzenia tylko kwoty 200.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 28 listopada 2020 r. do dnia zapłaty.
W odpowiedzi na pozew 6 pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda kosztów procesu.
Pozwana zaprzeczyła, aby otrzymała od powoda 200.000 zł. Stwierdziła, że powód przymusił ją do napisania oświadczenia z 11.09.2019 r. Kwota podana w oświadczeniu nie wynikała z żadnej kalkulacji. Dom został wybudowany za środki finansowe pozwanej i jej rodziców. Powód zerwał pożycie z pozwaną, które i tak, z winy powoda, układało się źle dla pozwanej. Pozwany nadużywał alkoholu, był apodyktyczny i wymuszał na pozwanej podpisywanie różnych dokumentów, niezgodnych ze stanem faktycznym.
Powód w piśmie z 7.06.2021 r.7 zaprzeczył wszelkim twierdzeniom pozwanej. Wskazał natomiast, że:
<dl>
<dt></dt>
<dd>
nie nadużywał alkoholu, ponieważ po dwukrotnym leczeniu odwykowym jest abstynentem,
</dd>
<dt></dt>
<dd>
w dniu 28.10.2020 r. rozwiązał z pozwaną umowę o pracę z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia, co świadczyło o tym, że nie zwolnił jej bez wypowiedzenia,
</dd>
<dt></dt>
<dd>
pozwana nie zakwestionowała przekazywania przez powoda środków na budowę domu.
</dd>
</dl>
Powód w piśmie procesowym z 4.07.2022 r.8 oświadczył, że część materiałów na budowę wyłożyła (...) spółka z ograniczona odpowiedzialnością w K., której on jest większościowym udziałowcem. Na te okoliczność przedstawił 9 faktur, z których dwie zostały wystawione 15.07.2019 r., a pozostałe w po dniu 1.09.2019 r. Dwie faktury z 15.07.2019 r. , które dotycząca okresu objętego pozwem zostały wystawione za zakup i montaż okien na kwoty 8.712,09 zł i 8.712,11 zł9.
Powód w piśmie procesowym z dnia 28.06.2023 r.10 oświadczył, że również po napisaniu przez pozwaną oświadczenia z 1.09.2019 r. łożył środki finansowe na budowę domu powódki w kwocie 100.000 zł. Nie objął jednak powództwem tej kwoty.
Pozwana w piśmie procesowym z 2.03.2022 r.11, sporządzonym przez adwokata z urzędu, podtrzymała stanowisko, że nie otrzymała od powoda środków pieniężnych w kwocie 200.000 zł lub środków o zbliżonej wartości. Nie zaprzeczyła, że powód wydatkował bliżej nieokreślone, relatywnie niewysokie środki pieniężne na budowę domu, w którym obie strony miały zamieszkać. Zarzuciła, że powód nie przedłożył żadnych dowodów na tę okoliczność. Stwierdziła, że powód nie zamieszkał w wybudowanym domu, ponieważ porzucił pozwaną.
Zaskarżonym wyrokiem12 z dnia 28 maja 2024 r., sygn. akt I C 105/21, Sąd Okręgowy w Krakowie:

I.
zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 200.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia od dnia 28 listopada 2020 r. do dnia zapłaty,

II.
umorzył „postępowanie co do roszczenia z pkt. 1a pozwu (k. 4v) – wobec cofnięcia pozwu w tym zakresie:”,

III.
zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 15.417 zł, tytułem kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, liczonymi od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty,

IV.
przyznał adwokatowi T. K. od Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Krakowie 5.400 zł tytułem wynagrodzenia za udzielenie pozwanej nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.

Sąd pierwszej instancji ustalił, że strony pozostawały w konkubinacie w latach 2015-2020. W tym okresie zgodnie postanowiły wybudować dom na nieruchomości pozwanej w (...). Po wybudowaniu domu pozwana miała przenieść na powoda udział ½ części w nieruchomości. Budowę rozpoczęto na przełomie roku 2017/2018. W latach 2017-2020 powód przekazał pozwanej na budowę domu co najmniej 200.000 zł. Część tych wydatków powód poniósł za pośrednictwem (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, której był udziałowcem, w celu uzyskania możliwości odliczenia podatku VAT. Pozwana była zatrudniona w firmie powoda, osiągając dochody rzędu 4.500 – 8.000 zł miesięcznie. Pozwana otrzymała od rodziców darowiznę rzędu 35.000 – 40.000 zł na budowę domu. Pozwana dobrowolnie, nieprzymuszona do tego przez powoda, własnoręcznie sporządziła oświadczenie13 o następującej treści:
„J. L.. K. 01.09.19. J. L. zamieszkała oświadczam że na budowę domu użyłam kwoty 200000 (dwieście tysięcy złotych) od Z. Z.. Niniejszym oświadczam, że w razie odejścia zwrócę te kwotę. (w ratach). J. L.. K..”
Powód pismem z dnia 31.10.2020 r.14, doręczonym pozwanej 13.11.2020 r.15, wezwał pozwaną „…do dobrowolnej zapłaty kwoty 200.000 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi zgodnie z oświadczeniem z dn. 01-09-2019 K. w terminie 14 od doręczenia wezwania…”. Pozwana nie zapłaciła tej kwoty.
W rozważaniach prawnych Sąd pierwszej instancji przytoczył przepisy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksu cywilnego</a> regulujące różne sytuacje, z których wystąpieniem prawo wiąże powstanie roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Na podstawie niektórych zdań uzasadnienia wyroku można przypuszczać, że Sąd ten uznał, iż roszczenie powoda znajdowało oparcie w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405;art. 410;art. 410 § 1;art. 410 § 2)">art. 405 i 410 § 1 i 2 k.c.</a>, ponieważ świadczenie powoda było świadczeniem nienależnym. Za tym zaś, że było to świadczenie nienależne, przemawiała okoliczność, że zamierzony cel świadczenia w postaci pozostawania stron w związku partnerskim nie został osiągnięty.
Pozwana w apelacji16 zaskarżyła wyrok w punktach I, III i IV, wnosząc o uchylenie wyroku w tym zakresie, z uwagi na nieważność postępowania i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w innym składzie, ewentualnie wniosła o zmianę tego wyroku przez oddalenie powództwa w całości.
Ponadto, wniosła o zasądzenie od powoda kosztów postępowania apelacyjnego.
Powód w odpowiedzi z 13.11.2024 r.17 wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego.


Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja była uzasadniona.


Zarzut nieważności postępowania

Zarzut nieważności postępowania został oparty na przesłance niewymienionej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379)">art. 379 k.p.c.</a> W toku sprawy, w dniu 8.03.2023 r.18 został wylosowany nowy referent w osobie sędziego Sądu Okręgowego wK. M. S.. Na urząd sędziego M. S.została rekomendowana uchwałą Krajowej Rady Sądownictwa nr (...) z 31 sierpnia 2022 r.19 Zarzuty odnoszące się do sposobu ukształtowania składu ówczesnej Krajowej Rady Sądownictwa nie stanowiły podstawy do uznania przez rozpoznający niniejszy spór cywilny Sąd Apelacyjny, że skład Sądu Okręgowego w K. był sprzeczny z przepisami prawa albo, że SSO M. S. była wyłączona od jej rozpoznania z mocy ustawy. Sąd Apelacyjny nie został upoważniony przez żaden z przepisów prawa do zakwestionowania statusu sędziego, który był członkiem składu orzekającego Sądu pierwszej instancji. Z tych względów zarzut nieważności postępowania, oparty na przepisie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 4)">art. 379 pkt 4 k.p.c.</a>, nie mógł zostać uwzględniony. M. S. została powołana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na urząd sędziego Sądu Okręgowego wK. i została dopuszczona do orzekania przez organy tego Sądu. Przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 379;art. 379 pkt. 4)">art. 379 pkt 4 k.p.c.</a> nie daje uprawnienia do kwestionowania statusu sędziego przy okazji rozpoznawania sprawy cywilnej. Pozwana nie skorzystała w toku procesu z możliwości złożenia wniosku o wyłączenie sędziego, ani też z istniejącej od 2020 r. możliwości prawnej wystąpienia z wnioskiem o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu.20 Pozwana nawet w apelacji nie przytoczyła okoliczności, które mogłyby sugerować brak bezstronności wylosowanego sędziego referenta w kontekście rozpoznawanej sprawy. Z tych względów zarzut nieważności postępowania został uznany za bezzasadny.


Częściowe umorzenie postępowania w sprawie

Wprawdzie pozwana w apelacji stwierdziła, że zaskarżyła wyrok w całości, to jednak z treści apelacji wynikało, że przedmiotem zaskarżenia był punkt I sentencji wyroku, a w konsekwencji także orzeczenia o kosztach procesu zawarte w punktach III i IV. Pozwana nie otrzymała pierwotnej wersji pozwu, zawierającej żądanie zasądzenia oprócz kwoty 200.000 zł, także kwoty 29.408 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty. Doręczona jej druga wersja pozwu zawierała jedynie żądanie zasadzenia kwoty 200.000 zł. Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w części odnoszącej się do kwoty 29.408 zł z ustawowymi odsetkami uznając, że powód w tym zakresie cofnął pozew przed doręczeniem jego odpisu pozwanej. Mając to na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał, że w tym zakresie orzeczenie Sądu Okręgowego się uprawomocniło. Ponieważ jednak samo orzeczenie zostało sformułowane w nieprecyzyjny sposób, a ponadto zawierało błędne odesłanie do punktu 1a żądania zawartego w pierwszej wersji niedoręczonego pozwu, zamiast do punktu 1b, to Sąd Apelacyjny, zmieniając w pozostałym zakresie wyrok Sądu Okręgowego, odmiennie zredagował orzeczenie o umorzeniu postępowania i przeniósł to orzeczenie do punktu I sentencji. Zgodnie z zasadami logiki, w pierwszej kolejności w sentencji wyroku eliminuje się kwestie, które nie zostały poddane merytorycznemu osądowi, np. z uwagi na umorzenie postępowania wobec częściowego cofnięcia pozwu, a dopiero w dalszej kolejności umieszcza się orzeczenia rozstrzygające spór, na końcu zaś orzeczenia o kosztach postępowania.


Stan faktyczny

Sąd Apelacyjny ustalił następujący stan faktyczny:
Bezspornym jest, że powód Z. Z., urodzony (...) i pozwana J. L., urodzona (...), pozostawali ze sobą w związku konkubenckim w latach 2015-2020. Strony postanowiły, że na nieruchomości pozwanej w (...) zostanie wybudowany dom, w którym strony wspólnie zamieszkają. Dom został wybudowany za środki pochodzące od pozwanej i jej rodziców oraz od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K. i od powoda. Na rzecz (...) spółki z o.o. , jako odbiorcy, zostały wystawione dwie faktury VAT na kwoty 8.712,09 zł i 8.712,11 zł, potwierdzające zakup okien, zamontowanych w domu pozwanej. Dom po wybudowaniu otrzymał nr (...). W domu tym zamieszkała jedynie pozwana, ponieważ powód zerwał łączący strony związek konkubencki. Pozwana, obawiając się powoda, pod jego dyktando, własnoręcznie sporządziła oświadczenie21 o następującej treści:
„J. L.. K.01.09.19. J. L. zamieszkała oświadczam że na budowę domu użyłam kwoty 200000 (dwieście tysięcy złotych) od Z. Z.. Niniejszym oświadczam, że w razie odejścia zwrócę te kwotę. (w ratach). J. L.. K..”
Powód pismem z dnia 31.10.2020 r.22, doręczonym pozwanej 13.11.2020 r.23, wezwał pozwaną „…do dobrowolnej zapłaty kwoty 200.000 zł wraz z należnymi odsetkami ustawowymi zgodnie z oświadczeniem z dn. 01-09-2019 K. w terminie 14 od doręczenia wezwania…”. Pozwana nie zapłaciła tej kwoty.


Ocena dowodów

Dokument z 1.09.2019 r. pochodził od pozwanej. Ocena treści dokumentu została dokonana poniżej w części poświęconej ocenie prawnej. Sąd Apelacyjny nie zgodził się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że zeznania pozwanej i świadków - członków jej rodziny były częściowo niewiarygodne. Zeznanie te, podobnie jak zeznania obu stron, były subiektywne. Ale zakwalifikowanie części niektórych zeznań jako niewiarygodnych wymagałoby od Sądu pierwszej instancji szerszego omówienia, którego w uzasadnieniu zabrakło. W świetle wątpliwej wartości dowodowej oświadczenia z 1.09.2019 r. zeznania powoda nie mogły stać się podstawą do poczynienia ustaleń, w oparciu o które można byłoby zakwalifikować niektóre ze świadczeń powoda jako świadczenia prowadzące do bezpodstawnego wzbogacenia pozwanej. Zgłoszone prze powoda w toku procesu wnioski dowodowe były ewidentnie spóźnione i trafnie nie zostały uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji.


Ocena prawna

Roszczenie o zapłatę 200.000 zł zostało oparte na twierdzeniu, że strony w czasie pozostawania w konkubinacie postanowiły wybudować wspólny dom w (...), aby wspólnie w nim potem zamieszkać. Środki na budowę domu miałyby pochodzić z oszczędności powoda. Dowodem na to miało być pismo pozwanej z 1.09.2019 r. Po doręczeniu odpowiedzi na pozew, kwestionującej zasadność roszczenia, powód ograniczył się w piśmie z 7.06.2021 r.24 do stwierdzenia, że świadkowie zawnioskowani przez pozwaną byli jedynymi osobami, obecnymi przy przekazywaniu pozwanej pieniędzy na budowę domu i na te okoliczność także trzeba ich przesłuchać. W zeznaniu powoda w dniu 18.07.2022 r.25 pojawiła się informacja, że powód domagał się od pozwanej przeniesienia ½ części własności nieruchomości w (...) na niego. Ponieważ jednak pozwana odmówiła, pozwany zażądał od niej napisania oświadczenia, które znalazło swój wyraz w piśmie z dnia 11.09.2019 r.
Kluczowym dowodem, powołanym w sprawie przez powoda było pismo pozwanej z dnia 1.09.2019 r. Sformułowania zawarte w tym piśmie, analizowane od strony merytorycznej, gramatycznej i ortograficznej potwierdzają, że pismo to zostało sporządzone w pośpiechu i w niedbały sposób. W kontekście tego, że wpisana tam została niebagatelna, okrągła kwota 200.000 zł, należało uznać za wiarygodne zeznanie pozwanej w części odnoszącej się do napisania przez nią tego oświadczenia pod dyktando powoda i z obawy przed nim. Bez znaczenia pozostają wywody Sądu pierwszej instancji odwołujące się do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a>, ponieważ przepis ten wprowadza termin zawity do uchylenia się od skutków prawnych złożenia oświadczenia woli, a nie od uchylenia się od skutków złożenia oświadczenia wiedzy. Za tym zaś, że pozwana w tym piśmie nie złożyła oświadczenia woli przemawiają niżej podane argumenty:
Jedynie drugie zdanie pisma z 1.09.2019 r., o treści: „Niniejszym oświadczam, że w razie odejścia zwrócę tę kwotę. ( w ratach)”, mogłoby sugerować złożenie oświadczenia woli. Tak sformułowane oświadczenie woli nie mogłoby jednak wywołać skutków cywilnoprawnych. Powód nie mógł bowiem w drodze czynności prawnej w rozumieniu prawa cywilnego skutecznie uzyskać prawne gwarancje, mające na celu wzmocnienie trwałości związku konkubenckiego i zapewnienie jemu uzyskania rekompensaty pieniężnej od pozwanej na wypadek zerwania przez nią tego związku. Trwałość wspólnego pożycia, w tym intymnego, dwojga ludzi niezwiązanych węzłem małżeńskim nie została objęta regulacjami prawa cywilnego. Jedynie na marginesie można dodać, że powód nie wykazał, aby to pozwana zerwała związek konkubencki lub była wyłącznie odpowiedzialna za jego zerwanie.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, pismo pozwanej z 1.09.2019 r. nie zawierało oświadczenia woli w rozumieniu prawa cywilnego. Nie mogło stanowić zatem dowodu na to, że pozwana w drodze czynności prawnej zobowiązała się do zwrócenia powodowi kwoty 200.000 zł.
Pierwsze zdanie pisma z 1.09.2019 r. można zakwalifikować, jako oświadczenie wiedzy pozwanej o przeznaczeniu przez powoda na budowę jej domu kwoty 200.000 zł. Pismo to nie stanowiło pokwitowania odbioru pieniędzy, skoro sam powód przyznał, że nie przekazywał pozwanej środków na budowę. Oświadczenie wiedzy może być podważane w każdym czasie, ponieważ termin z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 88;art. 88 § 2)">art. 88 § 2 k.c.</a> nie znajduje do tego typu oświadczeń zastosowania. Sąd Apelacyjny dał wiarę zeznaniom pozwanej, że pismo z 1.09.2019 r. zostało podyktowane przez powoda, a pozwana napisała je obawiając się powoda. Pismo to nie mogło zatem stanowić wystarczającego dowodu na przeznaczenie przez powoda do dnia 1.09.2019 r. kwoty 200.000 zł na wybudowanie domu. Powód przyznał, że środki na budowę domu przekazywał nie pozwanej, tylko sukcesywnie przekazywał pieniądze jej matce - M. L., która zajmowała się organizacją inwestycji. Skoro tak było, to powódka nie miała bezpośrednich informacji o przekazywanych kwotach, a zatem nie mogła wiedzieć, czy była to kwota 200.000 zł, czy też inna. Z kolei M. L., przesłuchiwana jako świadek w sprawie, w dniu 7.03.2022 r.26 zaprzeczyła otrzymywaniu takich środków od powoda. Powód zatem, poza swoim zeznaniem, nie przedstawił dowodów na potwierdzenie współfinansowania przez siebie inwestycji pozwanej konkretnymi sumami pieniężnymi.
Pozwana, wnosząc o oddalenie powództwa w całości oświadczyła, że powód przekazał niewielkie środki pieniężne na poczet budowy, ale wskazała, że nie wiadomo kiedy i w jakiej konkretnie wysokości. Ciężar udowodnienia przekazania pozwanej do dnia 1.09.2019 r. kwot składających się na sumę 200.000 zł spoczywał, zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, na powodzie, który temu ciężarowi nie sprostał, prawdopodobnie sądząc, że pismo z 1.09.2019 r. ma znaczenie zrównujące go z wekslem. Ewentualne późniejsze wpłaty powoda nie zostały objęte żądaniem pozwu.
Z dołączonych do akt dwóch faktur VAT, wystawionych przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w K., na kwoty 8.712,09 zł i 8.712,11 zł oraz z zeznania pozwanej27wynikało, że zakupione przez Spółkę okna zostały zamontowane w domu pozwanej. Środki te, wydatkowane przez osobę prawną, nie były środkami powoda. Zatem to Spółce przysługiwało roszczenie o zwrot tych kwot, a nie powodowi. Skoro powód nie rozróżnił własnych wydatków od wydatków spółki, której jest większościowym udziałowcem, to przedstawione przez niego roszczenie zostało oparte na zbiorze chaotycznie dobranych twierdzeń, w oparciu o których nie można było zasądzić jakiejkolwiek kwoty pieniężnej.
W uzasadnieniu pozwu powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, napisał, że: „Wobec faktu, że związek stron przestał istnieć, powód, w bezpośredniej rozmowie, zwrócił się do Pozwanej z prośbą o rozliczenie przekazanych jej pieniędzy.” Tak sformułowane stanowisko nie dawało jasności w zasadniczej kwestii, czy powód domagał się od pozwanej:

1)
rekompensaty pieniężnej za zerwanie związku konkubenckiego,

2)
czy zwrotu nienależnego świadczenia na skutek niezrealizowania umówionego celu w postaci wspólnego zamieszkania w domu budowanym na nieruchomości pozwanej,

3)
czy też wzrostu bezpodstawnego wzbogacenia.

Nie ulegało wątpliwości, że roszczenie opisane w punkcie 1 nie znajdowało oparcia w przepisach prawa cywilnego.
Roszczenie opisane <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410 § 2 pkt. 2)">punkcie 2</a> wymagałoby wykazania przesłanek z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 410;art. 410 § 2)">art. 410 § 2 k.c.</a> Tymczasem powód nie wykazał wystąpienia którejkolwiek z przesłanek opisanych w tym przepisie. W szczególności nie wykazał, aby celem świadczenia z jego strony było uzgodnione z pozwaną uzyskanie w przyszłości prawa do przeniesienia na jego rzecz udziału w nieruchomości po wybudowaniu domu. Powód nie wykazał również, aby celem świadczenia była możliwość zamieszkiwania nieodpłatnie w domu pozwanej, ponieważ wspólne zamieszkiwanie miało być konsekwencją trwania związku konkubenckiego, który to związek rozpadł się jednak z przyczyn leżących po stronie powoda.
Jedyną podstawą roszczenia w tej sytuacji mógł być <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Przepis ten stawia jednak przed powodem istotne wymagania, której w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. W szczególności powód musiałby wykazać, że przekazał określone środki pieniężne kosztem swojego majątku, a nie np. kosztem spółki prawa handlowego. Następnie musiałby wykazać, że przekazane środki doprowadziły do wzbogacenia pozwanej, przy czym wzbogacenie to musiałoby zostać skonkretyzowane, a niezastąpione twierdzeniem, że został wybudowany dom, skoro środki pieniężne na jego budowę niewątpliwie pochodziły także od pozwanej i jej rodziców. Pozwana wykazała, że posiadała środki pieniężne pochodzące z pracy zarobkowej za granicą, darowizny od rodziców i dochodów osiąganych w Polsce. W tej sytuacji powód nie mógł się ograniczyć do stwierdzenia, że to on sfinansował budowę domu.
Nawet gdyby powodowi udało się wykazać, że przekazał pozwanej konkretne sumy pieniężne z przeznaczeniem na wybudowanie domu na jej działce, to trzeba byłoby mieć na względzie uwarunkowania pozostawania w związku konkubenckim. Związek taki może zakończyć się w każdym momencie na skutek woli i zachowania jednego z partnerów. Związek taki nie daje żadnych praw majątkowych wiążących się z zawarciem maleństwa. Konkubent nie ma prawa do dziedziczenia z mocy samej ustawy, prawa do równej stopy życiowej i alimentów. Takie ukształtowanie konkubinatu powoduje, że bieżące wspomaganie przez jednego partnera drugiej osoby w związku może przyjmować formy dofinansowywania przekraczające te, które w sposób typowy występują w związku małżeńskim. Świadczenia powoda, będącego, zamożnym przedsiębiorcą, na rzecz młodszej od niego o(...) lat i gorzej sytuowanej partnerki, powinny zostać w pierwszej kolejności zakwalifikowane jako normalne w tej sytuacji świadczenia, mające na celu utrzymanie i utrwalenie dobrych relacji pomiędzy partnerami oraz zabezpieczenie bezpieczeństwa ekonomicznego partnerki. Nie muszą zaś być na siłę kwalifikowane jako umowa cywilnoprawna w przedmiocie wspólnej inwestycji budowlanej, bądź darowizna. W tego typu świadczenia takie stanowią zazwyczaj formę prezentu, którego celem jest utrzymaniem związku. Gdyby świadczenia powoda były inwestycją mającą na celu powiększenie jego majątku, to powód, jako zapobiegliwy przedsiębiorca, zadbałby przed dokonywaniem świadczeń o sporządzenie dokumentacji, potwierdzających jej zawarcie. Przyznanie przez pozwaną, że powód przeznaczył również własne, a nie tylko spółki z o.o., bliżej nieokreślone środki finansowe na budowę jej domu, nie oznacza, że wzbogacenie pozwanej nastąpiło bez podstawy prawnej. Mieści się ono bowiem w normalnych i dozwolonych przez prawo relacjach pomiędzy dwoma dorosłymi osobami.
Uznając powództwo za bezzasadne, należało orzec, jak w punkcie 1 sentencji, na mocy <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>

Sąd Apelacyjny na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a> zmienił orzeczenia o kosztach procesu, zawarte w punktach III i IV sentencji, w ten sposób, że w jednym już tylko punkcie (III) zasądził od powoda, jako strony przegrywającej sprawę, na rzecz powódki koszty procesu w postaci nieopłaconego wynagrodzenia adwokata ustanowionego z urzędu, na podstawie na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, § 1
1 i 3</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 122)">art. 122 k.p.c.</a> oraz § 8 pkt 6, § 4 ust. 2 pkt 1 i 3 oraz § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.28 Określając wynagrodzenie adwokata T. K. na poziomie dwóch stawek minimalnych, Sąd Apelacyjny miał na uwadze, że inicjatywę dowodową w sprawie przejawiała przede wszystkim strona pozwana, a pełnomocnik z urzędu poddał rzeczowej analizie prawnej uzasadnienie roszczenia zgłoszonego przez powoda.
O kosztach postępowania apelacyjnego - kosztach nieopłaconego wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej, ustanowionego z urzędu, orzeczono w punkcie 2 sentencji, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 1(1);art. 98 § 3)">art. 98 § 1, § 1
1 i 3 k.p.c.</a>, w związku z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 122)">art. 122 k.p.c.</a> oraz § 8 pkt 6, § 16 ust. 1 pkt 2 i § 24 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Na mocy art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2025 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych29 powód, jako strona przegrywająca proces, został w punkcie 3 sentencji obciążony obowiązkiem uiszczenia opłaty sądowej od apelacji w kwocie 1.000 zł, od której to opłaty pozwana została zwolniona.
1 k. 4-5
2 k. 18
3 k. 19-20
4 k. 8
5k. 30 – pkt 3 zarządzenia z 3.03 2021 r.
6 k. 53-59
7 k. 85
8 k. 176-177
9 k. 192-193
10 k. 364-370
11 k. 119-121
12 k. 397, uzasadnienie – k. 402-405
13 k. 8
14 k. 10 (W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy podał błędną datę tego pisma.)
15 k. 9 i 11
16 k. 407-428
17 k. 438-448
18 k. 358
19 Monitor Polski z 2022 r. poz. 141
20 art. 42a ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334)
21 k. 8
22 k. 10 (W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy podał błędną datę tego pisma.)
23 k. 9 i 11
24 k. 85
25 k. 196
26 k. 158-160
27 k. 199
28 Dz. U. z dnia 21 maja 2024 r. poz. 763, ze zm.
29 Dz. U. z 2025 r. poz. 1228
</div>