Uzasadnienie z 10 lutego 2026, sygn. II AKa 315/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 315/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu Wydział III Karny z dnia 18 września 2025 r. sygn. akt III Ko 262/25.

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, iż roszczenie o odszkodowanie i zadośćuczynienie za niesłuszne zatrzymanie wnioskodawcy U. B. przedawniło się dn. (...) r. podczas gdy w przypadku wnioskodawcy w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym roszczenie to przedawniło się ale dopiero (...). zaś wnioskodawca złożył stosowny wniosek przed upływem tego terminu (wniosek z dn. (...) r.) wobec czego zarzut przedawnienia w tej sytuacji był chybiony;

2. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 555 k.p.k. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż roszczenie wnioskodawcy jest przedawnione, a jego termin upłynął w dn. (...) r. podczas gdy w ocenie wnioskodawcy w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczeń, a to z uwagi na fakt, iż wyrok uniewinniający w jego sprawie o sygn. akt (...) SO w Koninie zapadł w dn. (...) r., wobec czego dopiero z tą chwilą uzyskał materialnoprawną podstawę wskazującą iż jego zatrzymanie było niesłuszne i niezasadne;

3. obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia tj. art. 552§4 k.p.k. poprzez błędną subsumpcję i niezastosowanie tegoż przepisu do stanu faktycznego, choć w stosunku do wnioskodawcy U. B. jego zatrzymanie jawi się jako oczywiście niesłuszne, wobec czego uzasadniony pozostawał wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W art. 552§4 k.p.k. ustawa przewiduje odszkodowanie i zadośćuczynienie również w wypadku niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania lub zatrzymania, jednak roszczenia te ulegają przedawnieniu.

Stosownie do treści art. 555 k.p.k. roszczenia przewidziane w rozdziale 58 przedawniają się po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia dającego podstawę do odszkodowania i zadośćuczynienia, w wypadku tymczasowego aresztowania - od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w razie zaś zatrzymania - od daty zwolnienia.

Jasna, wyraźna i jednoznaczna treść tego przepisu nie pozostawia zatem wątpliwości co do terminu w jakim ulegają przedawnieniu roszczenia o odszkodowanie i zadośćuczynienie w wypadku niesłusznego zatrzymania - następuje do po upływie roku od daty zwolnienia. Przy tej formie krótkotrwałego pozbawienia wolności ustawodawca nie uzależnił dochodzenia roszczeń od sposobu zakończenia sprawy karnej, w razie jej wszczęcia. Rozdzielił kwestię oceny zasadności samego zatrzymania od ostatecznego zakończenia postępowania.

Wnioskodawca U. B. - co jest okolicznością nie kwestionowaną w tej sprawie-został zatrzymany w dniu (...) a zatem, stosownie do treści przepisu art. 555 k.p.k., jego roszczenie, jak słusznie przyjął Sąd Okręgowy, uległo przedawnieniu z upływem (...)

Skoro więc wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie został złożony dopiero w dniu (...) r., to niewątpliwie został on spóźniony.

Argument pełnomocnika wnioskodawcy, że termin do złożenia wniosku o odszkodowanie i zadośćuczynienie w tej sprawie otwierała data wydania prawomocnego wyroku w sprawie U. B., co nastąpiło w dniu (...) r., jest oczywiście chybiony właśnie wobec treści art. 555 k.p.k. U. B. nie został bowiem zatrzymany ale nie tymczasowo aresztowany, a tylko w przypadku tymczasowego aresztowania roszczenia przewidziane w rozdziale 58 przedawniają się po upływie roku od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.

Zagadnienie to było już także przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego, który w uchwale z dnia 23 maja 2006 r. I KZP 5/06 stwierdził, że przy ocenie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. sąd powinien mieć na uwadze, czy zastosowanie tego środka przymusu procesowego nastąpiło z obrazą przepisów rozdziału 27 Kodeksu postępowania karnego, a tym samym, czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym także z uwzględnieniem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której nastąpiło zatrzymanie, jeżeli już zapadło, ale roczny termin przedawnienia roszczeń z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania biegnie zawsze od daty zwolnienia zatrzymanego. (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 2024 r. IV KK 475/23, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2019 r. II AKa 305/18, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 18 maja 2022 r. II AKa 172/21.)

Pogląd ten nie budzi także wątpliwości w literaturze (por. Świecki Dariusz (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2025, Zagrodnik Jarosław (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz opublikowano: WKP 2024, Z. D. (2) (red.), Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III opublikowano: WKP 2023, Paprzycki Lech Krzysztof (red.), Komentarz aktualizowany do art. 425-673 Kodeksu postępowania karnego, opublikowano: LEX/el. 2015, W. F., Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, opublikowano: Zakamycze 2003).

Z powyższych powodów Sąd Apelacyjny nie podziela zapatrywania skarżącego, który w swojej argumentacji powołuje się na odosobniony i krytykowany w orzecznictwie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 kwietnia 2024 r. IV KK 475/23) pogląd Sądu Apelacyjnego w Białymstoku (wyrok z dnia 21.05.2020 r. II AKa 49/20), który to pogląd jest sprzeczny z jednoznaczną treścią art. 555 k.p.k.

Pełnomocnik nie zarzuca naruszenia art. 5 k.c., w kontekście badania podniesionego w sprawie zarzutu przedawnienia podnosi jedynie, powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia (...), że przekroczenie terminu określonego w art. 555 k.p.k. może być usprawiedliwione jedynie poważnymi przeszkodami, takimi jak ciężka choroba, ubezwłasnowolnienie, pobyt za granicą, czy uzyskanie informacji o prawie do odszkodowania dopiero po upływie tegoż terminu podnosząc, że U. B. nie miał wiedzy, iż z takim wnioskiem może wystąpić wcześniej tj. jeszcze przed prawomocnym zakończeniem spawy karnej (str. 3. apelacji).

Ponieważ roszczenia przewidziane w art. 552 k.p.k., w tym w jego § 4, mają charakter cywilnoprawny, przeto stosuje się do nich normy prawa cywilnego. W razie zatem podniesienia przez prokuratora zarzutu przedawnienia, może on być uznany przez sąd za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (art. 117 § 2 k.c. w zw. z art. 5 k.c.), co istotnie łagodzi rygoryzm art. 555 k.p.k. Sąd Okręgowy prawidłowo odniósł się także to tej kwestii, co pozostaje poza zarzutami apelacji. Natomiast odnosząc się do wzmiankowanego argumentu skarżącego dodać jedynie należy, że U. B. od dnia(...) r. korzystał z pomocy profesjonalnego obrońcy (k. 607). Najpóźniej zatem w tej dacie powinien powziąć wiedzę o możliwości ubiegania się o odszkodowanie i zadośćuczynienie, jednak wniosek taki został złożony dopiero po upływie roku i sześciu miesięcy od czasu ustanowienia obrońcy.

Jak trafnie przy tym zauważono w orzecznictwie, nie należy do obowiązków sądu, czy to pierwszej, czy drugiej instancji, by po wydaniu wyroku informować i pouczać oskarżonego o różnych instytucjach prawa karnego procesowego, jak np. wznowienie postępowania, ułaskawienie, czy odszkodowanie i zadośćuczynienie z rozdziału 58 k.p.k. Ustawodawca oznaczył stosunkowo długi, bo roczny okres do złożenia wniosku o zadośćuczynienie, aby należycie rozważyć celowość i zasadność złożenia takiego wniosku, przy ewentualnym zasięgnięciu właściwej porady prawnej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2016 r. II AKa 134/16, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 lutego 2019 r. II AKa 6/19).

Reasumując należy stwierdzić, że termin przedawnienia roszczenia wnioskodawcy upłynął z dniem (...) r., a podniesiony przez prokuratora zarzut przedawnienia nie był sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. Argumenty skarżącego są sprzeczne z jednoznaczną treścią art. 555 k.p.k. i nie zdołały podważyć argumentu o zasadności zarzutu przedawnienia. W konsekwencji złożoną apelację należy ocenić jako oczywiście bezzasadną.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie odszkodowania i zadośćuczynienia zgodnie z wnioskiem

Ewentualnie

uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Jak wskazano powyżej, skarżący nie wykazał, jakoby zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające jego wydanie procedowanie Sądu I instancji dotknięte było wadami uzasadniającymi potrzebę ponownego rozpoznania sprawy.

Apelujący nie wykazał także wadliwości w zakresie dokonanej przez Sąd I instancji oceny kwestii przedawnienia roszczenia wnioskodawcy oraz potrzeby uwzględnienia podniesionego w tym przedmiocie zarzutu prokuratora.

W tej sytuacji jego wnioski nie mogą być uwzględnione.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżone rozstrzygnięcie w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Uwzględniając przedstawione powyżej uwagi, uznać należało, iż rozstrzygnięcie Sądu I instancji było w pełni prawidłowe, czego apelujący nie zdołał skutecznie zakwestionować, a co przesądziło o utrzymaniu zaskarżonego wyroku w mocy.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

pkt 2

Stosownie do treści art. 554§4 k.p.k. kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze obciążono Skarb Państwa.

7.  PODPIS

D. P. H. K. M. K.