sygn. WA 14/13 27 czerwca 2013 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 27 czerwca 2013, sygn. WA 14/13

Data orzeczenia 27 czerwca 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Wojskowa, Wydział Odwoławczo-Kasacyjny
Przewodniczący SSN Marek Pietruszyński
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Wojskowa #wyrok SN
Sygn. akt: WA 14/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Jan Bogdan Rychlicki (sprawozdawca)
SWSO del. do SN płk Krzysztof Mastalerz
Protokolant : Marcin Szlaga
przy udziale prokuratora Wojskowej Prokuratury Okręgowej del. do Naczelnej
Prokuratury Wojskowej ppłk. Anny Czapigo w sprawie A. P. w przedmiocie
zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie, po
rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r., apelacji
wniesionej przez prokuratora na niekorzyść wnioskodawcy od wyroku Wojskowego
Sądu Okręgowego w W. z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt:[…],
1. zmienia zaskarżony wyrok przez obniżenie kwoty
zadośćuczynienia do 100.000 zł (sto tysięcy złotych),
2. koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
2
Wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w W. z dnia 5 maja 2010 r., sygn.
akt […], na podstawie art. 414 § 1 k.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k. i w zw. z art. 1
§ 2 k.k., m.in. wobec oskarżonego A. P. umorzono postępowanie karne o
zarzucane mu czyny określone w art. 305 § 1 k.k., art. 263 § 2 k.k., art. 171 § 1 k.k.
i art. 297 § 1 k.k. z powodu znikomej społecznej szkodliwości.
Sąd Najwyższy - Izba Wojskowa po rozpoznaniu m.in. apelacji prokuratora
na niekorzyść tego oskarżonego, wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt WA
6/11, utrzymał zaskarżony w tej części wyrok w mocy.
W toku postępowania przygotowawczego wobec tego oskarżonego
zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania od
dnia 6 listopada 2003 r., przedłużony następnie postanowieniem Wojskowego Sądu
Okręgowego w W. z dnia 28 stycznia 2004 r. do dnia 17 marca 2004 r., kiedy to na
podstawie postanowienia Wojskowej Prokuratury Okręgowej w W. z dnia 17 marca
2004r. środek ten został uchylony, a oskarżony został zwolniony z aresztu.
Postanowieniem Wojskowego Prokuratora Okręgowego w W. z dnia 17
marca 2004r. wobec ówczesnego podejrzanego A. P. zastosowano dozór Policji
połączony z zakazem opuszczania kraju, które to środki zapobiegawcze uchylono
w dniu 4 czerwca 2004r.
W niniejszej sprawie tymczasowe aresztowanie A. P. trwało w okresie 4
miesięcy i 11 dni. W dniu 19 marca 2012 r., pełnomocnik A. P. złożył wniosek do
Sądu Okręgowego w W. o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kwoty 150.000 zł.
Uzasadniając wysokość kwoty zadośćuczynienia jako odpowiedniej do rozmiaru
krzywdy jaka spotkała wnioskodawcę, jego pełnomocnik wskazał na następujące
okoliczności:
- wnioskodawca zarządzał spółką, która realizowała dostawy sprzętu i uzbrojenia
dla jednostek wojska polskiego, w tym uczestniczyła w wyposażeniu wojskowego
szpitala polowego na potrzeby kontyngentu w Iraku,
- negatywną kampanię medialną w następstwie wszczętego przez Wojskową
Prokuraturę Okręgową w W. śledztwa przeciwko m.in. wnioskodawcy oraz
określone wypowiedzi przedstawicieli Ministerstwa Obrony Narodowej,
3
- związane z tymi okolicznościami traumatyczne przeżycia spotęgowane
przebywaniem przez wnioskodawcę w określonych warunkach w areszcie
śledczym,
- stosowanie, po uchyleniu środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego
aresztowania, kolejnego środka zapobiegawczego dozoru policyjnego i związane z
tym środkiem upokorzenia wnioskodawcy polegające na obowiązku meldowania się
raz w tygodniu w Komisariacie Policji w G., właściwym dla jego miejsca
zamieszkania,
- pozostawanie przez okres ośmiu lat pod zarzutami popełnienia określonych
przestępstw i związane z tym przeżycia dla wnioskodawcy oraz jego rodziny,
- drastyczne okoliczności zatrzymania wnioskodawcy (o godz.6.00 rano w
obecności jego rodziny),
- pogorszenie stanu zdrowia na skutek stosowania tymczasowego aresztowania
(schorzenia kardiologiczne, posiadanie grupy inwalidzkiej po orzeczeniach dwóch
komisji lekarskich).
Po przekazaniu według właściwości niniejszej sprawy do rozpoznania
Wojskowemu Sądowi Okręgowemu w W. Sąd ten wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013
r., sygn. akt:[…], na podstawie art. 552 § 4 k.p.k. oraz art. 554 § 2 k.p.k., zasądził
od Skarbu Państwa na rzecz A. P. kwotę 150.000 zł tytułem zadośćuczynienia za
niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie.
Apelacje od tego wyroku na niekorzyść wnioskodawcy wniósł prokurator
Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w W. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej
wysokości zasądzonego zadośćuczynienia, na podstawie art. 427 § 2 k.p.k. w zw. z
art. 438 pkt 3 k.p.k., zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na
jego treść, polegający na dokonaniu dowolnej oceny niektórych okoliczności
związanych z okresem pozbawienia wolności, jak i też stanu zdrowia psychicznego
wnioskodawcy, który miał wpływ na zasądzenie kwoty 150.000 zł tytułem
zadośćuczynienia, podczas gdy prawidłowa ocena zgromadzonych w sprawie
dowodów nie dawała podstawy do zasądzenia tej kwoty zadośćuczynienia.
Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez obniżenie
zadośćuczynienia do kwoty 50.000 zł.
4
W uzasadnieniu apelacji skarżący m.in. podniósł, że określonych kwot
zadośćuczynienia na podstawie art. 552 § 4 k.p.k., można dochodzić wyłącznie z
roszczeń wynikających bezpośrednio z zastosowania uprzednio niewątpliwie
niesłusznego tymczasowego aresztowania, czy też zatrzymania, a nie z roszczeń
związanych z określonym trybem toczącego się przeciwko wnioskodawcy
postępowania karnego, w tym również stosowania wobec niego środków
zapobiegawczych, ale nie o izolacyjnym charakterze. Ponadto skarżący podniósł,
że niektóre okoliczności wskazane we wniosku pełnomocnika (pogorszenie stanu
zdrowia wnioskodawcy, jego inwalidztwo), nie zostały w stopniu dostatecznym
uprawdopodobnione, albowiem w aktach sprawy nie została przedstawiona w tej
części stosowana dokumentacja lekarska. To samo również dotyczy okoliczności
odnoszących się do tzw. ostracyzmu środowiska, w tym negatywnych opinii, z
którego wywodził się wnioskodawca oraz związanych z tym ograniczeń w
funkcjonowaniu jego spółki.
Sąd Najwyższy, po wysłuchaniu prokuratora popierającego apelację oraz
pełnomocnika wnioskodawcy oraz wnioskodawcy wnoszących o nieuwzględnienie
apelacji prokuratora i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, rozważył co
następuje.
Apelacja prokuratora o tyle jest zasadna, gdy formułuje zarzut błędu w
ustaleniach faktycznych w tej postaci, natomiast chybiona jest gdy postuluje
obniżenie zasądzonej kwoty zadośćuczynienia do wysokości 50.000 zł. Zgodzić
należało się ze skarżącym, że Sąd pierwszej instancji w sposób dowolny uwzględnił
wszystkie okoliczności podniesione we wniosku pełnomocnika wnioskodawcy. W
ocenie Sądu Najwyższego bezsporną kwestią jest to, że przesłanki decydujące o
wysokości zasądzonego in concreto zadośćuczynienia muszą wynikać
bezpośrednio z okoliczności związanych nierozerwalnie z zastosowaniem
niewątpliwie tymczasowego aresztowania. Zatem do tych okoliczności nie mogą
należeć niekiedy upokarzające i powodujące traumatyczne przeżycia związane z
zastosowaniem środka zapobiegawczego o nieizolacyjnym charakterze w postaci
dozoru policyjnego jak również czasokresem trwania postępowania karnego.
Ponadto słusznie prokurator podniósł, że wnioskodawca w stopniu dostatecznym
5
nie uprawdopodobnił okoliczności pogorszenia się stanu jego zdrowia na skutek
zastosowania niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania.
W tej sytuacji Sąd Najwyższy mając na uwadze długość okresu pozbawienia
wnioskodawcy wolności i związane z tym szczególne okoliczności (dotyczące jego
zatrzymania, kampanię medialną w środkach masowego przekazu, niewątpliwy
ujemny wpływ zastosowania tegoż środka zapobiegawczego na przeżycia
psychiczne wnioskodawcy oraz funkcjonowania jego rodziny), uznał, że w tej
sytuacji kwotą odpowiednią rekompensującą jego krzywdy stanowić będzie
100.000 zł zadośćuczynienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 554 § 2 k.p.k.