Postanowienie SN z 9 stycznia 2014, sygn. WZ 34/13
Data orzeczenia
9 stycznia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Wojskowa, Wydział Odwoławczo-Kasacyjny
Przewodniczący
SSN Wiesław Błuś
Tagi
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
POSTANOWIENIE
Dnia 9 stycznia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
Przewodniczący: SSN Wiesław Błuś
Protokolant :asystent SN Anna Krawiec
przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. Zbigniewa
Badelskiego,
w sprawie szer. rez. S. C., skazanego z art. 231 § 2 k.k. i innych, po rozpoznaniu w
Izbie Wojskowej na posiedzeniu w dniu 9 stycznia 2014 r., zażalenia obrońcy
skazanego szer. rez. S. C. od postanowienia Wojskowego Sądu Okręgowego w P.
z dnia 12 listopada 2013 r., w przedmiocie zarządzenia wykonania kary
pozbawienia wolności,
p o s t a n o w i ł
utrzymać zaskarżone postanowienie w mocy.
UZASADNIENIE
S. C. został skazany wyrokiem Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 18
października 2010 r., zmienionym wyrokiem Sądu Najwyższego Izby Wojskowej w
Warszawie z dnia 2 lutego 2011 r. (sygn. akt: WA 37/10) za przestępstwa: 1) z art.
231 § 2 k.k.
w zb. z art. 284 § 2 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 2) z art. 18 § 2
k.k. w zw. z art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k., 3) z art. 18 § 2 k.k. w zw.
z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. - na karę łączną 2 lat pozbawienia wolności z
2
warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby lat 5, grzywnę w
wysokości 250 stawek dziennych po 400 zł każda, środki karne - degradacji oraz
naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem z pkt 1) wyroku w wysokości
229.090 zł na rzecz Departamentu Spraw Socjalnych MON. Na poczet orzeczonej
grzywny skazanemu została zaliczona część okresu tymczasowego aresztowania
w okresie 18 czerwca 2003 r. – 27 września 2004 r. w rozmiarze 125 dni, a reszta
tego okresu została zaliczona na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności (na
wypadek zarządzenia jej wykonania). Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 2
lutego 2011 r.
Postanowieniem z dnia 12 listopada 2013 r., Wojskowy Sąd Okręgowy w P.,
mając na uwadze fakt, że skazany nie wywiązał się z nałożonego na niego
obowiązku naprawienia szkody, na podstawie art. 178 § 2, 3 i 4 k.k.w. i art. 75 § 2
k.k., zarządził wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej wskazanym na
wstępie wyrokiem.
Powyższe orzeczenie zaskarżył obrońca skazanego, zarzucając:
1. obrazę prawa materialnego – art. 75 § 2 k.k. przez jego niewłaściwe
zastosowanie, polegające na zarządzeniu wykonania kary, mimo że
skazany w okresie próby nie dopuścił się rażącego naruszenia porządku
prawnego i nie uchyla się od wykonania obowiązku naprawienia szkody, a
brak realizacji tego środka wynika wyłącznie z sytuacji w jakiej znajduje się
skazany,
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który
mógł mieć istotny wpływ na jego treść, przez przyjęcie, że przesunięcia
majątkowe dokonane przed prawomocnym wyrokiem mogą być podstawą
zarządzenia wykonania kary, mimo że żadne z tych działań nie miało
miejsca w okresie próby.
W konkluzji wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
W dniu 23 grudnia 2013 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo obrońcy
skazanego informujące, że S. C. zaciągnął pożyczkę w celu spłacenia ciążącego
na nim zobowiązania pieniężnego i w związku z tym dokonał przelewu na rzecz
Departamentu Administracji MON na kwotę
w wysokości 100 zł. Ponadto, w dniu 7 stycznia 2014 r. wpłynęło pismo obrońcy
3
skazanego informujące, że S. C. przyznano rentę rodzinną w wysokości 981,59 zł
netto, z której po wpłynięciu środków będzie wykonywał środek karny, w postaci
naprawienia szkody.
Na posiedzeniu Sądu Najwyższego w dniu 09 stycznia 2014 r., prokurator
Naczelnej Prokuratury Wojskowej wnosił o nieuwzględnienie zażalenia oraz
utrzymanie zaskarżonego orzeczenia w mocy.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z dyspozycją art. 75 § 2 k.k. Sąd może
zarządzić wykonanie kary, jeżeli skazany w okresie próby, m.in. uchyla się od
wykonania nałożonych obowiązków lub orzeczonych środków karnych.
Słusznie w opinii Sądu pierwszej instancji skazany w okresie próby
w sposób zaplanowany i uporczywy uchyla się od wykonania środka karnego
w postaci naprawienia szkody powstałej w wyniku popełnionego przez niego
przestępstwa. Mianowicie pomimo upływu ponad dwóch lat nie dokonał spłaty
nawet w części orzeczonego środka karnego. Pamiętać przy tym należy, co
zauważył Wojskowy Sąd Okręgowy w P., że skazany S. C. już po wydaniu
pierwszego nieprawomocnego wyroku i zwolnieniu go z Aresztu Śledczego w P.
wyzbył się posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego.
Nie ma wątpliwości, że podstawą do zarządzenia wykonania kary powinny być
zawsze fakty, które nastąpiły w okresie próby, a zgodnie z treścią art. 70
§ 1 k.k. okres próby liczy się od uprawomocnienia się wyroku. W przedmiotowej
sprawie Sąd pierwszej instancji był zatem zobowiązany do oceny zachowania
skazanego S. C. od dnia 02 lutego 2011 r. Bezsprzeczne jest, że opisane
przesunięcia majątkowe zostały dokonane przed uprawomocnieniem się wyroku
skazującego. Rzecz jednak w tym, że w myśl art. 75 § 2 k.k. do zarządzenia
wykonania kary konieczne jest nie tylko stwierdzenie, iż skazany nie wykonał
nałożonego na niego obowiązku, lecz niezbędne jest jeszcze ustalenie, że
przyczyną takiego stanu rzeczy jest postawa skazanego. Jeżeli natomiast
oskarżony nie posiadałby dostatecznych środków finansowych, przez co nie miałby
obiektywnie możliwości wywiązania się ciążącego na nim obowiązku, brak byłoby
podstaw, aby zarządzić wykonanie orzeczonej w stosunku do niego kary (zob.
4
wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 kwietnia 2009 r., II Aka 63/09,
LEX nr 534015).
Jednakże, jak prawidłowo wskazał Wojskowy Sąd Okręgowy w P., skazany nie
wykonał obowiązku naprawienia szkody w okresie próby powołując się na brak
środków finansowych wskutek działań podejmowanych już od pierwszego
nieprawomocnego wyroku. Nie podjął żadnego kroku w celu realizacji nałożonego
na niego środka karnego, tj. jak słusznie podkreślił Sąd pierwszej instancji, m.in. nie
starał się o zatrudnienie, czy też o uzyskanie innych świadczeń, w wyniku których
jego stan posiadania umożliwiałby ściągnięcie zadłużenia spowodowanego swoim
przestępstwem popełnionym na szkodę Departamentu Spraw Socjalnych MON,
pomimo istnienia prawnych możliwości w tym zakresie.
Przede wszystkim, jak słusznie zaznaczył Sąd pierwszej instancji
w uzasadnieniu swojego postanowienia, skazany nie ubiegał się o uzyskanie
alimentów od żadnego ze swoich dorosłych dzieci, w tym od swojego syna, którego
przecież hojnie wyposażył - w drodze darowizny - w mieszkanie własnościowe wraz
z jednym z garaży. W tej sytuacji wystąpienie o ustalenie obowiązku
alimentacyjnego przez skazanego, który znajduje się w niedostatku byłoby w pełni
zasadne i z pewnością nie byłoby połączone z nadmiernym uszczerbkiem dla jego
najbliższej rodziny. Trzeba zaznaczyć, że zasądzone środki pieniężne mogłyby
pozwolić skazanemu nie tylko na jego osobiste utrzymanie, ale i na regularne
spłacanie zobowiązania powstałego wskutek zasądzenia wobec niego środka
karnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 135 § 1 k.r.o., zakres świadczeń
alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego.
Oceny zachowania skazanego nie zmienia fakt, że tytułem częściowego
naprawienia szkody zaciągnął pożyczkę. Wpłata w kwocie 100 zł, której skazany na
tej podstawie dokonał, miała bowiem wobec wysokości ciążącego na nim
zobowiązania finansowego, charakter jedynie symboliczny.
Niewykonanie obowiązku było przez skazanego zatem zawinione, i nie było
następstwem obiektywnych przeszkód, jak również nie wynikało wyłącznie
z okoliczności od niego niezależnych. Wobec powyższego Sąd zasadnie uznał, iż
skazany uchyla się od orzeczonego środka karnego, które całkowicie lekceważy.
5
Zdaniem Sądu Najwyższego zarządzenie wykonania kary jest w tej sytuacji
zasadne. Jego postawa ewidentnie bowiem dowodzi, iż nie docenił dobrodziejstwa
probacji i wykorzystuje okres próby w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem.
Stąd też, zarządzenie wobec niego przez Sąd pierwszej instancji wykonania kary
jest celowe.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w postanowieniu.
Pouczenie: Na niniejsze postanowienie zażalenie nie przysługuje.