Postanowienie SN z 3 kwietnia 2014, sygn. WZ 5/14
Data orzeczenia
3 kwietnia 2014
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Wojskowa, Wydział Odwoławczo-Kasacyjny
Przewodniczący
SSN Andrzej Tomczyk
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 3 kwietnia 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Andrzej Tomczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Marian Buliński
SSN Jan Bogdan Rychlicki
Protokolant : Marcin Szlaga
przy udziale prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej płk. T. C., w sprawie płk.
J. A. i in., oskarżonych z art. 231 § 2 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Wojskowej na
posiedzeniu w dniu 3 kwietnia 2014 r. zażalenia adw. A. J. na postanowienie
Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt …/13, w
przedmiocie ukarania obrońcy karą porządkową
p o s t a n o w i ł
uchylić zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 13 lutego 2014 r. Wojskowy
Sąd Okręgowy w P. nałożył na obrońcę oskarżonego płk. J. A. – adw. A. J. karę
porządkową w wysokości jednego tysiąca zł., ponieważ – jak wskazał w
jednozdaniowym uzasadnieniu - „został prawidłowo zawiadomiony o terminie, jego
obecność na całej rozprawie jest obowiązkowa i ponownie nie stawił się o
wyznaczonym czasie”.
2
Postanowienie to zaskarżył ukarany, wnosząc o jego uchylenie. W
uzasadnieniu zażalenia stwierdził m.in., że w dniu 13 lutego 2014 r. wszedł na salę
w kilka albo kilkanaście sekund po jej wywołaniu. Natomiast pierwszą czynnością
Sądu było nałożenie na niego kary porządkowej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
W rozpoznawanej sprawie ani Wojskowy Sąd Okręgowy w P., ani skarżący,
uzasadniając swoje stanowisko, nie odnieśli się do unormowania zawartego w art.
285 § 1a k.p.k., stanowiącego podstawę nałożenia na obrońcę kary porządkowej. Z
jego treści natomiast wynika, że takie postąpienie jest możliwe w wypadkach
szczególnych ze względu na ich wpływ na przebieg czynności. Z uwagi na to, że
jest to przepis o charakterze represyjnym, przeto należy wykładać go ściśle, wręcz
zwężająco, co powoduje, iż nałożenie na obrońcę kary porządkowej może nastąpić,
gdy bez należytego usprawiedliwienia nie stawił się na wezwanie organu
prowadzącego postępowanie albo bez zezwolenia tego organu wydalił się z
miejsca czynności przed jej zakończeniem, jeżeli zachowanie to miało wpływ na
przebieg czynności.
W rozpoznawanej sprawie niestawiennictwo obrońcy na rozprawę lub
wydalenie się z niej przed jej zakończeniem, w sytuacji, gdy jego obecność jest
obowiązkowa niewątpliwie miałoby wpływ na jej przebieg, w istocie bowiem
uniemożliwiałoby jej prowadzenie. I tak w rzeczywistości było na rozprawie w dniu 8
stycznia 2014 r., kiedy to jeszcze pół godziny po wyznaczonym terminie jej
rozpoczęcia adwokat A. J. był nieobecny. Wówczas Wojskowy Sąd Okręgowy w P.
zmuszony był rozprawę odroczyć (aczkolwiek wystarczające było zarządzenie
przerwy – uwaga SN), a o nieusprawiedliwionej nieobecności obrońcy i jej
konsekwencjach zdecydował się zawiadomić Okręgową Radę Adwokacką w P.
Natomiast na rozprawę w dniu 13 lutego 2014 r. adw. A. J. przybył odrobinę
spóźniony, przy czym spóźnienie to było na tyle niewielkie, że nie miało żadnego
wpływu na jej przebieg, co wprost wynika z protokołu. Niezależnie bowiem od tego
czy spóźnienie obrońcy wynosiło minutę, czy też trzy minuty, nie uniemożliwiło
przeprowadzenia rozprawy w tym terminie. Tym samym nie było podstaw
faktycznych pozwalających na nałożenie kary porządkowej.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.
3
Na marginesie jedynie należy dodać, że wskazane rozstrzygnięcie Sądu
Najwyższego nie jest wynikiem aprobowania okoliczności wskazanych w końcowej
części uzasadnienia zażalenia. Niezależnie bowiem od tego czy postępowanie
toczy się przed sądem wojskowym, czy powszechnym, wszyscy uczestnicy tego
postępowania obowiązani są do punktualnego stawiennictwa w miejscu
dokonywania czynności, bądź usprawiedliwienia we właściwej formie braku
możliwości wywiązania się z tego obowiązku. Dotyczy to również adwokatów
będących obrońcami lub pełnomocnikami stron.