Wyrok z 26 stycznia 2016, sygn. II C 485/14

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 26 stycznia 2016 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach Wydział II Cywilny Ośrodek (...) w R.

w składzie:

Przewodniczący: SSR del. Sławomir Łabuz

Protokolant: Izabela Kucza

po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2016 roku w Rybniku

sprawy z powództwa (...) 1 Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego

przeciwko Z. K.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanego Z. K. na rzecz powódki (...) 1 Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego kwotę 174 352,34 (sto siedemdziesiąt cztery tysiące trzysta pięćdziesiąt dwa złote trzydzieści cztery grosze) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 20 stycznia 2014 roku;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4 803,40 zł (cztery tysiące osiemset trzy złote czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt: II C 485/14

UZASADNIENIE

Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego łącznej kwoty 476.792,57 zł wraz z odsetkami ustawowymi od daty wniesienia pozwu tj. od dnia 20.01.2014 r. na którą to składały się:

1.  należność główna 354.328,19 zł,

2.  odsetki ustawowe naliczone od należności głównej za okres od dnia 25.06.2013 r. do dnia 15.01.2015 r. w łącznej skapitalizowanej wysokości 25.744,61 zł,

3.  odsetki umowne naliczone przez pierwotnego wierzyciela tj. (...) SA w W. w łącznej kwocie 96.719,77 zł naliczone wg. zmiennych stawek określonych w umowie kredytu za okres od 9.06.2012 r. do dnia 20.06.2013 r.

Powód wskazał, iż umową przelewu nabył wierzytelność od (...) SA w W. w łącznej kwocie 451.047,96 zł na która składała się należność główna w kwocie 354.328,19 zł oraz odsetki umowne w łącznej kwocie 96.719,77 zł. Wskazał, iż pozwany dokonał spłaty niespełna 7 rat a następnie zaprzestał spłaty kredytu. Kredytodawca wypowiedział więc umowę. Powód jako nabywca wierzytelności dodatkowo naliczył odsetki ustawowe od kwoty należności głównej za okres od dnia w której cesja stała się skuteczna tj. 25.06.2013 r. do dnia 15.01.2014 r. (data poprzedzająca skierowanie sprawy do Sadu) w związku z czym naliczyli odsetki w wysokości 25.744,61 zł. Wskazał, iż wysokość odsetek umownych wynika z treści umowy łączonej strony. Rozwiązanie umowy łączącej strony spowodowało postawienie dochodzonych roszczeń w stan wymagalności a także uprawniało wierzyciela pierwotnego do rozpoczęcia naliczania odsetek karnych w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego.

Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 12 lutego 2014 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie uwzględnił w całości roszczenie powódki. Od nakazu zapłaty pozwany wniósł sprzeciw gdzie domagał się oddalenia powództwa i zasadzenia kosztów postępowania. Zarzucił, iż powódka nie wyjaśniła na co składało się dochodzone roszczenie, nie przedstawiła stosownych wyliczeń. Zarzucił również, iż umowa kredytu nie została mu nigdy wypowiedziana.

W toku postępowania, powódka pismem z dnia 13.10.2015 r. (k. 125) wskazała, iż pozwany dokonał płatności niespełna 24 rat kredytu, gdyby zapłacił pełną 24 ratę wówczas zaległość z kwoty głównej wyniosłaby 354.316,30 zł. Podała, iż odsetki umowne naliczane przez pierwotnego wierzyciela to odsetki naliczone od każdej z rat kapitałowo – odsetkowych niespłaconych w terminie. Powódka przyjęło, iż przesyłka z wypowiedzeniem dotarła do pozwanego 2.05.2012 r. zatem ustaliła, iż termin zapłaty należności upływał 9.05.2012 r. a wypowiedzenie kredytu nastąpiło z dniem 8.06.2012 r. Od dnia następnego tj. od 9.06.2012 r. (...) SA w W. zaczął naliczać odsetki karne od całego zadłużenia. Powódka wskazała, iż w związku z wypowiedzeniem umowy, pozwany miał zapłacić 354.328,19 zł dnia 9.06.2012 r. Za okres od 10.06.2012 r. do 20.06.2013 r. kwota odsetek karnych naliczanych od całej kwoty kapitału wynosiła 81.660,51 zł. Natomiast bank (...) dodatkowo za okres od 2.02.2012 r. do dnia 9.06.2012 r. naliczył odsetki umowne określone w harmonogramie spłaty (tj. za 5 rat) w kwocie 12.568,16 zł

Sąd ustalił

Pozwany zwrócił się do (...) SA w W. z wnioskiem o udzieleniu mu kredytu w wysokości 490.000 zł na okres 72 miesięcy z przeznaczeniem na spłatę zobowiązań i potrzeby własne (k. 60-62). Dnia 17 grudnia 2009 r., (...) SA w W. oraz pozwany zawarli umowę kredytu (...). Zgodnie z jej postanowieniami, (...) SA w W. udzielił pozwanemu kredytu gotówkowego przeznaczonego na spłatę jego zobowiązań w kwocie 490.000 zł na okres 72 miesięcy. Zgodnie z par 8 ust 1 umowy, kapitał miał być spłacany w 72 miesięcznych ratach a odsetki miały być spłacane w ratach miesięcznych w wysokościach i terminach ustalonych w planie spłaty kapitału i odsetek zwanym planem spłaty który to plan stanowił integralną cześć umowy. Zgodnie z par 12 ust 1 i 2 umowy, kwoty niespłaconych w całości lub w części rat kredytu w terminach określonych w planie spłaty lub zawiadomieniu stawały się następnego dnia po upływie tych terminów zadłużeniem przeterminowanym i wymagalnym od których to (...) SA w W. będzie naliczał i pobiera odsetki. Zgodnie z par 16 ust 3 umowy, oświadczenie o wypowiedzeniu umowy, (...) SA SA w W. przesyła kredytobiorcy na piśmie w sposób o którym mowa w par 21 umowy. Zgodnie zaś z par 21 umowy, wszelkie oświadczenia, zawiadomienia, informacje i pisma będą przesyłane na adres wskazany w umowie lub na inny adres wskazany przez kredytobiorcę po zawarciu umowy. Wskazanym w umowie adresem powoda był: (...)-(...) R. ul. (...) (kl. 63-70). Dnia 18 grudnia 2009 r. bank uruchomił kredyt przelewając na wskazane przez pozwanego konto kwotę 490.000 zł. (k. 71).

Dnia 25 lipca 2012 r. (...) SA w W. wystawił przeciwko pozwanemu bankowy tytuł egzekucyjny na kwotę należności głównej 354.328,19 zł oraz odsetki naliczane od dnia 6.03.2012 r. do dnia 24.07.2012 r. Tytułowymi temu, Sąd Rejonowy w Raciborzu postanowieniem z dnia 23.08.2012 r. nadał klauzulę wykonalności (k. 72-76). Wnioskiem z 13 listopada 2012 r. (...) SA w W. wniosła o wszczęcie postępowania egzekucyjnego (k. 77-78). Pismem z dnia 18.08.2012 r. pozwany próbował podjąć negocjacje w sprawie spłaty zaległości na co (...) SA w W. nie wyraziło zgody (k. 79-81). Umową sprzedaży wierzytelności z dnia 20 czerwca 2013 r. powódka nabyła od (...) SA w W. wierzytelności przysługujące jej wobec pozwanego wynikające z kredytu gotówkowego (...) w kwocie łącznej 457.047,96 zł na którą składał się kapitał w wysokości 354.328,19 zł oraz odsetki w wysokości 96.719,77 zł (k. 44-59).

Sąd zważył

Powódka wywodzi swe roszczenia z umowy kredytu jaką pozwany zawarł z (...) SA w W. w dniu 17 grudnia 2009 r. Zgodnie z nią, pozwanemu został udzielony kredyt w kwocie 490.000 zł który to miał zostać przez niego spłacony w 72 miesięcznych ratach w terminach i wysokości określonej harmonogramem. Zgodnie z art. 353 § 1 k.c., zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadczenia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić.

W pierwszej kolejności należy rozważyć zarzut pozwanego braku wypowiedzenia umowy kredytu. Jest to istotna kwestia albowiem swe roszczenia, powódka konstruuje w oparciu o fakt rozwiązania umowy w drodze jej wypowiedzenia.

Zgodnie z art. 6 k.c., ciężar dowodu zakresie wypowiedzenia pozwanemu umowy kredytu spoczywał na powódce. Zwrócić należy uwagę, iż w przypadku doręczenia przesyłek pocztowych przez awizo pomiędzy stronami stosunków cywilnoprawnych nie stosuje się zasad przewidzianych w przepisach postępowania cywilnego, w tym domniemania doręczenia przesyłki prawidłowo dwukrotnie awizowanej. W przypadku przesyłania oświadczeń woli drogą pocztową takie domniemanie nie istnieje, a podwójne awizo przesyłki zawierającej pisemne oświadczenie woli może ewentualnie stanowić podstawę uznania, że adresat tej przesyłki zgodnie z art. 61 § 1 k.c. mógł zapoznać się z jego treścią. Jeżeli jednak adresat takiej przesyłki zaprzecza skuteczności i prawidłowości awizowania przesyłki to ciężar dowodu, iż spełnione zostały przesłanki złożenia oświadczenia woli, spoczywa na osobie takie oświadczenie składającej, gdyż to ona wywodzi z tego faktu skutki prawne.

Powódka zgodnie z rozkładem ciężaru dowodu nie wykazała, by pozwanemu doręczono oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy kredytu z dnia 18.04.2012 r. (k. 94). Zresztą sama pozwana w piśmie z 13.10.2015 r. wskazuje, iż sama założyła termin dotarcia przesyłki do pozwanego. Samo oświadczenie o wypowiedzeniu (k. 94) nie stanowi dowodu jego doręczenia (a temu pozwany zaprzecza). Co więcej, w zawartej umowie kredytu wskazano adres powoda (tj. R. K. 23) a powódka nie wykazała, iż zgodnie z par 21 umowy powód zawiadomił ją o innym adresie. Natomiast samo oświadczenie o wypowiedzeniu zawiera inny adres niż ten wynikający z umowy a więc adres na który (...) – zgodnie z umową - zobowiązane było kierować korespondencję.

Wypowiedzenie umowy kredytu rodzi skutki prawne związane z ustaniem stosunku prawnego w stosunku do stron tej umowy. Brak wykazania skutecznego doręczenia pozwanemu oświadczenia (...) SA w W. o wypowiedzeniu umowy kredytu skutkuje tym, iż strony łączyła nadal umowa kredytu. Stronom umowy przysługiwało więc prawo domagania się jej wykonania, wierzyciel mógł żądać od dłużnika świadczenia zgodnie z łączącą ich umową.

Umową sprzedaży wierzytelności z dnia 20 czerwca 2013 r. powódka nabyła od (...) SA w W. wierzytelności przysługujące jej wobec pozwanego i wymagalne a wynikające z kredytu gotówkowego (...) w kwocie łącznej 457.047,96 zł na którą składał się kapitał w wysokości 354.328,19 zł oraz odsetki w wysokości 96.719,77zł. Zgodnie z par 1 pkt. 1 umowy sprzedaży wierzytelności z dnia 20.06.2013 r., (...) oświadczył i zapewnił nabywcę, iż na dzień 15.03.2013 r. przysługiwały mu bezsporne i wymagalne wierzytelności pieniężne. Należy zauważyć, iż przedmiotem przelewu może być co do zasady wierzytelność istniejąca, którą cedent może swobodnie rozporządzać w chwili dokonywania rozporządzenia (art. 509 § 1 k.c.)

Na pierwsze w dochodzonych przez powódkę roszczeń składała się kwota należności głównej. Jednakże, skoro umowa kredytu nie została wypowiedziana, zatem na dzień przelewu wierzytelności tj. 20.06.2013r. zgodnie z harmonogramem spłat wymagalnych było jedynie 41 rat kredytu (następna, 42 rata wymagalna był po dniu przelewu - 2.07.2013). Powód terminowo spłacił 23 raty, ostatnią 24 ratę spłacił w niepełnej wysokości tj. mniejszej o 11,89 zł (rata - 8.793,58 zł spłata - 8.781,69 zł). Okoliczność te były przyznane przez powódkę w piśmie z 13.10.2015 r. (k. 125). (...) SA w W. na dzień cesji przysługiwało jedynie roszczenie o zapłatę 17 rat po 8.793,58 zł każda (od 25 raty do 41 raty) oraz kwotę 11,89 zł z tytułu niedopłaty do 24 raty - łącznie 149.502,75 zł. Zatem wierzytelność ta mogła być więc przedmiotem obrotu gdyż na dzień cesji tj. 20.06.2013 r. taki był zaległy kapitał. Pozostałe należności na dzień cesji nie były jeszcze wymagalne, nie mogły być więc przedmiotem obrotu gdyż (...) zbyło jedynie wierzytelności wymagalne (par 1 pkt 1 umowy z dnia 20.06.2013 r.).

Kolejną dochodzoną przez powódkę należnością była kwota skapitalizowanych odsetek ustawowych naliczonych od nabytej w drodze przelewu należności głównej (tj. 354.328,19 zł) za okres od dnia 25.06.2013 r. do dnia 15.01.2015 r. (pozew wniesiono do Sądu 20.02.2015 r.) w kwocie 25.744,61 zł. Zważywszy na fakt, iż powód w drodze przelewu nabył jedynie wymagalne wierzytelności które na dzień przelewu stanowiły kwotę 149.502,75zł, zatem odsetki ustawowe we wskazanym okresie tj. od 25.06.2013 r. do 15.01.2014 r. mógł naliczyć jedynie od kwoty nabytego kapitału 149.502,75 zł co stanowi kwotę 10.862 zł (art. 481 § 1 k.c.). W pozostałym zakresie dochodzone odsetki są bezzasadne.

Ostatnią dochodzoną przez powódkę należnością jest kwota 96.719,77 zł. Jak sprecyzowała powódka w piśmie z dnia 13.10.2015 r., na kwotę ta składa się kwota odsetek umownych naliczonych z tytułu nieterminowego uiszczenia poszczególnych rat kredytowych skapitalizowana za okres od 2.02.2012 r. do 9.06.2012 r. oraz kwota odsetek (w piśmie zwanych karnych) naliczona od całej kwoty należności głównej (354.328,19zł) za okres od 9.06.2012 r. do 20.06.2013 r. W uznaniu Sądu dochodzone odsetki umowne mogły być naliczone przez poprzednika prawnego powódki tylko i wyłącznie za nieterminową zapłatę rat pożyczki za wskazany i dochodzony przez powódkę okres. Brak natomiast było podstaw do naliczania przez (...) odsetek od całej pozostałej kwoty głównej. Odsetki naliczane przez poprzedniego wierzyciela były naliczane od kwoty całej pozostałej do spłaty należności czyli 354.328,19 zł za okres od 9.06.2012 do 20.06.2013 r. (cesji). Skoro jednak nie doszło do wypowiedzenia umowy kredytu zatem postawienie całej kwoty w stan natychmiastowej wymagalności było bezzasadne, brak zatem było przesłanek do naliczania tzw. odsetek karnych od tejże kwoty. Za ten okres dochodzone przez powódkę odsetki wyniosły 81.660,51 zł. Natomiast, (...) miało prawo do naliczania odsetek umownych od nieterminowej spłaty poszczególnych rat tj. od 24 raty do 29 raty na kwotę łącznie 12.568,16 zł oraz 1.418,93 zł (łącznie 13.987,09 zł). Taka wierzytelności przysługiwała (...) i mogła ją zbyć powodowi. Tych wyliczeń powoda (k. 127) pozwany nie kwestionował. Wyliczone przez pozwaną odsetki od nieterminowego uiszczenia poszczególnych rat kredytu tzw. odsetki maksymalne zostały przewidziane postanowieniami umowy (par 20 umowy).

Zatem, na zasądzoną w pkt 1 kwotę składa się kwota należności głównej (149.502.75 zł), kwota skapitalizowanych odsetek ustawowych naliczonych od kwoty 149.502,72 zł za okres od 25.06.2013 r. do 15.01.2014 r. (10.862,50 zł) oraz kwota 13.987,09 zł tytułem skapitalizowanych odsetek umownych naliczonych za nieterminowe uiszczanie rat poszczególnych rat kredytu w okresie od 2.02.2012 r. do 9.06.2012 r. Łącznie 174.352,34 zł. Od tej kwoty na zasadzie art. 481 § 1 kpc oraz w przypadku skapitalizowanych odsetek na zasadzie art. 482 § 1 kpc zasadzono odsetki zgodnie z żądaniem pozwu. W pozostałym zakresie powództwo jako bezzasadne Sąd oddalił.

O kosztach orzeczono na zasadzi art. 100 kpc. Na koszty złożyła się opłata od pozwu 5.960 zł oraz koszty zastępstwa procesowego 7.200 zł. Powód wygrał kwotę 174.352,34 zł a domagał się 476.792,57 zł a zatem wygrał w 36,5% . Powód poniósł opłatę od pozwu 5.960 zł oraz koszty zastępstwa 7200 – łącznie 13.160 zł. A zatem koszty poniesione to kwota 13.160zł. Zgodnie z wynikiem procesu powód winien ponieść koszty w wysokości 8.356,60zł. a pozwany w kwocie 4.803,40 zł. Skoro tak, pozwany winien dopłacić powodowi 4.803,40 zł (13.160 – 8.356,60 zł).