Wyrok SN z 7 marca 1996, sygn. III ARN 40/95
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalenie skargi
Przedmiot
skarga w sprawie decyzji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych za 1990 r.
Typ sprawy
sprawa administracyjna podatkowa
Etap
rewizja nadzwyczajna od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przed Sądem Najwyższym
Tematy
skarga administracyjna
organ podatkowy
podatek dochodowy od osób fizycznych
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ podatkowy
wnoszący rewizję nadzwyczajną: Minister Sprawiedliwości
prokurator
Data orzeczenia
7 marca 1996
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Wróbel
Podstawa prawna
III ARN 40/95
Przepisy k.p.c. dotyczące doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy
stosuje się wprost w postępowaniu przed N.S.A.
Przewodniczący SSN: Jerzy Kwaśniewski, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski,
Kazimierz Jaśkowski, Janusz Łętowski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca),
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Waldemara Grudzieckiego, po roz-
poznaniu w dniu 7 marca 1996 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Zagranicznego
"M." w Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...] w przed-
miocie wymiaru podatku dochodowego za rok 1990, na skutek rewizji nadzwyczajnej
Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodek
Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 12 stycznia 1995 r., [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Ad-
ministracyjnemu-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
U z a s a d n i e n i e
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z
dnia 12 stycznia 1995 r. [...] oddalił skargę Przedsiębiorstwa Zagranicznego AM.@ w
Z.G. na decyzję Izby Skarbowej w Z.G. z dnia 15 kwietnia 1994 r. [...], która utrzymała w
mocy decyzję Urzędu Skarbowego w Z.G. z dnia 28 września 1993 r. [...] w przedmiocie
wymiaru temu Przedsiębiorstwu podatku dochodowego za 1990 r. w kwocie
1.897.823.200 (starych) zł. Sąd dokonał merytorycznej oceny decyzji i nie dopatrzył się
naruszenia obowiązującego prawa przez organy podatkowe obu instancji.
Powyższy wyrok zaskarżył Minister Sprawiedliwości w drodze rewizji nadz-
wyczajnej, zarzucając rażące naruszenie art. 207 § 5 k.p.a. oraz art. 149 § 2 k.p.c. w
związku z art. 393 § 1 k.p.c. oraz art. 211 k.p.a., wniósł o uchylenie zaskarżonego wy-
roku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Za-
miejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W ocenie Ministra Sprawiedli-
wości wbrew stwierdzeniu zawartemu w protokole rozprawy Naczelny Sąd Administra-
cyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie pełnomocnikowi
strony skarżącej zawiadomienia o terminie tej rozprawy, jedynej jaka miała miejsce.
Stanowi to tego rodzaju wadliwość postępowania, która pozbawiła stronę możliwości
obrony jej praw i uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte było wadą
nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c.
W wykonaniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 października 1995 r.,
III ARN 40/95 Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w
Poznaniu w piśmie z dnia 16 stycznia 1996 r. wyjaśnił, że jest mało prawdopodobne, by
sędzia sprawozdawca oraz przewodnicząca składu orzekającego utożsamili dowód
doręczenia postanowienia z dowodem doręczenia zawiadomienia o terminie rozprawy.
Aktualnie Sąd nie ma możliwości dokonania żadnych ustaleń, które pozwoliłyby
wykazać, że w dniu rozprawy w aktach sprawy znajdował się dowód doręczenia
zawiadomienia o terminie rozprawy.
Prokurator wniósł o uwzględnienie rewizji nadzwyczajnej
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 211 k.p.a. w sprawach nieuregulowanych w Dziale VI stosuje się
odpowiednio przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a rozpoznanie skargi nas-
tępuje według przepisów tego kodeksu o postępowaniu rewizyjnym. W orzecznictwie i
doktrynie utrwalony jest pogląd, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.c. w
postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oznacza, że przy ocenie, czy
i w jakim zakresie przepisy te mają zastosowanie, konieczne jest uwzględnienie
charakteru postępowania przed tym Sądem oraz istoty rozpoznawanych spraw. Uwz-
ględnienie tych kryteriów oceny może prowadzić do zastosowania przepisu kodeksu
postępowania cywilnego bez żadnych modyfikacji, bądź do zastosowania z odpowied-
nią zmianą lub do odmowy zastosowania tego przepisu.
W tej kwestii należy stwierdzić, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem
Administracyjnym przepisy Kodeksu postępowania cywilnego dotyczące doręczeń (art.
131 i nast.) należy stosować bez zmian, bowiem istotną funkcją tych przepisów jest
zapewnienie stronie postępowania możności obrony jej praw i interesów. Brak jest
zatem wystarczających podstaw do uznania, że szczególny charakter postępowania
przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz rozpatrywanych przez ten Sąd spraw
zezwala na odstępstwa od określonych w przepisach k.p.c. zasad doręczania pism
sądowych i odpisów pism procesowych składanych do sądu. Należy ponadto przyjąć,
że także skutki naruszenia tych przepisów powinny być oceniane w świetle stosownych
przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, w tym odnoszących się do nieważności
postępowania sądowego.
W świetle stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy jest niesporne, że Naczelny
Sąd Administracyjny nie dysponował dowodem doręczenia ustanowionemu w sprawie
pełnomocnikowi strony zawiadomienia o terminie rozprawy, jedynej jaka miała miejsce,
a mimo to rozpoznał sprawę merytorycznie i oddalił skargę. [...] Jeżeli w sprawie
ustanowiono pełnomocnika, sąd zawiadamia tylko tego pełnomocnika (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 22 września 1982 r., II CR 177/82 OSP 1983 nr 6 poz. 122). W
postępowaniu w niniejszej sprawie pełnomocnikiem skarżącego przedsiębiorstwa był
adwokat Michał S., którego uprawnień do zastępowania strony Sąd nie kwestionował;
wezwał go do uiszczenia wpisu od skargi, zwracał się o wyjaśnienia niezbędne dla
rozpoznania wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, doręczył postanowienie o
odmowie zwolnienia od kosztów i wyrok będący przedmiotem rewizji. W tej sytuacji
należy uznać, że strona na skutek wadliwości czynności procesowych sądu nie mogła
brać i nie brała udziału w postępowaniu, wskutek czego została pozbawiona możliwości
obrony swych praw. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko
wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1974 r., II CR 331/74 (OSNCP
1975 nr 5 poz. 84), że nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony
możności obrony jej praw zachodzi wówczas, gdy ze względu na uchybienia formalne
strona została pozbawiona możności brania udziału w sprawie oraz zgłoszenia
twierdzeń i wniosków dowodowych. Pogląd wnoszącego rewizję nadzwyczajną, że
wskazana wadliwość postępowania uzasadnia stwierdzenie, iż postępowanie dotknięte
było wadą nieważności z art. 368 pkt 2 w związku z art. 369 pkt 5 k.p.c., należy zatem
uznać za trafny.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
========================================., należy zatem
uznać za trafny.
Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
========================================