Wyrok z 2 grudnia 2016, sygn. VIII U 1575/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2016 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący:	SSO Grażyna Łazowska
Protokolant:	Iwona Sławińska

po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2016 r. w Gliwicach

sprawy S. B.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu działalności gospodarczej

na skutek odwołania S. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.

z dnia 7 lipca 2016 r. nr (...)

oddala odwołanie.

(-) SSO Grażyna Łazowska

Sygn. akt VIII U 1575/16

Zaskarżoną decyzją z dnia 17 października 2014r., powołując się na art. 83 ust.1 pkt. 1 w zw. z art. 83a ust.1 i art. 38 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. stwierdził, że S. B. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od dnia 1 lipca 2015r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że S. B. została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego emerytalnego, rentowego i wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego oraz obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego jako płatnik składek i osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 1 lipca 2015r., natomiast za okres od dnia 31 sierpnia 2015r. do dnia 28 sierpnia 2016r. wystąpiła o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. zakwestionował, że S. B. faktycznie prowadziła działalność gospodarczą, a jej działanie miało na celu uzyskanie korzyści związanych z wypłatą zasiłku macierzyńskiego. Organ rentowy podniósł, że ubezpieczona nawiązała przez internet kontakt z firmą (...) w Pracy sp. z o.o. w W., która pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej, przy czym pismem z dnia 10 lutego 2016r. Dyrektor Izby Skarbowej w B. przekazał informację o możliwości prowadzenia przez tą firmę działań niezgodnych z prawem polegających na pomocy ciężarnym kobietom w zakładaniu fikcyjnych działalności gospodarczych celem wyłudzenia wysokiego zasiłku macierzyńskiego. S. B. w dniu 29 lipca 2015r. uzyskała certyfikat P. (...) Ustawicznego STYL- (...) w Ł. za zakupiony internetowo kurs manicure. Za okres od lipca 2015r. do września 2015r. oraz od lutego 2016r. opłaty z tytułu składek były dokonywane z rachunku bankowego S. B., natomiast za okres od października 2015r. do stycznia 2016r. przez firmę (...) w Pracy sp. .z o.o. w W.. S. B. dnia 1 lipca 2015r. zawarła z firmą (...) sp. jawna umowę najmu lokalu na czas nieokreślony i rozwiązała umowę ze skutkiem na dzień 30 września 2015r. Wskazała, że usługi wykonuje głównie w domach klientek, dla rodziny i znajomych, zatem nie było potrzeby wynajmowania lokalu. S. B. na dowód prowadzenia działalności gospodarczej przedstawiła raporty dobowe z kasy fiskalnej, nie dostarczyła natomiast paragonów fiskalnych, na podstawie których możnaby stwierdzić jakie usługi faktycznie zostały wykonane i czy miały miejsce w rozsądnych odstępach czasowych. ZUS podniósł, że ubezpieczona z tytułu zarejestrowanej działalność gospodarczą, podjęła jedynie kilka formalnych czynności, zmierzających do zabezpieczenia swojej sytuacji finansowej po porodzie, zwłaszcza, że z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wykazała podstawę wymiaru składek w wysokości 250 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

S. B. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej zmiany poprzez uznanie, że podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia 1 lipca 2015r. Nadto domagała się zasądzenia od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odwołująca zarzuciła decyzji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym uznaniu, że nie prowadziła działalności gospodarczej, a podjęte przez nią działania zmierzały wyłącznie do zabezpieczenia sytuacji finansowej ubezpieczonej, podczas gdy przedstawiła szereg dowodów, z których jednoznacznie wynika, że zarejestrowana przez ubezpieczoną działalność była wykonywana.

Podała, że jedyną przyczyną wydania zaskarżonej decyzji jest pismo Dyrektora Izby Skarbowej w B. informujące o możliwości prowadzenia przez firmę (...) w Pracy sp. z o.o. w W. działań niezgodnych z prawem. Mimo, iż ubezpieczona skorzystała z pomocy tej firmy za wynagrodzeniem, to jednak zarejestrowana przez ubezpieczoną działalność była faktycznie wykonywana. S. B. argumentowała, że posiada kwalifikacje do wykonywania manicure hybrydowego, zakupiła kasę fiskalną, wynajęła lokal i uiszczała składki na ubezpieczenie społeczne. Ponadto przedstawiła raporty z kasy fiskalnej i książkę przychodów i rozchodów.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

S. B. ma wykształcenie średnie, nigdy nie pracowała zawodowo, urodziła pierwsze dziecko w wieku 18 lat. Od 2009r. mieszkała z narzeczonym i pozostawała na jego utrzymaniu. Będąc w 6 miesiącu ciąży na portalu internetowym F. znalazła zakładkę strony "pomagamy mamom" i nawiązała kontakt z firmą (...) w Pracy sp. z o.o. w W., która świadczy usługi przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Do ubezpieczonej pod koniec czerwca 2015r. przyjechały z W. dwie osoby z tej firmy i zaproponowały jej pomoc w otwarciu działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług kosmetycznych. S. B. elektronicznie zgłosiła działalność gospodarczą. W dniu 29 lipca 2015r. uzyskała certyfikat P. (...) Ustawicznego STYL- (...) w Ł. za zakupiony internetowo za kwotę 29 zł kurs manicure hybrydowy. S. B. zawarła umowę pośrednictwa z dnia 1 lipca 2015r. z C. F. na podjęcie czynności pośrednictwa zmierzających do najmu nieruchomości za wynagrodzeniem 345 zł. W rezultacie zawarła umowę najmu lokalu z dnia 1 lipca 2015r. w G., ul. (...) o pow. 11,50m ² z firmą (...) sp. jawna na czas nieoznaczony, opłacała czynsz przez 3 miesiące kwotą 345 zł. Umówiła się z agencją nieruchomości, że w czynszu mieszczą się opłaty za media, jednakże nie ponosiła opłat za energię elektryczną i wodę, gdyż ich nie zużywała. Ubezpieczona rozwiązała umowę ze skutkiem na dzień 30 września 2015r. Zakupiła także kasę fiskalną dnia 7 lipca 2015r. i zarejestrowała ją w dniu 28 lipca 2015r. w II Urzędzie Skarbowym w G. w miejscu G., ul. (...) na nr ewidencyjny (...)- (...). S. B. uzyskała dostęp do internetu dopiero od stycznia 2016 r. Zamówiła na portalu internetowym Allegro wyposażenie lokalu, tj. stoliczek i dwa taborety. Kupowała także akcesoria kosmetyczne i artykuły potrzebne do prowadzenia działalności gospodarczej. Ubezpieczona nie przedstawiła indywidualnych paragonów fiskalnych, w załączonych raportach dobowych wykazano usługi na różne kwoty –od 49 zł do 430zł.

Wynajęty lokal nie był otwarty dla osób z zewnątrz.

Za okres od lipca 2015r. do września 2015r. oraz od lutego 2016r. opłaty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne były dokonywane z rachunku bankowego S. B., natomiast za okres od października 2015r. do stycznia 2016r. przez firmę (...) w Pracy sp. .z o.o. w W..

Księgowość była prowadzona przez panią J. z W. z firmy (...) w Pracy sp. z o.o. odwołująca przesyłała mailowo faktury. a po miesiącu otrzymała zeznanie miesięczne, gdzie były umieszczone przychody, koszty i dochody.

Ubezpieczona bardzo stanowczo utrzymywała, że wysyłała do W. tylko faktury, dopiero po kolejnym pytaniu Sądu czy wysyłała raporty z kasy fiskalnej, przypomniała sobie, że również je wysyłała.

Do urzędu skarbowego wpłynęła deklarację PIT- 36, w której wpisano że ubezpieczona jako osoba osiągnęła dochód z działalności gospodarczej oraz innych źródeł. Ubezpieczona oświadczyła, że nie zgłaszała do urzędu skarbowego żadnych deklaracji. Przychód został wyliczony na podstawie faktur, które wysyłała ubezpieczona.

S. B. nie upoważniała pisemnie pracowników firmy (...) w Pracy sp. z o.o. do dokonywania w jej imieniu czynności, jednakże przekazała (...) do autoryzacji podpisu elektronicznego. Z tej firmy otrzymywała wzory oświadczeń o udzielenie urlopu i zasiłku macierzyńskiego, które złożyła po porodzie, który miał miejsce 1 września 2015r. We wrześniu ubezpieczona zawiesiła działalność gospodarczą, żeby zająć się dzieckiem. Za udzieloną pomoc ubezpieczona zapłaciła firmie w R. w Pracy dwa razy po 2000 zł w październiku i listopadzie 2015 r. gotówką i jedynie za październik 2015r. otrzymała potwierdzenie wpłaty. Nie wpisała tej kwoty w koszty działalności gospodarczej.

Sąd ustalił, iż ubezpieczona za okres od dnia 31 sierpnia 2015r. do dnia 28 sierpnia 2016r. wystąpiła o wypłatę zasiłku macierzyńskiego.

dowód:

- akta organu rentowego;- certyfikat P. (...) Ustawicznego STYL- (...) w Ł. k.7;- faktury k.8,9,14,20-40,- informacje US w G. k.10-11;- umowa pośrednictwa z dnia 1 lipca 2015r. k. 12-13; - umowę najmu lokalu z dnia 1 lipca 2015r. k.15-19; - raporty dobowe ubezpieczonej k. 41-44;- zeznania ubezpieczonej.

Sąd uznał materiał dowodowy za wystarczający, kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcia sprawy. Sąd uwzględnił dowody z dokumentów jako sporządzone przez podmioty w ramach ich kompetencji ustawowych i nie kwestionowane przez strony. Sąd w zakresie wykonywanej przez ubezpieczoną działalności, nie dał wiary zeznaniom ubezpieczonej, że faktycznie miała na celu prowadzenie działalności gospodarczej. W szczególności ubezpieczona nie wyjaśniła rzeczowo dlaczego zarejestrowała kasę fiskalną poza lokalem przedsiębiorstwa, dlaczego lokal był zamknięty dla osób trzecich, dlaczego nie przedstawiła paragonów fiskalnych, nadto dlaczego rozwiązała umowę najmu lokalu w G., ul. (...). Nadto dlaczego zewnętrzna firma opłacała za nią składki na ubezpieczenie społeczne i prowadziła jej księgowość.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżoną decyzją (...) Oddział w Z. zakwestionował istnienie tytułu ubezpieczenia, to jest podleganie przez ubezpieczoną od dnia 1 lipca 2015r. ubezpieczeniom społecznym jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą.

Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, regulują przepisy ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 963), zwanej ustawą systemową. Zgodnie z art. 1 ustawy ubezpieczenia społeczne obejmują ubezpieczenie emerytalne, ubezpieczenia rentowe i ubezpieczenie chorobowe i wypadkowe.

Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 pkt. 5 i art. 12 ust. 1 ustawy, osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące podlegają (z zastrzeżeniem art. 8 i 9) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Zgodnie z treścią art. 13 pkt. 4 ustawy osoby prowadzące pozarolniczą działalność podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej.

W myśl art. 11 ust. 2 osoby prowadzące pozarolniczą działalność oraz osoby z nimi współpracujące, objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlegają dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu na swój wniosek. Zgodnie z art. 36 ust. 1 każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązek zgłoszenia osoby prowadzącej działalność gospodarczą spoczywa na tej osobie (ust.3).

Natomiast po myśli art. 17 w związku z art. 46 ustawy, płatnik składek obowiązany jest według zasad wynikających z przepisów niniejszej ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Rozliczenie składek oraz wypłaconych przez płatnika w tym samym miesiącu świadczeń następuje w deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Po myśli art. 47 ustawy płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc. W myśl art. 83 ust 1 pkt 2 ustawy systemowej ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. zgłaszania do ubezpieczeń społecznych, przebiegu ubezpieczeń, ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

W przedmiotowej sprawie u podstaw wydania zaskarżonej decyzji było uznanie przez ZUS, że S. B. nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, z tytułu prowadzonej od 1 lipca 2015r. działalności gospodarczej.

W ocenie organu rentowego, w okolicznościach niniejszej sprawy tj. przy krótkim okresie prowadzenia działalności gospodarczej zarejestrowanej już w okresie ciąży, zgłoszenie odwołującej do ubezpieczeń miało na celu wyłącznie umożliwienie jej skorzystania z wysokich świadczeń finansowanych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, co jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego jak i sprzeczne ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem prawa. ZUS zarzucał, że zgłoszenia do ubezpieczeń dokonano w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego i kwestionował, że ubezpieczona faktycznie prowadziła w spornym okresie działalność gospodarczą, a zatem czynność ta powinna być uznana za nieważną.

Zgodnie z art. 83 § 1 kodeksu cywilnego nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Jeżeli oświadczenie takie zostało złożone dla ukrycia innej czynności prawnej, ważność oświadczenia ocenia się według właściwości tej czynności.

Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy.

W myśl § 2 nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Z kolei zgodnie z § 3 jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie szereg czynności ubezpieczonej wskazuje, iż podjęła ona działalność gospodarczą jedynie dla pozoru i faktycznie nie świadczyła deklarowanych usług kosmetycznych. S. B. nawiązała w 6 miesiącu ciąży współpracę z firmą (...) w Pracy sp. z o.o. w W., która przyuczyła ją co do sposobu założenia działalności gospodarczej. Na potrzeby świadczonych usług kosmetycznych ubezpieczona odbyła jedynie internetowy kurs manicure hybrydowy (polegający na odpowiedzi na zadawane pytania) i dnia 29 lipca 2015r. uzyskała certyfikat P. (...) Ustawicznego STYL- (...) w Ł. za kwotę 29 zł. Ubezpieczona zawarła umowę najmu lokalu z dnia 1 lipca 2015r. w G., ul. (...) o pow. 11,50m ² z firmą (...) sp. jawna, jednakże rozwiązała ją ze skutkiem na dzień 30 września 2015r. Nie uiszczała także opłat za wodę i energię elektryczną, co wskazuje iż działalność faktycznie nie była prowadzona w tym lokalu. Co prawda ubezpieczona zakupiła akcesoria kosmetyczne oraz stoliczek i dwa taborety na cele swoich działań, a także kasę fiskalną. Tym niemniej zarejestrowała w dniu 28 lipca 2015r. kasę fiskalną w II Urzędzie Skarbowym w G. w miejscu G., ul. (...), zatem nie w lokalu przeznaczonym do prowadzenia usług kosmetycznych. S. B. nie była w stanie wyjaśnić dlaczego zarejestrowała kasę fiskalną na adres G., ul. (...). Ubezpieczona podała, że nie miała ustalonych godzin otwarcia lokalu i nie był on otwarty dla osób z zewnątrz. Wskazała, że przychodziła do lokalu jedynie po wcześniejszym umówieniu się z klientkami. Ubezpieczona nie posiada wiedzy, o podstawowych zasadach ustalania przychodu i dochodu, nie wie kto złożył za nią deklarację w Urzędzie Skarbowym. Powyższe zeznania S. B. wskazują na jedynie pozorowanie prowadzenia działalności gospodarczej. W rzeczywistości nie miała ona na celu przykładowo pozyskania nowych klientów i świadczenia usług, skoro nie przebywała w lokalu przeznaczonym do jej prowadzenia. Jej zeznania, iż wykonywała usługi w domu koleżanek nie wyjaśniają dlaczego w pozostałym czasie nie świadczyła usług w lokalu przedsiębiorstwa. S. B. nie ustaliła cennika dokonywanych usług i nie wskazała żadnych klientek, mimo iż twierdziła że jedna z nich została jej koleżanką.

Ubezpieczona nie posiada wiedzy, o podstawowych zasadach ustalania przychodu i dochodu, nie wie kto złożył za nią deklarację w Urzędzie Skarbowym. Za okres od lipca 2015r. do września 2015r. oraz od lutego 2016r. opłaty z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne były dokonywane z rachunku bankowego S. B., natomiast za okres od października 2015r. do stycznia 2016r. przez firmę (...) w Pracy sp. z o.o. w W.. Ubezpieczona wskazywała, że firma telefonicznie dopytywała się jej czy uiściła składki, a jeśli tego nie zrobiła płaciła z własnych środków, następnie ubezpieczona miała zwracać kwoty składek tej firmie.. Ubezpieczona w toku postępowania nie wyjaśniła dlaczego zewnętrzna firma opłacała za nią składki na ubezpieczenie społeczne. Prowadzenie księgowości ubezpieczonej przez spółkę (...) w Pracy w W. bez opłat, kwestia zapłaty za usługę doradztwa, bez żadnego pokwitowania wskazuje na niejasny charakter pomocy udzielanej przez tę firmę ubezpieczonej, zwłaszcza że ta nie przekazywała ona żadnych upoważnień temu podmiotowi.

Mając powyższe na uwadze, trzeba stwierdzić, iż Sąd podziela ocenę organu rentowego, że ubezpieczona dokonała zgłoszenia do ubezpieczeń dla pozoru w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, ubezpieczona faktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej od 1 lipca 2014r. Zdaniem Sądu, okolicznościach przedmiotowej sprawy, iż zgłoszenie prowadzenia działalności gospodarczej zmierzało do obejścia prawa i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Sąd wskazuje, iż z samego faktu zarejestrowania przez ubezpieczoną działalności gospodarczej, nie sposób wnioskować, iż faktycznie podjęła się jej wykonywania. Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania Sąd na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie od zaskarżonej decyzji.

(-)SSO Grażyna Łazowska