sygn. III RN 132/97 25 lutego 1997 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 25 lutego 1997, sygn. III RN 132/97

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylenie zaskarżonego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalenie skargi
Przedmiot skarga w sprawie decyzji podatkowej dotyczącej podatku dochodowego od osób fizycznych
Typ sprawy sprawa administracyjna podatkowa
Etap rewizja nadzwyczajna od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego przed Sądem Najwyższym
Tematy
skarga administracyjna organ podatkowy podatek dochodowy od osób fizycznych kontrola administracyjna
Role w sprawie
skarżąca/podatniczka organ podatkowy wnoszący rewizję nadzwyczajną: Minister Sprawiedliwości
Data orzeczenia 25 lutego 1997
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący SSN Józef Iwulski
Wyrok z dnia 25 lutego 1998 r.
III RN 132/97
Decyzja ustalająca wysokość stawki karty podatkowej dotyczy całego
roku podatkowego, bez względu na datę jej wydania (doręczenia).
Przewodniczący SSN: Andrzej Wasilewski, Sędziowie SN: Józef Iwulski
(sprawozdawca), Adam Józefowicz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 1998 r. sprawy ze skargi
Teresy O. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 8 stycznia 1996 r. [...] w przedmio-
cie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej w okresie od 1 stycznia do 31
grudnia 1995 r. na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wy-
roku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach
z dnia 30 czerwca 1997 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i oddalił skargę.
U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 30 czerwca 1997 r. [...] Naczelny Sąd Administracyjny-
Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 8
stycznia 1996 r. [...], w przedmiocie ustalenia wysokości stawki karty podatkowej
Teresy O. w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 1995 r. Wskazaną decyzją nie
uwzględniono odwołania od decyzji Urzędu Skarbowego w M. z dnia 7 lipca 1995 r.
ustalającą stawkę karty podatkowej Teresy O. w 1995 r. na kwotę 397 zł. NSA
stwierdził, że karta podatkowa jest formą zryczałtowanego podatku dochodowego
dla podatników prowadzących działalność w zakresie i na warunkach określonych w
rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1994 r. w sprawie karty podat-
kowej (Dz.U. Nr 140, poz. 787 ze zm.). Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowią-
zaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.) roz-
różnia decyzje podatkowe ustalające i określające. Decyzje ustalające dotyczą sy-
- 2 -
tuacji, gdy zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy decyzji organu podatkowego
(art. 5 ust. 1 tej ustawy). Natomiast decyzje określające wydaje się wówczas, gdy
podatnik nie wykonuje zobowiązania podatkowego mimo zaistnienia okoliczności, z
którymi przepisy łączą powstanie obowiązku wykonania zobowiązania podatkowego
bez uprzedniego doręczenia decyzji (art. 5 ust. 3 tej ustawy). Decyzje ustalające
mają charakter konstytutywny i zobowiązanie podatkowe powstaje z chwilą ich do-
ręczenia. Natomiast decyzje określające mają charakter deklaratoryjny. Zdaniem
NSA decyzja o ustaleniu wysokości stawki karty podatkowej ma charakter konstytu-
tywny (decyzja ustalająca). Za trafny więc uznał zarzut, że w decyzji z dnia 7 lipca
1995 r. ustalono wysokość stawki karty podatkowej wstecznie, a więc niezgodnie z
konstytutywnym charakterem decyzji.
Od wyroku tego rewizję nadzwyczajną wniósł Minister Sprawiedliwości. Za-
rzucił rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym
Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z § 2 ust. 2 roz-
porządzenia w sprawie karty podatkowej i wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
oddalenie skargi. Minister Sprawiedliwości podniósł, że z unormowania § 2 ust. 2
rozporządzenia w sprawie karty podatkowej wynika, iż podatnik, który w roku po-
przednim płacił zryczałtowany podatek dochodowy, płaci taki podatek w roku następ-
nym. Kwoty podatku uiszczone w okresie przed doręczeniem decyzji ustalającej
opodatkowanie podlegają zaliczeniu na poczet podatku wynikającego z takiej decy-
zji. Wynika z tego, że decyzja ustalająca opodatkowanie za dany rok jest wydawana
w ciągu tego roku. Jeżeli więc przepis pozwala na wydanie decyzji w okresie roku
podatkowego i zaliczenie zapłaconych kwot na poczet podatku wynikającego z tej
decyzji, to jest zgodne z prawem ustalenie podatku wstecznie względem daty wyda-
nia czy doręczenia decyzji.
Sąd Najwyższy uznał, że rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona.
Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 1994 r. w
sprawie karty podatkowej (Dz.U. Nr 140, poz. 787 ze zm.), wydanego na podstawie
art. 9 pkt 1, art. 18 ust. 3 i art. 38 pkt 2-4 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobo-
wiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.)
podatnicy prowadzący działalność w zakresie i na warunkach w nim określonych
- 3 -
mogą płacić zryczałtowany podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Według
§ 2 ust. 4 tego rozporządzenia podatnicy, którzy w roku poprzedzającym rok podat-
kowy płacili podatek dochodowy w formie karty podatkowej, obowiązani są do dnia
otrzymania decyzji ustalającej wysokość tego podatku opłacać podatek dochodowy
w formie karty podatkowej, w wysokości stawki określonej w decyzji w sprawie usta-
lenia jej wysokości na rok ubiegły. Kwoty podatku dochodowego zapłacone w okre-
sie przed doręczeniem decyzji ustalającej opodatkowanie w formie karty podatkowej
zalicza się na poczet podatku wynikającego z tej decyzji. Z istoty tej regulacji wynika,
że decyzja ustalająca wysokość stawki karty podatkowej jest wydawana w ciągu
roku i koryguje stawkę określoną w roku poprzednim. Chociaż jest to decyzja usta-
lająca (konstytutywna), to jednak z mocy tego wyraźnego przepisu dotyczy ona całe-
go roku podatkowego. Na poczet podatku wynikającego z takiej decyzji zalicza się
podatek uiszczony według stawki z poprzedniego roku. Według tej wyraźnej regula-
cji, wydanej z mocy upoważnienia ustawowego, decyzja ustalająca wysokość stawki
karty podatkowej ma działanie wsteczne, w tym znaczeniu, że obejmuje cały rok po-
datkowy. Ustalenie więc wysokości stawki karty podatkowej w decyzji Urzędu Skar-
bowego na cały rok podatkowy, nie tylko nie naruszało wskazanych przepisów, ale
wręcz było ich dokładnym wykonaniem.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.
483) oraz art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania
cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 393
15
KPC orzekł, jak w sentencji.
======================================== z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.
483) oraz art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania
cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,
ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. Nr 43, poz. 189) w związku z art. 393
15
KPC orzekł, jak w sentencji.
========================================