Postanowienie SN z 8 lipca 1998, sygn. III KKO 1/98
Data orzeczenia
8 lipca 1998
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Andrzej Wróbel
Tagi
Podstawa prawna
III KKO 1/98
Negatywny spór kompetencyjny nie powstaje w sytuacji, gdy sąd pow-
szechny nie odrzucił pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art.
199 § 1 pkt 1 KPC), lecz błędnie stosując art. 200 § 1 KPC przekazał sprawę
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu.
Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej
Wasilewski, Andrzej Wróbel (sprawozdawca), przedstawiciel Ministra Sprawiedliwo-
ści Sławomir Galej, przedstawiciel Komendy Głównej Policji Witold Ufnal.
Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym, po rozpoznaniu w dniu 8
lipca 1998 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z wniosku Zygmunta K. o rozstrzygnię-
cie sporu kompetencyjnego o właściwość między Komendantem Wojewódzkim Poli-
cji w K. a sądem powszechnym o odsetki za opóźnioną wypłatę równoważnika pie-
niężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby
p o s t a n o w i ł:
o d d a l i ć wniosek.
U z a s a d n i e n i e
Decyzją [...] z dnia 30 czerwca 1993 r., wydaną przez Komendanta Rejonowe-
go Policji w S.-K. wstrzymano Zygmuntowi K. z dniem 30 czerwca 1993 r. wypłatę
równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby,
powołując się na § 3 w związku z § 13 pkt 1 ust. 2 zarządzenia Nr 44/93 Ministra
Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie wysokości i szczegółowych
zasad wypłaty policjantom równoważników pieniężnych związanych z prawem do
lokalu mieszkalnego.
2
W odwołaniu od decyzji Zygmunt K. podniósł, iż rozkazem KW. Policji w K.
został skierowany do pełnienia służby w KRP S.-K. Do pracy dojeżdża ponad dwie
godziny autobusem PKS z K., gdzie mieszka, a łączny czas dojazdu do pracy i z po-
wrotem przekracza 2 godziny. Zwrócił uwagę, że łączny czas dojazdu pociągiem
przed zmianą rozkładu jazdy wynosił poniżej 2 godzin, a równoważnik pieniężny za
brak lokalu mieszkalnego był mu wypłacany.
Po rozpatrzeniu odwołania Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia
6 listopada 1993 r. [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA oraz § 10 ust. 5 zarzą-
dzenia Nr 49/91 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. w sprawie
szczegółowych zasad przydziału i opróżniania oraz norm zaludnienia lokali miesz-
kalnych będących w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych lub podległych mu or-
ganów w związku z § 1 pkt 2 oraz § 13 ust. 1 pkt 2 zarządzenia Nr 44/93 Ministra
Spraw Wewnętrznych z dnia 19 marca 1993 r. w sprawie wysokości i szczegółowych
zasad wypłaty policjantom równoważników związanych z prawem do lokalu miesz-
kalnego - utrzymał dotychczasową decyzję.
Na powyższą decyzję Zygmunt K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Admi-
nistracyjnego, zarzucając niezgodność z prawem i wnosząc o jej uchylenie.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z
dnia 29 grudnia 1994 r. [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzyma-
nej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji przyjmując, iż rozstrzygnięcie o
wstrzymaniu wypłaty równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w
miejscu pełnienia służby przez funkcjonariusza Policji nie należy do postępowania
określonego w KPA, a tym samym do właściwości Policji działającej w charakterze
organu administracji państwowej.
Powyższy wyrok, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości,
został uchylony przez Sąd Najwyższy 5 grudnia 1995 r. i sprawę przekazano do po-
nownego rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd Najwyższy stwier-
dził, że odmowa przyznania policjantowi równoważnika pieniężnego za brak miesz-
kania w miejscu służby podlega rozpatrzeniu przez właściwy organ Policji w drodze
postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie wyrokiem z
dnia 18 marca 1996 r. [...] uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy
decyzję organu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że rozs-
trzygnięcie w powyższej sprawie należy do postępowania określonego w KPA, a tym
3
samym do właściwości Policji działającej w charakterze organu administracji pańs-
twowej. Zdaniem Sądu, skoro Zygmunt K. spełnia wszystkie wymienione w art. 92
ust. 1 przesłanki uprawniające go do przyznania równoważnika pieniężnego, brak
było podstaw prawnych do odmowy (wstrzymania) tego równoważnika.
Komendant Wojewódzki Policji w K. decyzją z dnia 17 września 1996 r. od-
mówił Zygmuntowi K. zapłaty odsetek za zwłokę w wypłaceniu równoważnika pie-
niężnego za brak lokalu w miejscu pełnienia służby za okres od dnia 1 lipca 1993 r.
do dnia 10 marca 1994 r. W ocenie organu pierwszej instancji w stosunkach admi-
nistracyjnoprawnych odsetki należą się tylko wówczas, jeżeli przepis prawa tak sta-
nowi lub odsyła w tym zakresie do przepisów Kodeksu cywilnego. Tymczasem prze-
pisy regulujące stosunek służbowy funkcjonariuszy Policji nie zawierają jakichkolwiek
regulacji dotyczącej odsetek w razie opóźnienia w spełnieniu pieniężnego świadcze-
nia głównego, a zatem brak jest podstaw prawnych do zapłaty odsetek za zwłokę w
wypłaceniu równoważnika pieniężnego za brak lokalu w miejscu pełnienia służby.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia 19 grudnia 1996 r. uchylił zaskarżo-
ną odwołaniem Zygmunta K. powyższą decyzję i umorzył postępowanie w całości. W
ocenie organu odwoławczego wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie
roszczenia o odsetki było bezpodstawne, bowiem od początku nie istniał przedmiot
tego postępowania. Roszczenie skarżącego ma zgodnie ze stanowiskiem Trybunału
Konstytucyjnego, charakter cywilnoprawny i może być dochodzone wyłącznie przed
sądem powszechnym.
Pozwem z dnia 20 stycznia 1997 r. skierowanym do Sądu Rejonowego-Sądu
Pracy w Kielcach Zygmunt K. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej Ko-
mendy Policji w K. kwoty 1.276,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesie-
nia pozwu. Postanowieniem z dnia 6 marca 1997 r. Sąd Rejonowy w Kielcach prze-
kazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Kielcach w trybie art. 18 § 1 KPC .
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach postano-
wieniem z dnia 27 czerwca 1997 r. [...] odmówił przyjęcia sprawy do rozpoznania i
zwrócił ją Sądowi Rejonowemu-Sądowi Pracy w Kielcach. Sąd Wojewódzki podzielił
stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie niedopuszczalności drogi sądowej dla
dochodzenia przez funkcjonariusza Policji odsetek z tytułu opóźnienia w zapłacie
uposażenia i innych dodatków do uposażenia.
4
Sąd Rejonowy- Sąd Pracy w Kielcach postanowieniem z dnia 8 września 1997
r. [...] uznał się niewłaściwym do rozpoznania i sprawę przekazał do rozpoznania
Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uznając że stosunek łączący funkcjonariu-
sza Policji z Komendą Policji ma charakter administracyjny.
Postanowieniem z dnia 14 listopada 1997 r. [...] Naczelny Sąd Administracyjny
w Warszawie-Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie stwierdził swoją niewłaściwość i na
podstawie art. 200 § 1 KPC w związku z art. 59 ustawy o Naczelnym Sądzie Ad-
ministracyjnym, sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu w War-
szawie ze względu na to, że skarga dotyczy decyzji Komendanta Głównego Policji
mającego siedzibę w Warszawie.
Postanowieniem z dnia 25 lutego 1998 r. [...] Naczelny Sąd Administracyjny
odrzucił skargę powoda, wniesioną od decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia
19 grudnia 1997 r. uchylającej postępowanie w całości ze względu na niewłaściwość
drogi administracyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga wniesiona
została po terminie przewidzianym w art. 35 ust. 1 ustawy z 11 maja 1995 r. o NSA.
W dniu 30 marca 1998 r. Zygmunt K. złożył wniosek o zbadanie powyższej
sprawy przez Rzecznika Praw Obywatelskich, a następnie w tej samej sprawie do
Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym.
Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyższym zważyło, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 192 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego
negatywny spór kompetencyjny powstaje wówczas, gdy w sprawie uznaje się za
niewłaściwy zarówno organ administracji państwowej, jak i sąd. W utrwalonym
orzecznictwie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym przyjęty jest
trafny pogląd, że negatywny spór kompetencyjny między organami administracji
państwowej a sądami powstaje tylko wówczas, gdy w tej samej sprawie organy ad-
ministracji uznają się niewłaściwymi, a sąd powszechny odrzuci pozew po przyjęciu
niedopuszczalności drogi sądowej (postanowienie Kolegium Kompetencyjnego przy
Sadzie Najwyższym z dnia 13 czerwca 1991 r., III PO 7/91, OSNC 1992 nr 6, poz.
113).
W rozpoznawanej sprawie jest niesporne, że organ administracji pierwszej
instancji rozpatrzył merytorycznie żądanie wypłaty odsetek z tytułu opóźnienia z za-
płatą świadczenia głównego i wydał decyzję o odmowie wypłaty odsetek. Organ od-
5
woławczy uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie w tej sprawie uzasad-
niając swoje rozstrzygnięcie tym, że wszczęcie postępowania administracyjnego w
sprawie roszczenia o odsetki było bezpodstawne, ponieważ od początku nie istniał
przedmiot tego postępowania, skoro roszczenie skarżącego ma, zgodnie ze stano-
wiskiem Trybunału Konstytucyjnego, charakter cywilnoprawny i może być dochodzo-
ne wyłącznie przed sądem powszechnym. Należy zatem przyjąć, że wydanie przez
organ administracji państwowej drugiej instancji decyzji uchylającej decyzję organu
pierwszej instancji rozstrzygającej sprawę administracyjną co do jej istoty i umorze-
nie postępowania w tej sprawie ze względu na jego bezprzedmiotowość wynikającą z
cywilnoprawnego charakteru żądania oznacza, że organ administracji państwowej
uznał się za niewłaściwy do załatwienia tej sprawy (żądania) w rozumieniu art. 192 §
1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W ocenie Kolegium Kompetencyjnego przy Sądzie Najwyższym, w rozpozna-
wanej sprawie nie doszło do powstania sporu kompetencyjnego między organem
administracji publicznej a sądem powszechnym, bowiem Sąd Wojewódzki w
Kielcach nie odrzucił pozwu po przyjęciu niedopuszczalności drogi sądowej, lecz
przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu jako sądowi właściwemu
do rozpoznania sprawy wypłaty odsetek za zwłokę. Należy zatem przyjąć, że
negatywny spór o właściwość nie powstaje w sytuacji, gdy sąd powszechny nie
odrzucił pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej (art. 199 § 1 pkt 1 KPC),
lecz na podstawie art. 200 § 1 KPC przekazał sprawę sądowi właściwemu, nawet
wówczas, gdy sąd przekazujący sprawę przyjął błędnie, że sądem właściwym w
rozumieniu tego przepisu jest Naczelny Sąd Administracyjny.
Biorąc powyższe pod rozwagę Kolegium Kompetencyjne przy Sądzie Najwyż-
szym orzekło jak w sentencji.
========================================