Postanowienie SN z 12 lutego 1999, sygn. II UKN 668/98
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono kasację
Przedmiot
ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym jako pracownik / pozorność umowy o pracę
Typ sprawy
ubezpieczenia społeczne / organ rentowy
Etap
postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
powaga rzeczy osądzonej
ubezpieczenia społeczne
odszkodowanie
Data orzeczenia
12 lutego 1999
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział II
Przewodniczący
SSN Maria Tyszel
Podstawa prawna
II UKN 668/98
Roszczenie o "ustalenie prawa do skierowania na badanie lekarskie
przez organ rentowy" nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych w
rozumieniu art. 476 § 2 KPC i tak sformułowany wniosek (odwołanie) podlega
odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 1 KPC.
Przewodniczący: SSN Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski,
Maria Tyszel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 lutego
1999 r. sprawy z wniosku Krzysztofa G. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojs-
kowemu w T. o jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od
postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25 września 1998 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
o d d a l i ć kasację.
U z a s a d n i e n i e
Pismem z dnia 28 stycznia 1998 r. Krzysztof G. domagał się nakazania Wo-
jewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w T. skierowania go do Komisji Lekarskiej d/s
Inwalidztwa i Zatrudnienia na badania celem stwierdzenia procentowego uszczerbku
na zdrowiu poniesionego w wyniku wypadku, jak zdarzył się w 1964 r. w czasie od-
bywania przez niego zasadniczej służby wojskowej. Wojewódzki Sztab Wojskowy w
T. wniósł o odrzucenie pozwu, podnosząc zarzut powagi rzeczy osądzonej.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu po
rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 1998 r. [...] odmówił Krzysztofowi
G. ustalenia procentowego uszczerbku na zdrowiu i prawa do jednorazowego odsz-
kodowania w związku z wypadkiem jakiego doznał podczas odbywania służby wojs-
kowej w dniu 24 kwietnia 1964 r. Sąd Wojewódzki nie uwzględnił wniosku organu
2
rentowego o odrzucenie odwołania ze względu na powagę rzeczy osądzonej uzna-
jąc, iż jakkolwiek w rozpatrywanej sprawie występuje tożsamość stron i przedmiotu
sporu, to jednak nastąpiła zmiana stanu faktycznego w stosunku do tego, który był
podstawą rozstrzygnięcia w sprawie [...] Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubez-
pieczeń Społecznych w Rzeszowie, bowiem powód orzeczeniem komisji lekarskiej z
dnia 21 grudnia 1994 r. został zaliczony do II grupy inwalidów w związku ze służbą
wojskową. Traktując pozew Krzysztofa G. jako skargę na „milczenie” organu rento-
wego - stosownie do art. 4779
§ 4 KPC Sąd pierwszej instancji rozpoznał sprawę me-
rytorycznie. Nie uwzględniając żądania Sąd ten miał na uwadze niespełnienie przez
zainteresowanego warunków do uzyskania odszkodowania w 2-letnim terminie wyz-
naczonym rozporządzeniem MON.
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie, po roz-
poznaniu apelacji Krzysztofa G., postanowieniem z dnia 25 września 1998 r. [...]
uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił odwołanie. Sąd ustalił, że między tymi samymi
stronami o to samo roszczenie, tj. o prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu
wypadku podczas odbywania służby wojskowej w 1964 r. toczyło się postępowanie
przed sądami pierwszej i drugiej instancji zakończone prawomocnym wyrokiem z
dnia 9 marca 1994 r. [...] Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Rzeszowie. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że stosownie do
art. 366 KPC wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z
podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi
samymi stronami. Poza sporem jest okoliczność, że stronami sporu w niniejszej
sprawie byli i są w dalszym ciągu - z jednej strony Krzysztof G., a z drugiej Woje-
wódzki Sztab Wojskowy w T., przedmiotem zaś rozstrzygnięcia były uprawnienia
zainteresowanego do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku w czasie
służby wojskowej w 1964 r. Za błędny uznał Sąd Apelacyjny wyrażony przez Sąd
pierwszej instancji pogląd, że w sprawie zaistniały przesłanki do merytorycznego
rozpoznania sprawy ze względu na zmianę stanu faktycznego, polegającą na uzna-
niu wnioskodawcy przez Obwodową Komisję Lekarską do spraw Inwalidztwa i Za-
trudnienia orzeczeniem z dnia 21 grudnia 1994 r. za inwalidę II grupy w związku ze
służbą wojskową. Prawdą jest, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych
(a rozpatrywana sprawa mieści się w kręgu szeroko rozumianych spraw z ubezpie-
czenia) istnieje ograniczenie stabilności prawomocnych decyzji organów rentowych i
wyroków sądowych w tych sprawach, skoro w przypadku nowych dowodów i nowych
3
okoliczności faktycznych istnieje możliwość ponownego rozpoznania sprawy. Do-
puszczalność ponownego ustalenia prawa do świadczeń wymaga jednak przedło-
żenia nowych dowodów lub ujawnienia nowych okoliczności istniejących przed wy-
daniem prawomocnej decyzji organu rentowego, lub prawomocnego orzeczenia są-
dowego. Nie budzi wątpliwości fakt, że uznanie wnioskodawcy za inwalidę II grupy w
grudniu 1994 r., a więc po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie nie jest nowym dowodem, czy nową
okolicznością istniejącą przed wydaniem wspomnianego orzeczenia.
W konkluzji swego orzeczenia Sąd Apelacyjny uznał, że wniosek Krzysztofa
G. o przyznanie jednorazowego odszkodowania należało już w postępowaniu przed
Sądem pierwszej instancji odrzucić jako niedopuszczalny, bowiem wobec prawo-
mocnego osądzenia sprawy rozstrzyganie sporu od nowa nie jest możliwe i Sąd
Wojewódzki powinien był, stosownie do art. 199 § 1 pkt 2 KPC, odwołanie odrzucić, a
skoro tego nie uczynił, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i odwołanie odrzucił
na podstawie do art. 386 § 3 KPC.
Pełnomocnik Krzysztofa G. w kasacji od tego postanowienia wniósł o jego
uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Woje-
wódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Tarnobrzegu. Jako podsta-
wę kasacji wskazał naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na
wynik sprawy przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie art. 199 § 1 pkt
2 KPC.
Rozpoznając kasację Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:
Kwestionując ustalenie Sądu Apelacyjnego, że w sprawie istnieje powaga rze-
czy osądzonej wnoszący kasację argumentuje, że przedmiotem roszczenia wnios-
kodawcy nie było jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku podczas odbywania
służby wojskowej w 1964 r., lecz: „ustalenie prawa do skierowania go na badania
lekarskie”. Zarzut ten jest bezprzedmiotowy bowiem tak sformułowane roszczenie nie
jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych podlegającą rozpoznaniu przez sądy
pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 476 § 2 KPC przez sprawy z
zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w których wniesiono odwo-
łanie od decyzji organów rentowych dotyczących, między innymi odszkodowań
przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą
4
wojskową (pkt 5). Kierując zainteresowanego lub odmawiając skierowania na bada-
nie lekarskie organ rentowy ten nie wydaje decyzji w rozumieniu powołanego przepi-
su i art. 4778
KPC. Działanie organu rentowego w tym zakresie nie podlega kontroli
sądowej; może być kwestionowane wyłącznie w sposób przewidziany w postępowa-
niu przed organem rentowym. Z tej samej przyczyny bezpodstawne było rozpoznanie
sprawy przez Sąd pierwszej instancji w trybie art. 4779
§ 4 KPC.
Przyjmując za zasadny zarzut, iż Sąd Apelacyjny niewłaściwie określił przed-
miot sporu, w świetle powołanych przepisów należy przyjąć, że „odwołanie” Krzysz-
tofa G. podlegało odrzuceniu na mocy art. 199 § 1 pkt 1 KPC a zaskarżone posta-
nowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie powołanych prze-
pisów oraz art. 3938
§ 2 i 39312
KPC orzekł jak w sentencji postanowienia.
======================================== a zaskarżone posta-
nowienie odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy, na podstawie powołanych prze-
pisów oraz art. 3938
§ 2 i 39312
KPC orzekł jak w sentencji postanowienia.
========================================