Wyrok SN z 28 czerwca 2000, sygn. III RN 190/99
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono rewizję nadzwyczajną
Przedmiot
podatek dochodowy od osób prawnych za 1994 r.
Typ sprawy
sprawa administracyjna podatkowa
Etap
rewizja nadzwyczajna
Tematy
podatek dochodowy od osób prawnych
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
sprawa podatkowa
Role w sprawie
prokurator
skarżąca/podatnik
organ podatkowy: Izba Skarbowa
wnoszący rewizję nadzwyczajną: Minister Sprawiedliwości
Data orzeczenia
28 czerwca 2000
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, Wydział III
Przewodniczący
SSN Kazimierz Jaśkowski
Podstawa prawna
III RN 190/99
Decyzja określająca wysokość nadpłaconych i nienależnie uiszczonych
podatków mogła być wydana wyłącznie na podstawie art. 29 ustawy z dnia 19
grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r.
Nr 108, poz. 486 ze zm.), a nie na podstawie art. 5 ust. 3 tej ustawy.
Przewodniczący: SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej
Wasilewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara
Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2000 r. sprawy ze skargi Energe-
tyki K. Spółki Akcyjnej w K. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 27 marca 1997 r.
[...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 1994 r., na skutek
rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Ad-
ministracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi z dnia 23 marca 1999 r. [...]
o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną.
U z a s a d n i e n i e
[...] Urząd Skarbowy w K. decyzją z dnia 29 stycznia 1997 r., wydaną na pods-
tawie art. 5 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podat-
kowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 ze zm.), art. 27 ust. 1
ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity
tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 106, poz. 482 ze zm.) oraz art. 104 KPA, określił kwotę do-
chodu podatnika – Energetyki K. S.A. w K., która podlegała opodatkowaniu podat-
kiem dochodowym za 1994 r. w wysokości niższej od kwoty wykazanej przez podat-
nika w zeznaniu rocznym, stwierdził nadwyżkę podatku deklarowanego i zapłacone-
go nad podatkiem należnym i określił, że podatnikowi przysługuje odpis i zwrot na-
leżnego podatku dochodowego za 1994 r. w kwocie 5.202,80 zł (po denominacji).
Izba Skarbowa w K. decyzją z dnia 27 marca 1997 r. utrzymała w mocy to rozstrzyg-
2
nięcie. W skardze na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego po-
datnik wnosił o uchylenie decyzji obu organów podatkowych, podnosząc, że w de-
cyzjach tych, przy określaniu wysokości zobowiązania podatkowego, nie uwzględ-
niono całości nakładów inwestycyjnych dokonanych przez podatnika w 1994 r., które
sprawiły, że w jego wypadku nadwyżka podatku deklarowanego i zapłaconego nad
podatkiem należnym jest w rzeczywistości o wiele wyższa, a także zarzucając orga-
nom podatkowym naruszenie § 5 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25
stycznia 1994 r. w sprawie odliczeń od dochodu wydatków inwestycyjnych oraz obni-
żek podatku dochodowego (Dz.U. Nr 18, poz. 62 ze zm. – powoływanego nadal jako:
rozporządzenie) i art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych.
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi wyrokiem z dnia
23 marca 1999 r. [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej
ją decyzji [...] Urzędu Skarbowego w Ł. z dnia 29 stycznia 1997 r. W uzasadnieniu
tego wyroku podniesiono w szczególności, że wskazane jako podstawy prawne obu
wydanych decyzji art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i
art. 5 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych nie mogły stanowić pods-
tawy do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym,
bowiem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrot nadpłaty w podatku do-
chodowym „jest w zasadzie czynnością techniczną nie wymagającą wydania decy-
zji”. Natomiast – zdaniem tego Sądu – ewentualną podstawą prawną do wydania
decyzji w przedmiocie zwrotu nadpłaty w podatku może stanowić jedynie art. 29
ustawy o zobowiązaniach podatkowych. Dlatego Naczelny Sąd Administracyjny
stwierdził nieważność obu wymienionych wyżej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt
2 KPA.
Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 24 listopada 1997 r. wniósł rewizję
nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka
Zamiejscowego w Łodzi, zarzucając rażące naruszenie art. 22 ust. 1 pkt 2 i art. 22
ust. 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U.
Nr 74, poz. 368 ze zm.) w związku z art. 27 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od
osób prawnych i art. 5 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych, a w
konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA wniósł o uchylenie zaskarżo-
nego wyroku i oddalenie skargi. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej podniesiono
w szczególności, że: po pierwsze – błędny jest pogląd Naczelnego Sądu Administra-
cyjnego, iż wydane decyzje administracyjne dotyczyły „zwrotu nadpłaty w podatku
3
dochodowym od osób prawnych” – wynika to zarówno z powołanej podstawy praw-
nej obu decyzji, jak i z ich sentencji, w której mowa, że dotyczą: „określenia wysoko-
ści zobowiązania podatkowego” w podatku dochodowym od osób prawnych za 1994
r.; w rozpoznawanej sprawie organ podatkowy ustalił, że podatnik zawyżył zobowią-
zanie podatkowe i wydał decyzję, w której prawidłowo powołał podstawę prawną; po
drugie – wydanie przez organ podatkowy na podstawie art. 27 ust. 1 ustawy o po-
datku dochodowym od osób prawnych decyzji określającej niedobór lub też nadpłatę
podatku leży w interesie podatnika, gdyż umożliwia mu zarówno instancyjną, jak i
sądową kontrolę tego rozstrzygnięcia; po trzecie – organy podatkowe prawidłowo
powołały w danym wypadku również art. 5 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zobowiązaniach
podatkowych, bowiem chodziło tutaj o wydanie decyzji określającej (deklaratywnej),
a nie ustalającej (konstytutywnej) wysokość zobowiązania podatkowego; decyzje te
nie dotyczyły zatem zwrotu nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych, ale
określenia wysokości zobowiązania podatkowego w przedmiocie podatku dochodo-
wego od osób prawnych; oraz po czwarte – art. 29 ustawy o zobowiązaniach podat-
kowych określa sposoby postępowania z nadpłatą, co uzależnione jest od określo-
nych w tym przepisie okoliczności. W tej sytuacji, brak było podstawy do stwierdzenia
nieważności wymienionych decyzji podatkowych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rewizja nadzwyczajna nie jest zasadna.
Trafnie podniesiono wprawdzie w rewizji nadzwyczajnej, że wydanie przez
organ podatkowy decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku leży w interesie
podatnika, bowiem ta forma rozstrzygnięcia podlegać może, także z jego inicjatywy,
zarówno kontroli instancyjnej, jak i sądowoadministracyjnej. Jednakże, na co słusznie
wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, art. 5
ust. 2 i ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych w związku z art. 27 ust. 1
ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych nie mógł stanowić podstawy
prawnej do wydania decyzji administracyjnej w sprawie określenia wysokości nad-
płaty podatku, jak to w rozpoznawanej sprawie uczyniły organy podatkowe. Art. 5 ust.
3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych stanowił bowiem wyraźnie, że organ po-
datkowy upoważniony jest do wydawania decyzji określającej wysokość zobowiąza-
nia podatkowego jedynie „w razie niewykonania przez podatnika zobowiązania po-
4
datkowego”, co można było odnieść zarówno do sytuacji niewykonania tego zobo-
wiązania „w całości”, jak i „w części”, ale w żadnym razie do sytuacji, w której podat-
nik w pełni wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku wykonania zobowiązania po-
datkowego. Natomiast podstawę prawną decyzji organu podatkowego określającej
kwotę nadpłaconych i nienależnych podatków (nadpłaty), w obowiązującym ówcześ-
nie stanie prawnym, mógł stanowić wyłącznie art. 29 ustawy o zobowiązaniach po-
datkowych. Dlatego trafne jest rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego
w rozpoznawanej sprawie, stwierdzające nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 KPA) decyzji
wydanych na podstawie art. 5 ust. 3 ustawy o zobowiązaniach podatkowych jedynie
w celu określenia wysokości nadpłaty podatnika, który w pełnym zakresie wywiązał
się z ciążącego na nim zobowiązania podatkowego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2
Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.
483) oraz art. 39312
KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie
Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej -
Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektó-
rych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
======================================== z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.
483) oraz art. 39312
KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie
Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej -
Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania
administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektó-
rych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
========================================