Uchwała SN z 22 lutego 2001, sygn. III CZP 47/00
Data orzeczenia
22 lutego 2001
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Stanisław Dąbrowski
Tagi
Podstawa prawna
Przewodniczący Sędzia SN Stanisław Dąbrowski (sprawozdawca)
Sędzia SN Kazimierz Zawada, Sędzia SA Hanna Małaniuk
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Janusza P. o dokonanie wpisów w
księgach wieczystych, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym
w dniu 22 lutego 2001 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Piotra
Wiśniewskiego, zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w
Krośnie postanowieniem z dnia 15 września 2000 r.,
„Czy mapa uzupełniająca z wykazem zmian gruntowych sporządzona przez
geodetę, zawierająca klauzulę organu prowadzącego ewidencję gruntów, że
dokument ten został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i wpisano go
do ewidencji zasobu powiatowego oraz klauzulę, że dokument ten stanowi
podstawę wpisu do księgi wieczystej, – jest dokumentem równoznacznym z
wyrysem z mapy ewidencji gruntów i wypisem z rejestru gruntów w rozumieniu § 13
ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie
wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 29 poz.
128), dającym podstawę do dokonania wpisów w dziale pierwszym księgi
wieczystej?”
podjął uchwałę:
Mapa podziału nieruchomości z wykazem zmian gruntowych może być
podstawą dokonania wpisów w dziale pierwszym księgi wieczystej, jeżeli
organ prowadzący ewidencję gruntów potwierdzi, że w ewidencji zostały
dokonane zmiany zgodne z tym dokumentem.
Uzasadnienie
W Sądzie Rejonowym w Jaśle złożono wypis z aktu notarialnego z dnia
1 grudnia 1999 r. obejmującego umowę darowizny działki oznaczonej numerem (...)
na rzecz Janusza P. i zawierającego wniosek o odłączenie z księgi wieczystej
Kw (...) wyżej wymienionej działki, która powstała z działki o numerze
ewidencyjnym (...) i urządzenie księgi wieczystej z wpisem prawa własności.
Do wypisu z aktu notarialnego dołączono wykaz zmian gruntowych
sporządzony dnia 12 września 1999 r. przez geodetę Andrzeja P. oraz mapę
uzupełniającą z wykazem zmian, przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i
kartograficznego przez Powiatowy Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i
Kartograficznej w J. dnia 22 listopada 1999 r. za numerem (...). Z mapy tej wynika,
że działka numer (...) uległa podziałowi na działki o numerach (...) o powierzchni
5251 m2
i (...) o powierzchni 6000 m2
. Na mapie zamieszczono nie podpisaną
adnotację, bez daty, w formie pieczątki, że „niniejszy dokument stanowi podstawę
wpisu do księgi wieczystej stosownie do art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. –
Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163)”.
Sąd Rejonowy postanowieniem z dnia 4 maja 2000 r. wszczął postępowanie
przynaglające Janusza P. do ujawnienia jego prawa w księdze wieczystej
i wyznaczył mu dwudziestodniowy termin do przedłożenia wyrysu z mapy
ewidencyjnej i wypisu z rejestru gruntów z klauzulami stwierdzającymi, że są one
przeznaczone do dokonywania wpisów w księgach wieczystych – co do działki nr
(...) pod rygorem wymierzenia grzywny. Następnym postanowieniem z dnia 14
czerwca 2000 r. Sąd Rejonowy wymierzył Januszowi P. grzywnę i wyznaczył mu
kolejny termin do przedłożenia wyrysu z mapy ewidencyjnej i wypisu z rejestru.
Sąd Okręgowy w Krośnie, rozpoznając zażalenie Janusza P. na
postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 14 czerwca 2000 r., przedstawił Sądowi
Najwyższemu przytoczone na wstępie niniejszej uchwały zagadnienie prawne.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 26 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i
hipotece (Dz.U. Nr 19, poz. 147 ze zm. – dalej "u.k.w.h."), podstawą oznaczenia
nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów. Treść tego
przepisu powtórzona została w art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo
geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. Nr 30, poz. 163 ze zm.). Przepis § 13 ust. 1
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 1992 r. w sprawie
wykonania przepisów ustawy o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. Nr 29, poz.
128 ze zm.) wskazuje, że podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze
wieczystej jest wyrys z mapy ewidencji gruntów i wypis z rejestru gruntów.
Nie budzi wątpliwości, że celem powyższych przepisów jest zapewnienie
zgodności danych z ewidencji gruntów z oznaczeniem nieruchomości w księdze
wieczystej. Dążenie ustawodawcy do uzyskania takiej zgodności znajduje wyraz
także w art. 27 u.k.w.h. Celowość żądania złożenia określonych dokumentów
powinna być brana pod uwagę przez sąd wieczystoksięgowy.
W wypadku dokonywania fizycznego podziału nieruchomości zachodzi
konieczność uprzedniego sporządzenia przez uprawnionego geodetę mapy
podziału ze stosownym wykazem zmian oznaczenia nieruchomości. Ten dokument
jest dokumentem źródłowym, na podstawie którego są wprowadzane w ewidencji
gruntów stosowne zmiany. Wyrysy z mapy i wypisy z rejestru gruntów w swej treści
odzwierciedlają tylko ten dokument. W sytuacji, gdy sądowi wieczystoksięgowemu
przedkłada się źródłową mapę podziału, sporządzanie dodatkowego z niej wyrysu
byłoby przedsięwzięciem zbędnym, a ponadto pracochłonnym i kosztownym.
Oczywistym jest, że sąd musi mieć możliwość sprawdzenia, czy zmiany
naniesione na mapie podziału zostały wprowadzone do ewidencji gruntów. Do tego
nie jest konieczny wyrys z mapy, wystarczy dokument potwierdzający, wystawiony
przez organ prowadzący ewidencję gruntów.
Na konkretnej mapie zamieszczona została w formie pieczątki klauzula, że
dokument ten stanowi podstawę wpisu do księgi wieczystej stosownie do art. 21
ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Tej treści
klauzulę – wobec brzmienia powołanego w niej przepisu ustawy – można byłoby
uznać za wystarczające potwierdzenie zgodności danych zawartych w ewidencji
gruntów ze zmianami naniesionymi na mapie, ale klauzula taka powinna
wskazywać datę wystawienia i być podpisana przez starostę prowadzącego
ewidencję gruntów lub upoważnioną przez niego osobę. Nie ma także przeszkód,
żeby potwierdzenie zgodności danych w ewidencji gruntów z mapą podziału
i wykazem zmian uczynione zostało w oddzielnym dokumencie.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 390 k.p.c.,
rozstrzygnął przedstawione zagadnienie prawne, jak w uchwale.