Wyrok - I OSK 1342/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 28 marca 2025
Teza
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 704/23 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 704/23 w sprawie ze skargi L. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
uchylono orzeczenie
Typ sprawy
sprawa nieprocesowa
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
28 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 704/23, oddalił skargę L.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19/2023, w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia.Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.Wnioskiem z 13 września 2022 r. L.B. (dalej – skarżąca, skarżąca kasacyjnie), reprezentowana przez adwokata, wystąpiła do Burmistrza [...] o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K.R.Burmistrz [...] decyzją z 12 grudnia 2022 r. odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia.Od powyższej decyzji skarżąca, reprezentowana przez adwokata, pismem z 2 stycznia 2023 r. złożyła odwołanie.Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z 15 lutego 2023 r., nr SKO.NP/4115/19/2023, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, nie podzieliło stanowiska Burmistrza co do możliwości odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na datę powstania niepełnosprawności. Jednocześnie Kolegium stwierdziło, że w sprawie brak jest bezpośredniego związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia oraz niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania stałej opieki. W ocenie Kolegium zakres pomocy świadczonej matce wskazany przez skarżącą w załączniku do wniosku nie powoduje niemożności podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze czasowym. Matka skarżącej nie jest osobą cały czas leżącą, niezdolną do samodzielnego spożywania posiłków, czy przyjmowania lekarstw. Skarżąca nie wykonuje przy matce takich czynności opiekuńczych, które absorbowałyby ją nieustannie i wymagały ciągłej obecności przy niej w domu, nie pozwalając na jakąkolwiek aktywność zawodową. W ocenie Kolegium, część czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego i nie można ich uznać za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej. Zdaniem Kolegium, skarżąca może zorganizować czynności pielęgnacyjno - opiekuńcze wobec matki godząc je z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową chociażby niepełnym wymiarze pracy. Część czynności można wykonywać przed pracą lub po pracy. Kolegium zwróciło także uwagę na fakt, że oprócz skarżącej niepełnosprawna posiada jeszcze dwóch synów, na których ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki.Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie skarżąca, zastępowana przez adwokata, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który powołanym na wstępie wyrokiem z 18 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 704/23, skargę oddalił.W uzasadnieniu wyroku Sąd podzielił ustalenia organu odwoławczego, iż charakter i zakres wykonywanych przez skarżącą czynności w przeważającej mierze składa się na szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego, które przy właściwej organizacji dają możliwość pogodzenia z wykonywaniem aktywności zawodowej. W konsekwencji Sąd zgodził się z organem odwoławczym, iż brak jest związku przyczynowo – skutkowego w tym zakresie. Sąd podkreślił, że w sprawie nie jest kwestionowane, że matka skarżącej z powodu niepełnosprawności wymaga opieki i pomocy innych osób. Organ odwoławczy nie kwestionował też należytego sprawowania opieki przez skarżącą. Jednak, w ocenie Sądu, z opisu czynności wykonywanych podczas opieki dołączonych do wniosku nie wynika, aby musiały być one wykonywane wyłącznie w czasie poświęconym typowo na zatrudnienie.Sąd wskazał także, że w stosunku do pozostałych żyjących dzieci matki skarżącej brak jest obiektywnych przeszkód w możliwości wsparcia skarżącej w opiece nad matką w wybranej formie, np. poprzez sfinansowanie usług opiekuńczych.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zastępowana przez adwokata, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), dalej - p.p.s.a., zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:1) art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), dalej – u.ś.r., poprzez uznanie, że stan zdrowia osoby niepełnosprawnej oraz zakres sprawowanej nad nią opieki nie wymaga rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą oraz w sprawie nie występuje związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną;2) art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że żyją jeszcze inne osoby na których ciąży obowiązek alimentacyjny w stopniu pierwszym, które jednak są osobami nie dającymi rękojmi sprawowania należytej opieki nad osobą niepełnosprawną oraz żaden przepis prawa nie przewiduje kryteriów wyboru opiekuna z grupy osób na których ciąży obowiązek alimentacyjny w tym samym stopniu.W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie, zrzekając się rozprawy, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, według norm przepisanych.Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zgodnie z art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej - p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a organ w ustawowym terminie nie zażądał jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności postępowania określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany jest granicami skargi kasacyjnej.Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.Skarga kasacyjna została oparta jedynie na określonym w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszeniu prawa materialnego. Nie zakwestionowano zatem poczynionych przez organy orzekające ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku Sądu I instancji.Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy u.ś.r., regulujące warunki i zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych.Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.Na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nie wprowadzono definicji legalnej pojęć "opieki" ("sprawowania opieki" czy "wykonywania opieki"). Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres opieki lub jej charakter. Zawarte w art. 17 ust. 1 u.ś.r. wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji dotyczą jedynie wymogów orzeczenia o niepełnosprawności. Musi to być stała w sensie trwałości, względnie długotrwała w sensie rozciągłości w czasie, powtarzalna opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności opiekuńczych umożliwiających egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka, zapewnienie zaspokojenia normalnych, codziennych potrzeb osoby, nad którą opieka jest sprawowana, których bez pomocy osób trzecich nie jest w stanie sobie sama zapewnić. Z tego względu oceny zakresu opieki sprawowanej przez wnioskodawcę, uprawniającej do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, należy każdorazowo dokonywać z uwzględnieniem całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej opieki, w tym m.in. rodzaju jej niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia.Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że matka skarżącej (urodzona w 1935 r., wdowa) legitymuje się wydanym na stałe przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w T. orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z 10 września 2007 r., w którym stwierdzono, że nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnosprawność, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od sierpnia 2007 r., zaś symbol niepełnosprawności to 05-R (upośledzenie narządu ruchu).Z przeprowadzonego w dniu 19 października 2022 r., w miejscu zamieszkania matki skarżącej, wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej, ma 87 lat, jest osobą chodzącą, lecz ma problemy z poruszaniem się. Podczas rozmowy skarżyła się na problemy zdrowotne, głównie uciążliwe bóle głowy, które powodują zawroty. Ma problemy zwyrodnieniowe stawów, dlatego też ciężko jej się nawet ubrać samodzielnie. Wychodzi z domu wyłącznie wtedy gdy idzie do lekarza. Skarżąca zaś zamieszkuje w B. wraz z mężem i córką. Nie pracuje, regularnie zajmuje się niepełnosprawną matką, co koliduje z podjęciem stałego zatrudnienia. W jej rodzinie pracuje wyłącznie mąż. Skarżąca jeździ do matki – do G. każdego dnia. Często zostaje z matką na noc, zazwyczaj gdy matka źle się czuje. Jest jedynym dzieckiem niepełnosprawnej matki, które przebywa w Polsce. Reszta dzieci mieszka za granicą i nie ma możliwości podjęcia opieki nad matką. Skarżąca pomaga matce w przygotowywaniu posiłków, wykupywaniu oraz dozowaniu leków, w utrzymaniu higieny, tj. pomaga w kąpieli i innych czynnościach higienicznych, zawozi matkę do lekarza i towarzyszy jej podczas wizyt lekarskich, zajmuje się także załatwianiem wszystkich spraw za matkę (tych poza domem). Skarżąca zadeklarowała dalszą pomoc matce w prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz codzienne wizyty u matki.W oświadczeniach złożonych w dniu 19 października 2022 r. matka skarżącej wskazała, że zajmuje się nią córka – skarżąca, jest u niej codziennie i pomaga jej we wszystkim, zaś skarżąca wskazała, iż matka jest osobą chodzącą, a ona zapewnia jej pomoc w: przygotowywaniu posiłków, wizytach lekarskich, wykupywaniu lekarstw, porządkach w gospodarstwie domowym, czynnościach dnia codziennego oraz czynnościach pielęgnacyjno - higienicznych. Jest jedynym dzieckiem, które może podjąć opiekę nad matką. Bracia jej przebywają za granicą.Z załączonego do wniosku dziennego harmonogramu czynności dotyczących opieki nad matką wynika, że między godzinami: 7-9 ma miejsce – poranna toaleta, przygotowanie ubrań i pomoc w ubraniu, przygotowanie śniadania, podanie lekarstw; 9-11 – odpoczynek po śniadaniu, sprzątanie, szybkie zakupy; 11-13 – przygotowanie i podanie drugiego śniadania, zaprowadzenie do toalety, przygotowanie obiadu; 13-15 – zaprowadzenie do toalety, podanie obiadu, ćwiczenia w ramach rehabilitacji, masowanie; 15-17 – odpoczynek po obiedzie, pranie, prasownie, dotrzymywanie towarzystwa matce, zaprowadzenie do toalety; 17-19 – przygotowywanie i podanie podwieczorku, zaprowadzenie do toalety; 19-21 – przygotowanie i podanie kolacji, podanie leków, zaprowadzenie do toalety, kąpiel wieczorna, ścielenie łóżka, przygotowanie piżamy i pomoc w ubraniu; 21-23 – w razie potrzeby wstaje w nocy do matki.Z załączonego do wniosku zestawienia czynności wykonywanych podczas opieki wynika, że skarżąca pomaga przy utrzymaniu higieny, tj. kąpieli, obcinaniu paznokci, strzyżeniu włosów, moczeniu nóg (codziennie). Nadto, skarżąca pomaga przy prowadzeniu do toalety, smarowaniu kremami przeciw odparzeniom (codziennie), przygotowywaniu ubrań i ubieraniu (codziennie), ćwiczeniach fizycznych – rozruszanie stawów itp. (codziennie), mierzeniu ciśnienia (codziennie), podawaniu leków (dwa razy dziennie), przygotowywaniu i podawaniu posiłków (kilka razy dziennie), sprzątaniu, praniu, prasowaniu (codziennie), wizytach lekarskich (w razie potrzeby), opłacaniu rachunków (w razie potrzeby), robieniu zakupów i realizacji recept (kilka razy w tygodniu), załatwianiu spraw urzędowych (w razie potrzeby), wyjściu na spacery (w razie potrzeby), przygotowywaniu i przynoszeniu opału, paleniu w piecu (codziennie w sezonie grzewczym), odśnieżaniu (w razie potrzeby), czynnościach ogrodniczych (w razie potrzeby), czytaniu pism urzędowych (w razie potrzeby), układaniu do snu oraz masażach i oklepywaniu (codziennie).Z powyższego wynika, że skarżąca wykonuje opiekę nad matką codziennie i regularnie, zaś jej wymiar jest adekwatny do potrzeb niepełnosprawnej matki, a czynności opiekuńcze odbywają się z różnych porach, w ciągu całego dnia. Opieka ta sprawowana jest przez cały rok, także w święta i dni wolne od pracy. Nadto, nawet jeśli skarżąca nie wykonuje bezpośrednio czynności opiekuńczych w danym momencie, bowiem nie wymaga tego stan zdrowia i potrzeby matki, to w tym czasie pozostaje do jej dyspozycji. Jeśli nawet, opieka ta nie ma charakteru stricte leczniczego, to obejmuje szereg czynności, które mieszczą się w zakresie pielęgnacji osoby niepełnosprawnej. Ich zakres wyznacza stan zdrowia i potrzeby matki. W tym przypadku jest to codzienna opieka, obejmująca zespół bieżących czynności, których niepełnosprawna matka z uwagi na rodzaj schorzenia odnoszący się do sprawności psychofizycznej nie jest w stanie wykonać sama. Taki stan rzeczy jednoznacznie wskazuje na szeroki zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącą wobec matki, ich czasochłonność oraz bezpośredni związek z aktualnym brakiem podejmowania przez nią aktywności zawodowej. Zatem mając na względzie zakres i charakter sprawowanej opieki nad matką, w pełni zrozumiały jest brak możliwości pogodzenia tej opieki z podjęciem przez skarżącą zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Wbrew stanowisku Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, wykazany został związek między dolegliwościami, na które cierpi matka skarżącej, a zakresem sprawowanej przez nią opieki.Zauważyć również należy, iż – jak wynika z treści decyzji organu I instancji - skarżąca pobierała świadczenie pielęgnacyjne przyznane dla osoby z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką w okresie od 1 stycznia 2012 do 30 czerwca 2013 r. Natomiast w okresie od 1 lipca 2013 r. do nadal skarżąca pobiera zasiłek dla opiekuna, a więc opieka skarżącej nad niepełnosprawną matką jest sprawowana bez przerwy począwszy od 2013 r. (powinno być 2012 r.) do nadal. Przyznanie skarżącej zasiłku dla opiekuna od 1 lipca 2013 r. bezterminowo potwierdza znajdująca się w aktach sprawy decyzja Burmistrza [...] z 16 września 2014 r., zmieniona decyzją tego organu z 19 listopada 2018 r.Skoro zatem organ I instancji już w 2012 r. uznał, że skarżąca spełnia warunki, w tym kryterium związku przyczynowo – skutkowego, do przyznania tej formy pomocy z tytułu opieki nad matką, to niezrozumiałe jest stanowisko organów obu instancji, a za nimi Sądu I instancji, dlaczego w okolicznościach tej sprawy wymogu takiego nie spełnia, zwłaszcza, że z akt sprawy nie wynika, aby stan zdrowia matki skarżącej uległ poprawie. Niewątpliwie stan zdrowia matki skarżącej z biegiem lat ulegał pogorszeniu, a nie polepszeniu.Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy uznać, iż w rozpoznawanej sprawie występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad niepełnosprawną matką, a niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia. Brak podejmowania przez skarżącą zatrudnienia wywołany jest bez wątpienia koniecznością sprawowania opieki nad matką, a zakres i charakter tej opieki uniemożliwia podjęcie przez skarżącą aktywności zawodowej. Zatem całkowicie nieuprawnione jest stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, o niewystępowaniu związku przyczynowo – skutkowego miedzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną przez nią opieką nad niepełnosprawną matką.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nieprawidłowe jest również stanowisko Sądu I instancji, jak i organu odwoławczego, które uznały, że skarżącej nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na fakt posiadania przez skarżącą rodzeństwa zobowiązanego do alimentacji względem matki.Kwestia ta była już wielokrotnie podnoszona w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ukształtowane już orzecznictwo stanęło na stanowisku, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie określa tego, która z osób, tj. czy skarżąca, czy może ktoś z rodzeństwa, winna sprawować opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i jakimi kryteriami należy się kierować przy wskazaniu takiej osoby. W takiej sytuacji nie powinno być podważane, iż rozstrzygnięcie tej kwestii należy pozostawić samej rodzinie. W sytuacji zatem, gdy jeden z uprawnionych w pierwszej kolejności członków rodziny zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodziny w takim samym stopniu zobowiązani do alimentacji. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji, gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad krewnym i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inni członkowie rodzeństwa, którzy również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (zob. np. wyroki NSA z: 9 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1397/23; 28 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 925/21). Stwierdzić zatem trzeba, że z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wynika, aby przeszkodą do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była okoliczność istnienia, oprócz skarżącej, rodzeństwa należącego do pierwszej grupy zobowiązanych alimentacyjnie i uprawnionego do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepis art. 17 u.ś.r., wśród wyraźnie określonych negatywnych i pozytywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nie przewiduje takiej negatywnej przesłanki.Nie można zgodzić się również ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż w kontekście świadczenia pielęgnacyjnego, pomoc jest możliwa jedynie wówczas, gdy wnioskodawca wykaże w sposób niebudzący wątpliwości, że wyczerpał wszystkie inne możliwości zapewnienia opieki osobie niepełnosprawnej w stopniu znacznym (w tym m. in. możliwości oparte na współdziałaniu wszystkich dzieci osoby potrzebującej, czy skorzystanie z usług opiekuńczych). Nie ma znaczenia, że rodzeństwo skarżącej nie wskazało na istnienie obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiałyby im sprawowanie opieki. Podkreślić bowiem trzeba, że przepis art. 17 u.ś.r. takiego wymogu nie ustanawia, natomiast wyraźnie określa podmiotowe i przedmiotowe oraz pozytywne i negatywne przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest wprowadzanie przez organy administracyjne, czy też sąd administracyjny, dodatkowych, nieprzewidzianych w u.ś.r., negatywnych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że zasadny okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez Sąd I instancji, który zaakceptował stanowisko organu odwoławczego o możności odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na brak związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną matką oraz ze względu na możność brania udziału w sprawowaniu opieki nad matką przez rodzeństwo skarżącej.Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji weźmie pod uwagę ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku oraz okoliczność, że skarżąca spełnia wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, po czym wyda stosowne rozstrzygnięcie, które uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a.Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 oraz art. 182 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów orzekających obu instancji.W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.) - 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem I instancji oraz art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) tego rozporządzenia - 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.