Postanowienie - I FZ 52/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 31 marca 2025
Teza
Uchylono zaskarżone zarządzenie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 października 2024 rUchylono zaskarżone zarządzenie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. VAT. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/24 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w sprawie ze skargi S. sp. z o.o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 14 października 2024 r
Data orzeczenia
31 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Hieronim Sęk
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone zarządzenie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
UZASADNIENIE
1. Zażaleniem z dnia 20 stycznia 2025 r. S. sp. z o.o. z siedzibą w G. (dalej: Spółka lub Skarżąca) zaskarżyła zarządzenie Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/24, w przedmiocie wpisu od skargi.2. Zarządzeniem tym Przewodniczący Wydziału I na podstawie art. 220 § 1 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.) wezwał Spółkę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 54.361 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 14 października 2024 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) z tytułu importu towarów.Wysokość wpisu określono na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535; dalej: rozporządzenie w sprawie wpisów) przy uwzględnieniu, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 5.436.034 zł.Wartość tę ustalono - w ramach dochodzenia przeprowadzonego na podstawie art. 218 P.p.s.a. - w odrębnym niezaskarżalnym zarządzeniu Przewodniczącego Wydziału I (jego zastępcy) Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/24. Z tego zaś zarządzenia w przedmiocie ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia wynikało, że po pierwsze, kwotę tę podał organ podatkowy w odpowiedzi na skargę, a po drugie, że zaskarżona decyzja Dyrektora IAS określała taką właśnie kwotę podatku VAT należną do zapłaty z tytułu importu.3. W zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu Skarżąca, działając przez swojego pełnomocnika (radcę prawnego), zarzuciła naruszenie art. 220 § 1 i § 3 w związku z art. 215 § 1, art. 216, art. 218, art. 231 P.p.s.a. w powiązaniu z § 1 pkt 4 rozporządzenia w sprawie wpisów przez niewłaściwe ich zastosowanie. Wada ta polegała na bezzasadnym wezwaniu Skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości wyższej od należnej na skutek błędnego ustalenia, że wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi kwota 5.436.034 zł. Tymczasem w sprawie ze skargi Spółki przedmiotem zaskarżenia nie jest wartość pieniężna, a tym samym brak jest wartości przedmiotu zaskarżenia. W konsekwencji doprowadziło to do nałożenia na Skarżącą obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od nieistniejącej wartości przedmiotu zaskarżenia.Wobec powyższego Spółka na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 oraz art. 198 P.p.s.a. wniosła o uchylenie w całości zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I wzywającego do uiszczenia wpisu i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Jednocześnie na zasadzie art. 191 P.p.s.a. Skarżąca zawnioskowała o rozpoznanie zarządzenia (zastępcy) Przewodniczącego Wydziału I z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. akt I SA/Gd 1043/24, dotyczącego dochodzenia sprawdzającego wartość przedmiotu zaskarżenia i ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 5.436.034 zł. W oparciu o art. 185 w związku z art. 197 § 1 i § 2, art. 198 oraz art. 191 P.p.s.a. wniosła o uchylenie zarządzenia (zastępcy) Przewodniczącego Wydziału I ustalającego wartość przedmiotu zaskarżenia.4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.4.1. Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie.4.2. Stosownie do art. 230 § 1 P.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Jak zaś stanowi art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. Zgodnie z art. 216 P.p.s.a. jeżeli przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, stanowi ona wartość przedmiotu zaskarżenia.Według art. 215 § 1 P.p.s.a. w każdym piśmie wszczynającym postępowanie sądowe w danej instancji należy podać wartość przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości zależy wysokość opłaty. W myśl art. 218 P.p.s.a. przewodniczący może dokonać sprawdzenia tej wartości, gdy informacja podana w piśmie budzi wątpliwości co do jej rzetelności w świetle materiału wynikającego z akt sprawy. Należy przy tym podkreślić, że w sytuacji, gdy rzeczywista wartość przedmiotu zaskarżenia jest inna niż ta wskazana w skardze, zarządzenie przewodniczącego wydane w trybie art. 218 P.p.s.a. powinno być opatrzone stosownym uzasadnieniem zgodnie z art. 141 § 4 w związku z art. 166 i art. 167 P.p.s.a. (vide postanowienie NSA z dnia 24 października 2012 r., sygn. akt I FZ 293/12).Z podanych przepisów wynika, że wpis stosunkowy pobiera się wtedy, gdy przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna i to ona stanowi wówczas wartość przedmiotu zaskarżenia. Jak wynika przy tym z uchwały NSA z dnia 28 stycznia 2008 r., sygn. akt I FPS 7/07 (powołanej w uzasadnieniu zażalenia) - "wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi tylko ta część należności pieniężnej, która została zakwestionowana w skardze". W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały.4.3. W sprawie ze skargi Spółki zaskarżona została w całości decyzja Dyrektora IAS z dnia 14 października 2024 r. w przedmiocie podatku VAT z tytułu importu towarów, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni z dnia 29 kwietnia 2024 r.W decyzji organu pierwszej instancji dokonano zmiany 109 zgłoszeń celnych w ten sposób, że uznano zadeklarowany w tych zgłoszeniach przez Spółkę (czyli przez nią podany) podatek VAT z tytułu importu towarów jako podatek należny do zapłaty od tej czynności, zamiast możliwości jego późniejszego rozliczenia w deklaracji podatkowej składanej za stosowny okres. Była to łącznie kwota 5.436.034 zł i takiej jej wysokości ani w odwołaniu, ani w skardze Spółka nie kwestionowała. Rozstrzygnięcie objęte wydaną decyzją podatkową w swojej istocie dotyczyło bowiem zmiany sposobu rozliczenia podatku VAT. Wynikało to z tego, że według organu podatkowego należało odmówić Spółce możliwości rozliczenia importu w procedurze uproszczonej przewidzianej w art. 33a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2023 r. poz. 1570, z późn. zm.; dalej: u.p.t.u.), gdyż nie spełniła ona jednego z warunków tam uregulowanych (tj. dokonania zgłoszeń celnych przez odpowiedniego przedstawiciela w rozumieniu przepisów celnych).Skarżąca nie podała w skardze na decyzję organu odwoławczego wartości przedmiotu zaskarżenia, przyjmując, że opłata od skargi wynosi 500 zł. Natomiast w odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS określił wartość przedmiotu zaskarżenia jako 5.436.034 zł.Zastępca Przewodniczącego Wydziału I zarządził więc dochodzenie w tym zakresie i na podstawie art. 218 P.p.s.a. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości podanej przez organ (vide k. 16 akt sądowych), pominąwszy w istocie rolę Spółki w tej kwestii (to ona decydowała o zakresie zaskarżenia). Skarżąca nie została bowiem wezwana o podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, ani o wyjaśnienia, czy ustosunkowanie się do tej kwestii.4.4. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Skarżąca prawidłowo w skardze podała jako kwotę wpisu od skargi 500 zł. Taką opłatę przewiduje § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia w sprawie wpisów. Zgodnie z tym przepisem wpis stały wynosi w sprawach skarg, nieobjętych wpisem stosunkowym, z zakresu zobowiązań podatkowych - 500 zł.Jak wynika z tego przepisu, aby zastosować tę ogólną normę przypisującą sprawom ze skarg z zakresu zobowiązań podatkowych wpis stały w wysokości 500 zł należało najpierw wykluczyć objęcie tej sprawy wpisem stosunkowym. Decydujące znaczenie ma bowiem to, czy przedmiot skargi - a więc rozstrzygnięcie organu - wiąże się z określonymi spornymi świadczeniami pieniężnymi. Jeżeli tak, to w danej sprawie powinien zostać pobrany wpis stosunkowy.Natomiast, gdy skarga (spór) nie dotyczy aktu określającego należność pieniężną w kwocie odmiennej niż podawana przez stronę postępowania, należy pobrać wpis stały. Taka też sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Sporny między Spółką o organem podatkowym był przecież - jak wzmiankowano wcześniej - sposób/tryb rozliczenia podatku VAT z tytułu importu, a nie jego wysokość.4.5. Odnosząc się do powołanych w zażaleniu orzeczeń, które rozstrzygały, że w sprawach takich jak niniejsza pobiera się wpis stosunkowy od wartości spornej 0 zł w wysokości 100 zł, wskazać należało, że Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie nie podziela wywodów i konkluzji tam przedstawionych.Prawodawca przewidział wprost podstawę ustalenia wpisu od skargi w szeroko rozumianym zakresie zobowiązań podatkowych w § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia w sprawie wpisów. Sformułowanie "z zakresu zobowiązań podatkowych" oznacza, że przy jego wykorzystaniu rozszerzono obszar przypadków (spraw), do których norma ta znajdzie zastosowanie na wszelkie te spory sądowoadministracyjne, które pozostają w związku ze zobowiązaniem podatkowym.Przyjmując zatem koncepcję racjonalnego prawodawcy, stwierdzić należało, że skarga złożona w niniejszej sprawie, w której organy odmówiły Spółce rozliczenia importu w procedurze uproszczonej przewidzianej w art. 33a u.p.t.u., mieści się w pojęciu spraw do których uzasadnione jest ustalenie wpisu stałego na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia w sprawie wpisów.W tej sytuacji wzywając ponownie Spółkę o uiszczenie wpisu od skargi, Przewodniczący Wydziału I obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania.4.6. W takim stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 i art. 198 P.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji, a stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197, art. 198 i art. 191 P.p.s.a. orzekł jak punkcie drugim sentencji.. orzekł jak punkcie drugim sentencji.