Wyrok - I OSK 535/22 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 31 marca 2025
Teza
Oddalono skargi kasacyjne. Nieruchomości, Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych K.H. oraz Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 840/21 w sprawie ze skarg K.H. oraz G.J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dniaOddalono skargi kasacyjne. Nieruchomości, Zwrot wywłaszczonej nieruchomości i rozliczenia z tym związane. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Przybysz Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Artur Dral po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych K.H. oraz Gminy J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 840/21 w sprawie ze skarg K.H. oraz G.J. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
31 marca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Anna Wesołowska
Podstawa prawna
art. 77
kpa
art. 174
ppsa
art. 185
ppsa
art. 183
ppsa
art. 189
ppsa
art. 151
ppsa
art. 145
ppsa
art. 184
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi kasacyjne
UZASADNIENIE
Wyrokiem z 21 października 2021 r. II SA/Kr 840/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargi Gminy J. (Gmina) oraz K.H. (Skarżący) na decyzję Wojewody Małopolskiego (Wojewoda) z [...] maja 2021 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości i odmowy zwrotu nieruchomości.Zarówno Gmina jak i Skarżący zaskarżyli wyrok Sądu Wojewódzkiego skargami kasacyjnymi, przy czym Gmina zaskarżyła wyrok w części w to jest w zakresie w jakim Sąd oddalił jej skargę zaś Skarżący – w całości.Skarżący wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzucił :na podstawie art. 174, pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 136 ust. 1 i 3 Ustawy o gospodarce nieruchomościami (daiej u.g.n.) w zw. z art. 137 ust. 1 i 2 u.g:n., poprzez błędną jego wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że na części działki o nr [...] w obrębie J., oznaczonej obecnie numerem [...] został zrealizowany cel wywłaszczenia określony w decyzji Wojewody Małopolskiego z [...] października 2008 r., na mocy której Skarżący został pozbawiony własności ww. nieruchomości na rzecz Gminy, podczas gdy cel wywłaszczenia nie został zrealizowany.na podstawie art. 174, pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 145 § 1 pkt 1, lit c) p.p.s.a., poprzez niewłaściwe dokonanie kontroli legalności działania organu administracji publicznej i nie zastosowanie środka określonego w ustawie, pomimo że zebrany przez ten organ administracji materiał dowodowy nie został rozpatrzony w sposób wyczerpujący, a jego ocena została dokonana w sposób sprzeczny z zasadami swobodnej oceny dowodów.Mając na względzie wskazane zarzuty, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3), w zw. z art. 185 § 1 p.p.s.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącego Gmina wniosła o jej oddalenie.Gmina wyrokowi Sądu pierwszej instancji zarzuciła :I. na podstawie z art. 174 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię to jest :1. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, poprzez błędne przyjęcie, że nieruchomość obejmująca działkę nr [...] w J. stała się w części zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, pomimo tego, że zostały na niej wykonane roboty budowlane związane z realizacją celu wywłaszczenia, a Gmina kontynuuje działania związane z realizacją dalszego etapu inwestycji,2. art. 7 i art. 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez uznanie, że organy administracji publicznej dokonały wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo oceniły całokształt okoliczności sprawy, w tym w zakresie realizacji celu wywłaszczenia i braku podstaw do orzeczenia o zwrocie nieruchomości, podczas gdy okoliczności sprawy wskazywały na brak podstaw do orzeczenia o zwrocie nieruchomości,3. art. 8 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez brak uwzględnienia okoliczności, że postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości było prowadzone w sposób naruszający zaufanie do władzy publicznej m. in. z uwagi na brak uwzględnienia nieprawidłowego działania Starosty L. w ramach postępowania dotyczącego wydania decyzji o pozwoleniu na budowę sali sportowej, a także brak uwzględnienia potrzeb uczniów Zespołu Szkolno -Przedszkolnego w J.,4. art. 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego poprzez uznanie, że organy w uzasadnieniu wydanych decyzji prawidłowo wyjaśniły zasadność przesłanek, którymi kierowały się przy wydaniu decyzji,II. na podstawie z art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tj. naruszeniu przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy to jest art. 151 ustawy Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 136 ust. 3 w zw., z art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez oddalenie skargi na decyzję naruszającą wskazane przepisy prawa materialnego,Wskazując na powyższe Gmina wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej jej skargę i przekazanie w tym zakresie sprawy Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego.Wnioskiem z 3 czerwca 2019 r. Skarżący wystąpił o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją Starosty L. (Starosta) z [...] marca 2008 r. Decyzją z [...] marca 2020 r. Starosta orzekł o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, to jest działki [...] (pkt 1 decyzji) oraz o obowiązku zwrotu odszkodowania (punkty 2, 3 i 4). Wojewoda, zaskarżoną do Sądu Wojewódzkiego decyzją uchylił decyzję Starosty w punkcie 1 i orzekł o odmowie zwrotu działki [...] i o zwrocie działki [...], obu powstałych w wyniku podziału działki [...]. Wojewoda uchylił również punkty 2, 3 i 4 decyzji Starosty i przekazał organowi pierwszej instancji sprawę ustalenia zobowiązania Skarżącego do zwrotu na rzecz Gminy odszkodowania z tytułu zwrotu działki [...].W ocenie Wojewody na działce [...] zrealizowana została część inwestycji składającej się na cel wywłaszczenia jakim była budowa hali sportowej z przewiązką i niezbędnym zapleczem dla Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w J. Organ wyjaśnił, że na części nieruchomości wybudowano bowiem, zgodnie z decyzją Starosty z [...] września 2014 r. i zatwierdzonym projektem zagospodarowania terenu plac postojowy dla samochodów wraz z wjazdem z drogi powiatowej umieszczonym na działce nr [...] i niezbędną infrastrukturą, który stanowi zaplecze Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J. Na podstawie zapisów w dzienniku budowy Wojewoda ustalił, że powyższa inwestycja rozpoczęta została 19 czerwca 201 r., czyli w okresie 7 lat od daty ostateczności decyzji o wywłaszczeniu (decyzja Wojewody z [...] października 2008 r.) i ukończona 10 września 2018 r.W konsekwencji, w ocenie Wojewody, część wywłaszczonej nieruchomości na której zrealizowane zostały miejsca postojowe dla samochodów i infrastruktura podziemna, stanowiąca niezbędną infrastrukturę dla zespołu szkolno-przedszkolnego i projektowanej dla potrzeb tej instytucji hali sportowej nie stała się zbędna na cel wywłaszczenia. Wojewoda uznał natomiast, że skoro na pozostałej części działki nie zrealizowano projektowanej hali sportowej wraz z przewiązką łączącą ją z budynkiem szkoły w wymaganych terminach, ponadto dopiero po 10 latach od daty wywłaszczenia i po złożeniu wniosku o zwrot nieruchomości Gmina zwróciła się do właściwego organu o wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowej hali sportowej, ta część działki winna podlegać zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela.Ustalenia faktyczne poczynione przez Wojewodę i ich ocenę prawną podzielił Sąd Wojewódzki oddalając skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.Skarżący podniósł w skardze kasacyjnej zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i prawa materialnego, co obliguje Sąd kasacyjny do odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutu opartego na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a.Skarżący zarzuca Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niewłaściwe wykonanie obowiązku kontroli legalności organu administracji publicznej.Zarzut ten jest oczywiście niezasadny. Przywołany przez Skarżącego przepis jest przepisem wynikowym, wskazującym jakiej treści wyrok Sąd jest zobowiązany wydać w razie ustalenia, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza przepisy postępowania (inne niż wskazane w literze b cytowanego przepisu) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli Sąd Wojewódzki dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji uznał, tak jak w niniejszej sprawie, że decyzja Wojewody nie narusza przepisów postępowania, nie mógł zastosować art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i jej uchylić.Co istotne, sam przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. nie może stanowić podstawy skargi kasacyjnej w zakresie w jakim jej autor zmierza do zakwestionowania stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd pierwszej instancji za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Dążąc do zakwestionowania stanowiska sądu aprobującego ustalenia faktyczne organu (a do tego zmierza w istocie skarżący stawiając zarzut objęty punktem 2 petitum skargi kasacyjnej) autor skargi kasacyjnej winien przywołać przepisy ustawy procesowej regulującej działanie organu, w tym przypadku przepisy k.p.a., które w jego ocenie naruszone zostały przez organy, a którego to naruszenia w jego ocenie nie dostrzegł sąd pierwszej instancji. Zarzut ten winien być powiązany z odpowiednimi przepisami ustawy regulującej postępowanie przed sądami administracyjnymi czyli p.p.s.a.Skarżący takiego zarzutu nie postawił, w związku z czym dokonując oceny podniesionego przez niego zarzutu naruszenia prawa materialnego uwzględnić należy stan faktyczny przyjęty przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.Skarżący zarzut naruszenia prawa materialnego uzasadnia błędną wykładnią art. 136 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 i ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami a w konsekwencji przyjęciem, że na działce [...] cel wywłaszczenia został zrealizowany.Sąd kasacyjny wskazuje na wstępie, że ani Skarżący ani Gmina nie wskazali w skargach kasacyjnych publikatora ustawy o gospodarce nieruchomościami. Rozpatrując niniejszą sprawę, Sąd kasacyjny przyjmuje za organami, że podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiła ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity objęty Dz.U. z 2020 r., poz. 1990 ze zm., dalej “u.g.n.").W sprawie nie ma sporu co do tego, że cel wywłaszczenia określony został w decyzji z [...] marca 2008 r. (utrzymanej w mocy decyzją z [...] października 2008 r.) jako "budowa hali sportowej z przewiązką i zapleczem niezbędnym dla Szkoły Podstawowej i Gimnazjum". Nie ma również sporu co do tego, że na części działki [...] (to jest na obecnej działce [...]) wybudowany został parking dla samochodów, ogrodzenie oraz kanalizacja deszczowa, przy czym prace te wykonane zostały na podstawie decyzji Starosty z [...] września 2014 r. zatwierdzającej projekt budowlany.W ocenie Skarżącego wykonanie powyższych prac nie może być traktowane jako zrealizowanie celu wywłaszczenia. Uważa on bowiem, że celem wywłaszczenia była budowa hali sportowej, zatem określenie “zaplecze" winno się odnosić do budowy zaplecza tejże hali. Skoro hala nie została wybudowana nie można mówić, by wykonane prace stanowiły realizację celu wywłaszczenia.Sąd Wojewódzki uznał, że wybudowany na części wywłaszczonej nieruchomości plac postojowy dla samochodów wraz z wjazdem z drogi powiatowej, ogrodzeniem i kanalizacją deszczową, mieści się w zakresie niezbędnego zaplecza Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w J.Spór dotyczy zatem tego, czy pojęcie zaplecza wskazane w decyzji wywłaszczeniowej obejmowało wyłącznie zaplecze przyszłej hali sportowej czy też szerzej - zaplecze szkoły.W ocenie Sądu kasacyjnego rację w tym sporze przyznać należało Wojewodzie i Sądowi pierwszej instancji. Użyte w decyzji wywłaszczeniowej określenie "zaplecze", nie może być odnoszone jedynie do zaplecza przyszłej hali sportowej. Jak wynika z opisu technicznego do projektu budowlanego, załączonego do decyzji z [...] września 2014 r. “W celu poprawy bezpieczeństwa użytkowników, tj. Rodziców dzieci SP i Gimnazjum zaprojektowano wydzielone stanowiska krótkiego postoju oraz na czas wsiadania i wysiadania dzieci oraz stanowisko postojowe dla autobusu szkolnego dowożącego dzieci z nowym chodnikiem. W miejscu istniejącego zjazdu zostanie zlikwidowana brama wjazdowa z usytuowaniem centralnym furtki pieszej z zabudowaniem bariery ochronnej przed wtargnięciem dzieci na jezdnię. W ciągu chodnika zostanie przedłużony chodnik dla pieszych z kostki betonowej". W ocenie Sądu kasacyjnego, opisane elementy infrastruktury uznać należy za zaplecze szkoły niezbędne dla jej funkcjonowania. Wbrew stanowisku Skarżącego, zapewnienie bezpiecznego dojazdu do szkoły, w tym możliwości skorzystania z krótkotrwałego postoju nie można traktować jako elementu zbędnego, bez którego szkoła może funkcjonować, skoro do tej pory funkcjonowała bez zjazdu i miejsc parkingowych. Oczywiste jest, że w miarę przemian gospodarczych i technicznych zmianie ulegają warunki uznawane za niezbędne dla funkcjonowania danych obiektów użyteczności publicznej. O ile kilkadziesiąt lat temu samochody nie były powszechnie dostępne, co oznacza, że nie były wykorzystywane przez rodziców dla dowożenia dzieci do szkoły a i ruch był zapewne mniejszy, o tyle faktem powszechnie znanym jest, że w XXI wieku większość społeczeństwa, zwłaszcza na terenach wiejskich, pozbawionych komunikacji zbiorowej, przemieszcza się przy wykorzystaniu prywatnych aut. Nie można również przyjmować, że zapewnienie dzieciom możliwości bezpiecznego opuszczenia autobusu szkolnego nie spełnia przesłanki "niezbędności".Odnosząc się do przywołanego przez Skarżącego orzecznictwa Sąd kasacyjny podkreśla, że dotyczy ono określonych stanów faktycznych, niejednokrotnie odmiennych od obecnie ocenianego.W wyroku z 3 listopada 2010 r. I OSK 1365/10 rzeczywiście znalazł się cytowany przez Skarżącego fragment, dotyczący cząstkowej infrastruktury. Zwrócić jednak należy uwagę, że sprawa dotyczyła wywłaszczenia nieruchomości o powierzchni ponad 4 ha, która miała zostać wykorzystana przez stocznię pod jej rozbudowę oraz budowę hoteli robotniczych i innych budynków mieszkalnych. W takim stanie faktycznym Sąd kasacyjny uznał za niezasadny zarzut, że wspomniane grunty miały zostać przeznaczone także na tereny zielone, ciągi komunikacyjne, sklepy, parkingi. Sąd wyjaśnił że nie do zaakceptowania jest pogląd, iż w przypadku realizacji celu o takim charakterze gospodarczym, jak rozbudowa stoczni o kolejny suchy dok oraz budowa hoteli robotniczych i innych budynków mieszkalnych, pozostawienie około połowy wywłaszczonego gruntu na potrzeby stworzenia terenów zielonych oraz ciągów pieszej komunikacji bez zrealizowania zasadniczego celu wywłaszczenia – zabudowy przemysłowej i mieszkalnej, jest realizacją celu wywłaszczenia. Grunty te znajdują się zasadniczo w jednym skupisku nie komponując się z inwestycją budowlaną – przemysłową oraz mieszkalną (hotele i inne budynki mieszkalne) - mającą powstać w ramach realizacji celu wywłaszczenia, która na tym terenie objętym zwrotem nie powstała."W niniejszej sprawie wywłaszczeniu podlegała działka o powierzchni 0,1552 ha. Na powierzchni 0,0226 ha, a więc na powierzchni obejmującej około 15% zrealizowano infrastrukturę niezbędną do funkcjonowania szkoły. Parking, zjazd, chodnik należy uznać za elementy niezbędne dla bezpieczeństwa uczniów a zatem za podstawowe elementy planowanego zaplecza szkoły, nie zaś za element towarzyszący, jak w sprawie I OSK 1365/10.Sprawa zakończona wyrokiem z 6 maja 2011 r. I OSK 109/11 dotyczyła zwrotu nieruchomości, na której miały być zrealizowane trzy ulice i zieleniec. W takim stanie faktycznym NSA uznał, że wybudowanie jedynie instalacji i pozostawienie ogólnodostępnego ciągu pieszego nie stanowi realizacji celu wywłaszczenia. Ostatni z cytowanych przez Skarżącego wyroków, to jest wyrok o sygn. akt I OSK 953/13 nie został wydany 9 grudnia 2014 r. Wyrok o tej sygnaturze wydany został 5 września 2013 r. i dotyczył dostępu do informacji publicznej.Zatem zarzut naruszenia prawa materialnego objęty punktem 1 petitum skargi kasacyjnej Skarżącego uznać należało za niezasadny.Skarga kasacyjna Gminy również nie miała usprawiedliwionych podstaw.Podnosząc zarzut naruszenia przepisów postępowania objęty punktem II petitum skargi kasacyjnej Gmina zarzuca Sądowi naruszenie wskazanych w nim przepisów z uwagi na oddalenie skargi na decyzję naruszającą wskazane przepisy prawa materialnego. Jednocześnie, w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, to jest w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego Gmina zarzuca Sądowi Wojewódzkiemu naruszenie art. 7, art. 8, art. 11 i art. 77 k.p.a.Przepisy przywołane przez Gminę w punktach I.2-4 petitum skargi kasacyjnej mają charakter procesowy nie zaś materialny. Jednak samo błędne określenie tychże przepisów, przy jednoczesnym powiązaniu ich naruszenia z naruszeniem przepisów p.p.s.a. w ramach zarzutu podniesionego w punkcie II petitum skargi kasacyjnej umożliwia ich rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny.Wbrew stanowisku Gminy, nie można Sądowi Wojewódzkiemu postawić zarzutu niedostrzeżenia naruszenia przez Wojewodę przywołanych przez nią przepisów k.p.a.Jak wynika zarówno ze sformułowania zarzutów jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej, Gmina upatruje naruszenia owych przepisów w uznaniu, że zachodzą podstawy do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Istota argumentów Gminy sprowadza się do stwierdzenia, że w wyniku prac zrealizowanych na działce [...] jej teren został zintegrowany z terenem szkoły, i wykorzystywany jest jako jej funkcjonalne zaplecze (obejmujące zjazd, parking, infrastrukturę techniczną i teren rekreacyjny). W ocenie Gminy prace te stanowiły element projektowanej inwestycji i były wykonane zgodnie z zaplanowanym harmonogramem (parking i zjazdy w katach 2015-2020). Gmina wskazuje również, że roboty budowlane związane z realizacją hali planowane były na lata 2020-2025, podkreśla podział planowanej inwestycji na etapy dostosowane do jej możliwości finansowych i organizacyjnych. W ocenie Gminy wykonane prace stanowiły pierwszy etap budowy jednego ciągłego procesu rozłożonego w czasie wyłącznie ze względów finansowych.Odnosząc się do tak uzasadnionego zarzutu wskazać należy, że ani Wojewoda ani Sąd Wojewódzki nie kwestionowali zrealizowania przez Gminę prac związanych z celem wywłaszczenia na części działki [...], to jest na obecnej działce [...]. Co do tej działki wydana została decyzja odmawiająca zwrotu na rzecz poprzedniego właściciela.Jeżeli zaś chodzi o pozostałą część działki objętej wywłaszczeniem, to jest o obecną działkę [...], to jak wynika z akt administracyjnych sprawy, cel wywłaszczenia nie został na niej zrealizowany. Nie zostały na niej wykonane żadne prace zmierzające do zrealizowania celu jakim była "budowa hali sportowej z przewiązką i zapleczem niezbędnym dla Szkoły Podstawowej i Gimnazjum". Sam fakt ogrodzenia również tej części działki nie może być utożsamiany ze zrealizowaniem celu wywłaszczenia.Odnosząc się do argumentacji dotyczącej harmonogramu prac związanych z realizacją zadania objętego decyzją wywłaszczeniową, zwrócić należy uwagę, że jak wynika z akt sprawy, Gmina wystąpiła o przyznanie dofinansowania budowy obiektu sportowego w marcu 2019 r. wskazując we wniosku, że zadanie realizowane będzie od 1 marca 2020 r. do 22 czerwca 2022 r. Z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę hali sportowej wystąpiła zaś 18 lipca 2019 r.Zatem zarówno wniosek o udzielenie dofinansowania jak i wiosek o pozwolenie na budowę hali sportowej złożone zostały po upływie 10 lat od uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję wywłaszczeniową. Potwierdza to prawidłowość ustaleń faktycznych poczynionych przez organ i przyjętych przez Sąd Wojewódzki za podstawę kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, w świetle których w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie doszło ani do rozpoczęcia ani do zrealizowania celu wywłaszczenia.Zatem podniesione w skardze kasacyjnej Gminy zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania uznać należało za niezasadne.Niezasadny był w konsekwencji zarzut naruszenia prawa materialnego, to jest art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ust. 1 u.g.n.Sąd kasacyjny przypomina, że decyzja wywłaszczeniowa wydana została w 2008 r. Oznacza to, że zgodnie z brzmieniem art. 137 ust. 1 pkt 1 u.g.n. w terminie 7 lat od daty uzyskania przez tę decyzję przymiotu ostateczności winny zostać rozpoczęte prace związane z realizacją tego celu, które to prace, w świetle art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n, winny być zakończone w terminie 10 lat. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że prace winny zostać rozpoczęte nie później niż do 30 października 2015 r. a ukończone do 30 października 2018 r. Skoro wniosek o wydanie pozwolenia na budowę hali złożony został 19 lipca 2019 r. to oczywiste jest, że na działce [...] cel wywłaszczenia nie został ani rozpoczęty ani zrealizowany w terminach, o których mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n., co uzasadniało skorzystanie przez byłego właściciela działki z uprawnienia wynikającego z art. 136 ust. 3 u.g.n. Okoliczność, że Gmina planowała wybudowanie hali w latach 2020-2025 nie ma znaczenia w świetle przywołanych przez nią w skardze kasacyjnej przepisów u.g.n.Mając na uwadze powyższe wywody Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargi kasacyjne. Uzasadnienie zostało sporządzone stosownie do wymogów określonych w art. 193 zdanie 2 p.p.s.a zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.