Wyrok - I SA/Sz 80/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie - z dnia 15 kwietnia 2025
Teza
Oddalono skargę. Egzekucyjne postępowanie, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.79.2024.2 w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji oddala skargę.Oddalono skargę. Egzekucyjne postępowanie, Egzekucja należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sokołowska, Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (spr.),, Sędzia WSA Bolesław Stachura, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 15 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi E. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia 12 grudnia 2024 r. nr 3201-IEE[1].7192.79.2024.2 w przedmiocie zwolnienia spod egzekucji oddala skargę.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
organ rentowy / ZUS
Data orzeczenia
15 kwietnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Przewodniczący
Anna Sokołowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] (organ) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (organ I instancji, organ egzekucyjny) z [...] października 2024 r. odmawiające E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w S. (spółka) zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w N. S.A. (bank).W motywach tej treści rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny prowadzi w stosunku do spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] do [...]Spółka w piśmie z [...] lipca 2024 r. wystąpiła do organu egzekucyjnego z wnioskiem o zwolnienie spod egzekucji 60% wierzytelności z rachunku bankowego. Spółka argumentowała przy tym, że zwolnienie spod egzekucji jest niezbędne do płynnego prowadzenia działalności. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego pozbawiło spółkę możliwości uzyskiwana przychodów, grozi utratą płynności finansowej.Organ I instancji postanowieniem z [...] października 2024 r. odmówił spółce zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego.Następnie organ, po rozpatrzeniu sprawy w wyniku zażalenia spółki na postanowienie z [...] października 2024 r., zgodził się z organem I instancji.Organ nawiązał do art. 13 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2025.132 - u.p.e.a.) i tłumaczył, że podstawową przesłanką, upoważniającą organ egzekucyjny do zwolnienia danego składnika majątkowego z egzekucji, jest istnienie przemawiającego za tym ważnego interesu zobowiązanego. Pojęcie ważnego interesu zobowiązanego nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. W doktrynie i orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje się, że przesłanka ważnego interesu zobowiązanego jest klauzulą generalną, której znaczenie należy rozpatrywać w kontekście okoliczności konkretnej sprawy. O istnieniu ważnego interesu po stronie zobowiązanego nie decyduje zatem jego subiektywne przekonanie, lecz zobiektywizowane kryteria (por. wyroki sygn.: II FSK 789/08, III FSK 2977/21, I GSK 1269/23 dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).Organ podkreślił, że generalną regułą egzekucji administracyjnej jest doprowadzenie do przymusowego wykonania obowiązku ciążącego na zobowiązanym. Postępowanie egzekucyjne ma zapewnić skuteczność działań organu w dążeniu do osiągnięcia zamierzonego celu, jakim jest wyegzekwowanie należności. W razie uchylania się zobowiązanego od wykonania ciążącego na nim obowiązku, organy egzekucyjne na mocy art. 6 § 1 u.p.e.a. zobowiązane są podejmować czynności, prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązków, wynikających z tytułów wykonawczych.W dalszej kolejności organ zauważył, że prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego niewątpliwie pogarsza sytuację materialną zobowiązanego. Jednak egzekucja administracyjna z uwagi na swój przymusowy charakter z natury rzeczy wpływa negatywnie na sytuację materialną zobowiązanego i co do zasady jest dla niego uciążliwa. W konsekwencji uwzględnienie wniosku o zwolnienie z egzekucji nie może prowadzić do bezskuteczności egzekucji, a okolicznościom związanym z ważnym interesem zobowiązanego można przeciwstawiać okoliczności związane z interesem wierzyciela.Zobowiązany, chcąc uzyskać zwolnienie z egzekucji określonego składnika majątkowego, musi wykazać nie tylko zasadność samego zwolnienia, ale także inne składniki majątkowe, które pozwolą na skuteczne przeprowadzenie egzekucji.Spółka przekonywała, że jej ważny interes należy utożsamiać z możliwością płynnego prowadzenia działalności. Znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym. Jej działalność jest działalnością sezonową, jednakże zamierza rozszerzyć profil działalności, niwelując wpływ pór roku na zachowanie ciągłości funkcjonowania. Zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych pozbawiło ją możliwości zarobkowania i zagroziło jej płynności finansowej. Tym samym zastosowany środek egzekucyjny spółka oceniała jako nadmiernie uciążliwy, nieproporcjonalny, nadmiernie ingerujący w prawa i wolności spółki.Zdaniem organu, nie można zgodzić się ze stanowiskiem, argumentami spółki. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. Zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką środków finansowych ponad zajętą kwotę, płacić bieżące wynagrodzenia za pracę z podatkiem dochodowym od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie społeczne należne od tych wynagrodzeń.Organ zaznaczył, że organ egzekucyjny w ciągu 6 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku uzyskał zaledwie [...] zł. Trudności finansowe spółki są rezultatem jej decyzji, nie zaś wyjątkowych okoliczności. Spółka nie wymieniła żadnego innego majątku, pozwalającego na wykonanie tytułów wykonawczych. W takiej sytuacji, według organu, uwzględnienie rozpatrywanego wniosku spółki oznaczałoby w istocie rzeczy odstąpienie od prowadzenia egzekucji, która jest dotkliwa dla spółki, ale stanowi konsekwencję jej postępowania. Spółki nie płaciła danin publicznych na rzecz wierzyciela.W podsumowaniu organ stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego, przemawiająca za zastosowaniem art. 13 § 1 u.p.e.a.Spółka złożyła skargę na powyższe postanowienie organu.Zarzuciła naruszenie:- art. 7, art. 77 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 - K.p.a.), art. 13 § 1, art. 7 § 2 u.p.e.a., polegające na uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zaistniał ważny interes zobowiązanego, przemawiający za zwolnieniem z egzekucji chociażby części wierzytelności z rachunku bankowego;- art. 7, art. 77 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 7a § 1 u.p.e.a. z powodu pominięcia, że spółka dołączyła do pisma z [...] sierpnia 2024 r. bilans na [...] grudnia 2023 r. wraz z rachunkiem zysków i strat za okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r.W następstwie formułowanych zarzutów spółka wniosła o:- uchylenie zaskarżonego postanowienia organu wraz z postanowieniem organu I instancji z [...] października 2024 r.;- przeprowadzenie dowodu z: protokołu walnego zgromadzenia wspólników z [...] września 2022 r., sprawozdania zarządu za rok 2021, protokołu walnego zgromadzenia wspólników z [...] czerwca 2023 r., sprawozdania zarządu za rok 2022, potwierdzenia przelewu w związku z utrzymaniem układu, listy otrzymanej pomocy publicznej na okoliczność ważnego interesu spółki, przemawiającego za zwolnieniem z egzekucji wierzytelności z rachunków bankowych.W uzasadnieniu zarzutów i wniosków zawartych w skardze spółka wykazywała, że organy miały obowiązek kierować się wyłącznie ważnym interesem zobowiązanego bez względu na interes wierzyciela. Skuteczność egzekucji nie jest wartością nadrzędną nad innymi wartościami.Zwolnienie objęte wnioskiem z [...] lipca 2024 r. jest niezbędne do płynnego prowadzenia działalności przez spółkę. Spółka znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym, jaki panuje obecnie w kraju. Działalność spółki jest działalnością sezonową. Spółka zamierza rozszerzyć działalność, niwelując wpływ pór roku na zachowanie ciągłości funkcjonowania firmy. Z uwagi na dużą awaryjność starego sprzętu ponosi wysokie koszty remontowo-eksploatacyjne oraz stałe koszty związane z zakupem oleju napędowego, energii elektrycznej i niezbędnego zatrudnienia siedemnastu osób na podstawie umowy o pracę i dwóch osób na podstawie umowy zlecenia, co daje kwotę około 200 tys. zł miesięcznie.Zastosowany środek egzekucyjny jest nadmiernie uciążliwy dla spółki, nieproporcjonalnie ingeruje w jej prawa i wolności.Ponadto spółka, mimo trudnej sytuacji, podejmuje starania w celu realizacji zobowiązań na rzecz ZUS (2 kwietnia 2024 r. uiszczona została dwunasta rata z tytułu umowy o rozłożenie na raty należności składkowych w wysokości [...] zł, [...] kwietnia 2024 r. spółka uregulowała kwotę [...]zł, [...] czerwca 2024 r. kwotę [...]zł).Spółka zwróciła uwagę, że na skutek analogicznego wniosku, postanowieniem z [...] maja 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w S. zwolnił z egzekucji do [...] sierpnia 2024 r. 60 % wierzytelności z rachunków bankowych spółki.W świetle powyższego, w przekonaniu spółki, zaistniały podstawy do zwolnienia rachunków bankowych spod egzekucji z uwagi na ważny interes zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. zgodnie z wnioskiem spółki.Poza tym, jak argumentowała spółka, organ nie rozważył ewentualnego uwzględnienia jej wniosku w części.Według spółki, dokumenty złożone organowi egzekucyjnemu przy piśmie z [...] sierpnia 2024 r. (bilans na [...] grudnia 2023 r., rachunek zysków i strat za okres od [...] stycznia 2023 r. do [...] grudnia 2023 r.) potwierdzają, że spółka podejmuje starania w celu poprawienia płynności finansowej, utrzymania układu ratalnego z ZUS, dokonując wpłat ([...] października 2023 r. w kwocie [...]zł). Zatem spółka nie uchyla się od wymagalnych płatności, ale jej sytuacja jest trudna. Natomiast, kiedy otrzymała wezwanie organu I instancji do złożenia sprawozdania finansowego za 2024 r., nie dysponowała jeszcze tym dokumentem.Organ, odpowiadając na skargę, wniósł o jej oddalenie. W całości podtrzymał stanowisko i argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:Skarga spółki nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kontrolowane postanowienie organu jest zgodne z prawem.Jak stanowi art. 13 u.p.e.a., organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na jego ważny interes, może zwolnić, na czas oznaczony lub nieoznaczony, z egzekucji w całości lub części określone składniki majątkowe zobowiązanego (art. 13 § 1).Na postanowienie w sprawie zwolnienia z egzekucji składników majątkowych zobowiązanego służy zobowiązanemu zażalenie (art. 13 § 2).Biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne analizowanej sprawy oraz przytoczony stan prawny, sąd ocenia, że organ prawidłowo odmówił spółce zastosowania art. 13 § 1 u.p.e.a. w odniesieniu do wierzytelności z rachunku bankowego.Przede wszystkim spółka nie udokumentowała swojej aktualnej sytuacji, a więc konkretnie, jakie uzyskuje przychody, jakie ponosi wydatki w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, jakimi składnikami majątkowymi dysponuje - na czas składania wniosku w trybie art. 13 § 1 u.p.e.a. Nie wykazała również, z jakich konkretnych i obiektywnych przyczyn nie jest w stanie zintensyfikować prowadzonej działalności gospodarczej w celu osiągania wyższych przychodów oraz jednocześnie ograniczyć wydatków, aby jak najszybciej zapłacić zalegle należności publiczne z odsetkami.Organ egzekucyjny może zastosować instytucję z art. 13 § 1 u.p.e.a. wyłącznie na wniosek zobowiązanego i tylko po stwierdzeniu ważnego interesu zobowiązanego. Zatem to zobowiązany ma obowiązek rzetelnie i wyczerpująco wykazać organowi egzekucyjnemu wszystkie aspekty prowadzonej działalności gospodarczej istotne z punktu widzenia ustawowej przesłanki ważnego interesu.Twierdzenia spółki, w myśl których egzekucja nie pozwala na płynne prowadzenie działalności gospodarczej, spółka znalazła się w trudnej sytuacji na rynku gospodarczym, prowadzi działalność sezonową, ponosi wysokie koszty remontowo-eksploatacyjne oraz stałe koszty związane z zakupem oleju napędowego, energii elektrycznej i niezbędnego zatrudnienia - ani samodzielnie każde z tych twierdzeń, ani tym bardziej razem, w całokształcie - nie realizują obiektywnie rozumianej przesłanki ważnego interesu zobowiązanego. Są to powszechnie występujące uwarunkowania, towarzyszące działalności gospodarczej, a w rezultacie nie mogą stanowić dla wierzyciela przeszkody w sprawnym i efektywnym dochodzeniu zaległych danin publicznych.Co więcej, z dokumentów, na które powołała się spółka, wprost wynika, że na koniec 2023 r. jej aktywa trwałe miały wartość rzędu [...] zł, należności z tytułu dostaw i usług [...] zł, przychody [...] zł, koszty działalności operacyjnej [...] zł (amortyzacja [...] zł).Przytoczone wielkości, racjonalnie rzecz oceniając, wykluczają istnienie jakiegokolwiek interesu prawnego spółki w tym, aby ograniczać przedmiotowy zakres egzekucji. Natomiast, jeśli kierować się logiką i doświadczeniem życiowym, wprost prowadzą do wniosku, zgodnie z którym spółka nie płaci zaległych danin publicznych, mając ku temu obiektywne, realne możliwości.Taka postawa spółki jest nie do zaakceptowania z perspektywy standardów konstytucyjnych określonych w art. 2, art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483 ze zm.), według których w demokratycznym państwie prawnym wszyscy mają obowiązek ponosić ciężary i świadczenia publiczne określone w ustawach.W zaistniałym stanie sprawy organ prawidłowo swoim rozstrzygnięciem zmierzał do wyeliminowania sytuacji, w której spółka będzie prowadziła działalność gospodarczą kosztem środków publicznych i tym samym innych obywateli. Nie można zapominać, że dochodzone przez wierzyciela środki publiczne służą zaspokojeniu potrzeb całego społeczeństwa.Należy również zaznaczyć, że przedsiębiorca ma obowiązek uwzględnić w kalkulacji prowadzonej działalności gospodarczej konieczność ponoszenia danin publicznych. Nie może traktować tych środków jako należne mu przysporzenia majątkowe, choćby przez pewien okres czasu. Tymczasem spółka z jednej strony za lata 2021-2023 posiada zadłużenie wobec wierzyciela na poziomie odpowiednio [...] zł, [...] zł i [...] zł (por. informacja wierzyciela o stanie należności z [...] sierpnia 2024 r), a z drugiej strony spółka uzyskiwała przychody rzędu [...] zł w 2021 r., [...] zł w 2022 r., [...] zł w 2023 r. Aktywa trwałe spółki w 2021 r. miały wartość rzędu [...] zł, w 2022 r. [...] zł, w 2023 r. [...] zł. Koszty działalności operacyjnej spółki kształtowały się odpowiednio na poziomie [...] zł, [...] zł, [...] zł. Przytoczne parametry ekonomiczne działalności spółki wprost oznaczają, że spółka konsekwentnie pomijała obowiązek płacenia należności składkowych, uzyskując z tego tytułu realne i znaczące przysporzenie. Była to tendencja utrwalona przez lata ze strony spółki.W przedstawionych okolicznościach, wbrew argumentom spółki, realizowanie układu ratalnego nie świadczy o jej woli zapłaty zaległych należności publicznych. Przeciwnie świadczy o tym, że spółka środki finansowe, które obiektywnie, realnie mogła przeznaczyć na zapłatę zaległości składkowych, przeznaczała na inne, prywatne cele, według własnej oceny. Nie działała zatem w warunkach swojego ważnego, a więc obiektywnie usprawiedliwionego interesu, który miałby podlegać ochronie prawnej. Natomiast w swoich decyzjach gospodarczych pomijała interes prawny wierzyciela odpowiedzialnego za należności z tytułu składek.W świetle okoliczności dotychczas zaoferowanych przez spółkę w żadnym razie nie można zasadnie przyjąć, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowiło czynność egzekucyjną godzącą w jej byt, czy zdolność do prowadzenia efektywnej działalności gospodarczej. Spółka miała i ma obowiązek prowadzić i intensyfikować działalność gospodarczą po to, aby z uzyskiwanych przez nią przychodów wierzyciel mógł odzyskać zaległości z tytułu składek - sprawnie i w całości. Ne znajduje uzasadnienia prawnego, z punktu widzenia art. 13 § 1 u.p.e.a., art. 2, art. 84 Konstytucji RP, oczekiwanie spółki, że organ egzekucyjny odstąpi od stosowania środka egzekucyjnego, aby spółka mogła "płynnie" prowadzić działalność gospodarczą.W podsumowaniu sąd ocenia, że spółka nie przedstawiła żadnych obiektywnych okoliczności, które mogłyby realizować przesłankę ważnego interesu zobowiązanego w rozumieniu art. 13 § 1 u.p.e.a. Stanowisko organu jest trafne zarówno na płaszczyźnie faktów, jak i prawa - art. 13 § 1 u.p.e.a., art. 2, art. 84 Konstytucji RP.Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.)..Z powodów omówionych wyżej niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 ze zm.).