Postanowienie - II GZ 194/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 kwietnia 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.K. – Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2382/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie M. K. – Ł. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 13 lipca 2023 r., znak: RzPP-DPR-WPZ.45.161.2022.MA w przedmiocie uznania prOddalono zażalenie. Przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M.K. – Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 września 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 2382/23 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie M. K. – Ł. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia 13 lipca 2023 r., znak: RzPP-DPR-WPZ.45.161.2022.MA w przedmiocie uznania pr
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
odwołujący
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 kwietnia 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Patrycja Joanna Suwaj
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 września 2024 r. (sygn. akt V SA/Wa 2382/23), odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. K. – Ł. (dalej przywoływana jako: "Skarżąca"), na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta (dalej przywoływany także jako: "Organ", "RPP"), z 13 lipca 2023 r., znak: RzPP-DPR-WPZ.45.161.2022.MA, w przedmiocie uznania praktyki za naruszającą zbiorowe prawa pacjentów oraz nakazania jej zaniechania.Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie Sąd I instancji podkreślił, że w skardze Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej złożenia. W ramach jego uzasadnienia Skarżąca podniosła, że nie ponosi winy za ewentualne uchybienie terminowi do wniesienia skargi na ww. decyzję RPP, ponieważ nie wiedziała o niej; nie wiedziała także, że taka decyzja została wydana ani tym bardziej, że została jej doręczona za pośrednictwem poczty. Skarżąca argumentowała, że o doręczeniu jej ww. decyzji dowiedziała się dopiero 4 października 2023 r. z pisma Organu z 22 września 2023 r. oraz, że w dwóch postępowaniach prowadzonych przez RPP (tj. jednym, zakończonym wydaniem ww. decyzji oraz drugim, o innej sygnaturze), zawsze odbierała kierowaną do niej korespondencję, zarówno w formie elektronicznej, jak i papierowej. Skarżąca podniosła, że nie ma wiedzy dotyczącej wysłania jej ww. decyzji, gdyż ta nie była ani awizowania, ani pozostawiona w recepcji jej lokalu. Ponadto, Skarżąca podnosi, że nie otrzymała informacji o ww. decyzji drogą elektroniczną; że nie wydaje się możliwym, by przesyłka nie została podjęta, ponieważ w tamtym czasie była obecna w pracy; oraz że ostatnia korespondencja od RPP, która do niej dotarła, dotyczyła decyzji o umorzeniu postępowania w innej, niż przedmiotowa, sprawie.Sąd I instancji, odwołując się do art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.), wyjaśnił, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe w przypadku dopuszczenia się choćby lekkiego niedbalstwa. W konsekwencji Sąd I instancji uznał, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło w wyniku zaniedbania Skarżącej, a nie takiej przeszkody, której ta nie byłaby w stanie przezwyciężyć. Za przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia nie można uznać twierdzeń Skarżącej o jej niewiedzy dotyczącej decyzji (istnienia, wysłania, wydania, doręczenia, które są podnoszone przez Skarżącą), bowiem Skarżąca wiedziała o toczącym się postępowaniu administracyjnym. Truizmem jest twierdzenie, że jako strona takiego postępowania, powinna należycie dbać o swoje interesy. Skarżąca, chcąc uprawdopodobnić twierdzenie o niedoręczeniu jej decyzji, powinna zwrócić się do operatora pocztowego i zareklamować przesyłkę, której, jak twierdzi, nie otrzymała. Braku winy Sąd I instancji nie dopatrzył się również w twierdzeniu o nieotrzymaniu informacji o decyzji drogą elektroniczną. W niniejszej sprawie Skarżąca i Organ wymieniali informacje drogą e-mailową w toku postępowania administracyjnego, jednak samo załatwienie sprawy nastąpiło na piśmie, poprzez wydanie formalnego aktu administracyjnego, zgodnie z art. 109 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024, poz. 572, dalej: k.p.a.). Decyzja została uznana za skutecznie doręczoną 4 sierpnia 2024 r. (czternaście dni od pierwszego awizowania 21 lipca 2023 r.), zgodnie z datami widniejącymi na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Termin do wniesienia skargi upłynął 4 września 2023 r., a Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na decyzję Organu. Niezależnie od powyższego, zdaniem WSA, Skarżąca nie podała żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia skargi.2. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i wnosząc o przekazanie sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania. Argumentację na poparcie swojego stanowiska Skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia.3. Rzecznik Praw Pacjenta w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie w całości.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.4. Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012 r., s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2015 r., s. 462, nb 4; postanowienie NSA z 12 czerwca 2008 r., sygn. akt II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10).Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.5. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że okoliczności powoływane przez Skarżącą w celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, nie stanowią wystarczającej podstawy do jego przywrócenia. Zaznaczyć przy tym należy, że doręczenie decyzji nastąpiło zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. Tzw. "fikcję doręczenia" przyjmuje się w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma sądowego w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pod warunkiem, że adresat został dwukrotnie powiadomiony o pozostawieniu przesyłki na okres 14 dni w placówce pocztowej (por. postanowienie NSA z 13 marca 2024 r., sygn. akt III FZ 109/24). Na podstawie zaś art. 73 § 4 p.p.s.a., doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.Na znajdującej się w aktach sprawy przesyłce, zawarte są adnotacje wskazujące, że była ona dwukrotnie awizowana: 21 lipca 2023 r. oraz 31 lipca 2023 r. Na prawidłowo wypełnionym przez listonosza zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się zaś informacja, że awizo dotyczące przesyłki zostało zostawione w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Należy przy tym wskazać, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który - jeśli jest sporządzony prawidłowo oraz przez uprawniony do tego podmiot - stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FZ 80/18). Obalenie domniemania prawdziwości zwrotnego potwierdzenia odbioru choć jest możliwe, to nie miało miejsca w tej sprawie.Lakoniczne stwierdzenie Skarżącej, że nie spodziewała się wydana decyzji w okresie letnim - niemal 7 miesięcy od ostatniej czynności w sprawie, o której wiedziała, nie daje podstaw do stwierdzenia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi.Podobnego skutku nie mogły również odnieść twierdzenia skarżącej, że organ powinien ją poinformować w jakim terminie planuje zakończenie postępowania co dałoby możliwość "dociekania i szczególnego uwrażliwienia na kwestię doręczeń".6. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że w odniesieniu do strony, która jest w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z ustanowieniem pełnomocnika do odbioru korespondencji oraz wskazaniem adresu do doręczeń przesyłek włącznie, aby podczas nieobecności jej interesy nie doznały uszczerbku. Dbająca o własne interesy Skarżąca w toku prowadzonego postępowania sądowego, winna liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, zwłaszcza jeśli chodzi o doręczenie decyzji kończącej postępowanie w sprawie. Tym samym Skarżąca powinna podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw.Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.W świetle przedstawionych okoliczności stwierdzić zatem należy, że Skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu i nie uwiarygodniła, że zadbała w sposób należyty o własne interesy.7. W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści uzasadnienia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl., orzekł jak w sentencji postanowienia.Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści uzasadnienia pochodzą z bazy dostępnej pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl