Postanowienie - II FZ 14/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 6 maja 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego, podatek dochodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 716/23 w przedmiocie wyłączenia sędziego WSA Beaty Machcińskiej w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007Oddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego, podatek dochodowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2024 r., sygn. akt I SA/Gl 716/23 w przedmiocie wyłączenia sędziego WSA Beaty Machcińskiej w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 15 marca 2023 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
6 maja 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Płusa
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt I SA/Gl 716/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił wniosek M. P. (dalej jako "Skarżący") o wyłączenie sędziego WSA Beaty Machcińskiej.W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w piśmie z dnia 7 sierpnia 2023 r. (data nadania 8 września 2023 r.) Skarżący zwrócił się o wyłączenie od orzekania osób zaangażowanych w sprawie o sygn. akt I SPP/GI 125/23 oraz I SA/GI 716/23 z uwagi na okazany publicznie rażący brak bezstronności oraz nieuzasadniony, negatywny stosunek do jego osoby ujawniony w postanowieniu z dnia 24 sierpnia 2023 r. o odmowie przyznania prawa pomocy.Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 18 września 2023 r. wezwano Skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku o wyłączenie referendarza i sędziów z dnia 7 sierpnia 2023 r. poprzez imienne wskazanie sędziów, których wyłączenia żąda, podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie każdego z tych sędziów oraz powołanie okoliczności lub dowodów uprawdopodabniających istnienie przyczyny wyłączenia, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.W odpowiedzi na powyższe wezwanie Skarżący w piśmie z dnia 25 września 2023 r. wskazał, że sprawy z jego skarg trafiają wyłącznie do referendarza sądowego Piotra Łukasika i prawdopodobnie także do sędziego WSA Beaty Machcińskiej, która jego postanowienia podtrzymuje. Powoduje to, że tutejszy Sąd jest jedynym, który odmawia mu pomocy prawnej i rożni się postrzeganiem jego sytuacji materialnej od innych sądów administracyjnych i powszechnych. Zaznaczył, że od 2017 r. pomoc prawna jest mu przyznawana, bo żyje poniżej minimum socjalnego, spowodowanego restrykcjami finansowymi wynikającymi z błędnych decyzji administracyjnych, utrzymanych w mocy przez tut. Sąd. W ocenie Skarżącego, utrudnianie mu uczestnictwa w postępowaniu przed tutejszym Sądem jest krzywdzące i niesprawiedliwe, sprzeczne z ideą powołania sądów administracyjnych.Sędzia WSA Beata Machcińska złożyła oświadczenie o braku podstaw do jej wyłączenia z mocy ustawy, stosownie do art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a." oraz, że nie zachodzą przyczyny wyłączenia, o których mowa w art. 19 tej ustawy.Sąd pierwszej instancji uznał, że wskazane przez Skarżącego okoliczności koncentrują się przede wszystkim na sposobie załatwienia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z treści wniosku o wyłączenie sędziego wynika, że Skarżący jest niezadowolony z odmownego sposobu załatwienia sprawy z wniosku o prawo pomocy. Kwestionuje ustalenia poczynione przez referendarza sądowego, a następnie przez Sąd, twierdząc, że żyje poniżej minimum socjalnego, a tut. Sąd jest jedynym, który odmawia mu pomocy prawnej z urzędu. Poza powyższymi okolicznościami, Skarżący nie przestawił żadnych innych dowodów lub okoliczności, które mogłyby uzasadniać jego wniosek o wyłączenie sędziego. Istota wniosku o wyłączenie nie znajduje zatem pokrycia w konkretnych okolicznościach, mogących stanowić podstawę do uruchomienia instytucji, jaką jest wyłączenie sędziego. Niezadowolenie strony postępowania z zapadłych w toku tego postępowania rozstrzygnięć, w żadnym bowiem wypadku nie może stanowić uzasadnienia wniosku o wyłączenie osób orzekających w tym postępowaniu. Sąd stwierdził, że podana przez Skarżącego okoliczność, że sędzia odmawia przyznania prawa pomocy, co miało wywołać u Skarżącego wątpliwość co do bezstronności sędziego, nie może stanowić przesłanki do wyłączenia sędziego od orzekania w niniejszej sprawie.Zdaniem Sądu, przedstawione we wniosku o wyłączenie sędziego twierdzenia, jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości, co do jego bezstronności, nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji jego wyłączenia. Przyczyny wyłączenia, które powinny zostać wskazane we wniosku o wyłączenie sędziego, to jedynie przyczyny, na które wskazują art. 18 i art. 19 P.p.s.a. W sprawie, w związku z tym, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego z mocy ustawy, jak również z uwagi na fakt, że złożone przez sędziego oświadczenie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, uznać należało, że wniosek o wyłącznie sędziego WSA Beaty Machcińskiej nie zasługuje na uwzględnienie.W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący wskazał, że sędzia WSA Beata Machcińska oddaliła wniosek Skarżącego o przyznane prawa pomocy, czym odcięła mu drogę do Sądu, powodując osobistą krzywdę.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.Zażalenie podlega oddaleniu.Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 P.p.s.a.), jak i na wniosek strony (art. 19 P.p.s.a.) jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04, publ. OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Ratio legis ww. przepisów sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02, publ. OTK-A z 2004 r., nr 7, poz. 67). Przepis art. 19 P.p.s.a. zakreśla tzw. względne przesłanki wyłączenia. Wskazuje, że niezależnie od wymienionych w art. 18 P.p.s.a. przyczyn wyłączenia, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Oznacza to, że wniosek o wyłączenie sędziego powinien odnosić się do określonego sędziego i wskazywać na istnienie takich okoliczności, które mogą rodzić wątpliwość co do jego bezstronności. Podkreślenia wymaga również, że we wniosku o wyłączenie sędziego strona, zgodnie z art. 20 P.p.s.a., powinna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, zobowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 P.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą.W niniejszej sprawie Skarżący nie wskazał na jakąkolwiek konkretną sytuację, zachowanie czy wypowiedź Sędziego, które mogłyby uzasadniać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie, bądź rodzić podejrzenie o jakiekolwiek uprzedzenia. Za takowe nie można bowiem uznać argumentów odnoszących się do nieprzyznania Skarżącemu prawa pomocy. Wobec zaś braku wskazania przez Skarżącego przekonujących podstaw żądania wyłączenia Sędziego oraz wobec złożonego do akt oświadczenia Sędziego - nie zachodziły przyczyny do uwzględnienia wniosku Skarżącego. O zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może decydować wyłącznie subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości. Za przejaw stronniczości nie można w szczególności uznać wydawania przez sędziego orzeczeń, które, w ocenie strony, są dla niej niekorzystne. Instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że w sprawie nie zachodzą okoliczności, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.[pic]., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.[pic]