Wyrok - II GSK 2278/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 25 czerwca 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Broń i materiały wybuchowe, Cofnięcie zezwolenia na broń. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 147/24 w sprawie ze skargi M.R. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie sOddalono skargę kasacyjną. Broń i materiały wybuchowe, Cofnięcie zezwolenia na broń. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Wojciech Maciejko (spr.) Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 147/24 w sprawie ze skargi M.R. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie s
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
nieustalone
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
25 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Wojciech Kręcisz
Podstawa prawna
art. 74
kpa
art. 10
kpa
art. 141
kpa
art. 73
kpa
art. 124
kpa
art. 144
kpa
art. 15
kpa
art. 145
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 147/24 uwzględnił złożoną przez M.R. skargę na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2023 r. r., nr [...] stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na pismo Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2023 r., nr [...], uchylając to postanowienie oraz zasądzając od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego M.R. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyroku tym, z powołaniem się na art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że w nieuprawniony sposób Komendant Główny Policji zastosował art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej k.p.a.), bowiem nietrafny okazał się pogląd organu, iż pismo Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2023 r., nr [...] nie było postanowieniem zaskarżalnym zażaleniem. W ocenie Sądu I instancji wykazywało ono wszelkie cechy postanowienia określonego w art. 74 § 2 k.p.a. Jak wynika z jego treści, załatwiało ono negatywnie prośbę M.R. o wgląd w akta sprawy administracyjnej. Komendant Stołeczny Policji wszczął bowiem z dniem [...] lipca 2023 r. w stosunku do M.R. postępowaniew sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską do celu łowieckiego. Pismemz dnia [...] września 2023 r. M.R. wniósł o tego organu żądanie sporządzeniai przesłania mu kopii wszystkich dokumentów znajdujących się w aktach tego postępowania. Prośba ta spotkała się z odmową, właśnie w formie pisma Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2023 r., nr [...]. Piśmie tym organ odmówił udostępnienia żądanych z akt kopii dokumentów, motywując to tym, iż strona ma możliwość zapoznania się z dokumentami w siedzibie organu, gdzie ma prawo sfotografować wybrane dokumenty bez wnoszenia dodatkowej opłaty (wynoszącej 5 zł od każdej strony), jaka wiąże się z każdą stroną wydanego z akt odpisu.W przekonaniu Sądu I instancji, pismo Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2023 r., nr [...], pomimo nienazwania go postanowieniem, było w swej istocie określonym w art. 74 § 2 k.p.a. postanowieniem o odmowie umożliwienia stronie prawa wglądu w akta sprawy poprzez wydanie z nich odpisów, a nie – jak przyjął to Komendant Główny Policji – w postanowieniu wydanym na podstawieart. 134 k.p.a., jedynie informacją udzieloną zgodnie z art. 9 i art. 10 k.p.a. Błędnie zatem stwierdzono niedopuszczalność zażalenia, skoro na postanowienie w sprawie odmowy realizacji prawa wglądu w akta sprawy zgodnie z art. 74 § 2 w zw. z art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie przysługuje.Od wyroku tego skargę kasacyjną wniósł Komendant Główny Policji. W skardze kasacyjnej, zarzucił Sądowi I instancji naruszenie:- przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy,w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134, art. 144, art. 141 § 1 i art. 74§ 2 k.p.a, polegające na przyjęciu, iż organ dopuścił się naruszenia tych przepisów k.p.a. i błędnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało wydane władcze rozstrzygnięcie organu, od którego przysługiwałoby zażalenie, a jedynie pismo o charakterze informacyjnym dotyczące możliwości osobistego zapoznania się z aktami prowadzonego postępowania administracyjnego, obowiązków organu w tym zakresie i obowiązujących w tym przedmiocie regulacji prawnych, w konsekwencji czego działanie organu odwoławczego było zgodne z przepisami prawa. W motywach skargi kasacyjnej Komendant Główny Policji stwierdził, że pismo Komendanta Stołecznego Policji nie mogło być uznane za postanowienie o odmowie udostępnienia wglądu w akta postępowania, bowiem nie zawierało elementów wymaganych od postanowienia określonego w art. 74 § 2 k.p.a., tzn. oznaczenia organu, wskazania adresata, rozstrzygnięcia i podpisu osoby reprezentującej organ, a także pouczenia o środku odwoławczym. Intencją wydającego je organu nie było orzekanie w sprawie wglądu w akta sprawy o cofnięcie pozwolenia na broń. Komendant Główny Policji stwierdził nadto, że art. 73 k.p.a. nie nakłada na organ bezwzględnego obowiązku sporządzenia i doręczenia stronie postępowania, na jej żądanie, kopii całości akt sprawy. Pełnomocnik skarżącego jest pełnomocnikiem profesjonalnym i ma siedzibę w Warszawie; żądanie wydania odpisów z akt sprawy i samo zażalenie należy więc uznać za próbę wydłużenia postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Komendant Główny Policji wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, a nadto o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.Skarżący M.R. wniósł w odpowiedzi na skargę kasacyjną o oddalenie skargi kasacyjnej jako niemającej usprawiedliwionych podstaw i o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną stwierdził, że nie sposób podzielić poglądu Komendanta Głównego Policji, skoro Komendant Stołeczny Policji Komendanta Stołecznego Policji w piśmiez dnia [...] września 2023 r., nr [...] jednoznacznie stwierdził, że organ nie jest zobowiązany do wykonywania kserokopii dokumentów znajdujących się w aktach sprawy i przesyłania ich do strony, wprost powołując się naart. 73 § 2 k.p.a. Pismo to stanowi odmowę uwzględnienia podania o wgląd w akta sprawy,a więc jest postanowieniem wydanym na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. i służy na nie zażalenie. O charakterze pisma decyduje bowiem jego treść, a nie tytuł.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W badanej sprawie nie wystąpiły podstawy nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wymienione w art. 183§ 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznawaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te wyznaczają podstawy określonew art. 174 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisówpostępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134, art. 144, art. 141 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a, polegającego na przyjęciu, iż organ dopuścił się naruszenia tych przepisów k.p.a. i błędnie stwierdził niedopuszczalność zażalenia, w sytuacji gdy w sprawie nie zostało wydane władcze rozstrzygnięcie organu, od którego przysługiwało zażalenie, a jedynie pismo o charakterze informacyjnym dotyczące możliwości zapoznania się z aktami prowadzonego postępowania administracyjnego, obowiązków organu w tym zakresie i obowiązującychw tym przedmiocie regulacji prawnych, w konsekwencji czego działanie organu było zgodne z przepisami prawa. Stosownie do art. 20 w zw. z art. 18 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2024 r., poz. 485) cofnięcie pozwolenia na broń, dopuszczenia do posiadania broni oraz unieważnienie karty rejestracyjnej broni pneumatycznej następuje w drodze decyzji administracyjnej właściwego organu Policji. Nie ulega zatem kwestii, że postępowanie o takim przedmiocie jest postępowaniem jurysdykcyjnym w administracji i toczy się w reżimie procesowym k.p.a. Poza sporem jest i to, że to w toku postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, po doręczeniu skarżącemu zawiadomienia wszczynającego postępowanie (25 lipca 2023 r.), skarżący wystąpił pismem z dnia 19 września 2023 r. z prośbą o umożliwienie mu wglądu w akta sprawy poprzez sporządzenie i doręczenie mu kopii dokumentów z akt tej sprawy. Jak wynika z art. 73 § 1 k.p.a., strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (zd. pierwsze); prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (zd. drugie). Strona może również, w ramach prawa wglądu w akta sprawy, żądać od organu uwierzytelnienia odpisów lub kopii lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony (art. 73§ 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 74 § 2 k.p.a., odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopiii odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Zatem postanowienie o takim przedmiocie należy do grupy postanowień zaskarżalnych w administracyjny toku instancji, o jakich mowa w art. 141 § 1 k.p.a. Istota sprawy sprowadza się do oceny, czy treść skierowanego do strony pisma Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...] września 2023 r., nr [...] dawała podstawy aby przypisać mu walor postanowienia odmawiającego realizacji prawa wglądu w akta sprawy poprzez wydanie odpisów dokumentów z akt sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo to wypełniało wszelkie konstrukcyjne wymogi stawiane postanowieniu z art. 74 § 2 k.p.a. Pismo to stanowiło niewątpliwie reakcję organu na podanie o realizację wglądu w akta sprawy; organ negatywnie załatwił to żądanie strony, stwierdzając w motywach, że strona ma możliwość zapoznania się z dokumentami w siedzibie organu, gdzie ma prawo sfotografować wybrane dokumenty bez wnoszenia dodatkowej opłaty (wynoszącej 5 zł od każdej strony), jaka wiąże się z każdą stroną wydanego z akt odpisu. Taki sposób załatwienia podania strony przesądza o wydaniu postanowienia odmownego w sprawie wglądu w akta sprawy. Co istotne, pismo to wskazywało od jakiego organu pochodzi, określało skarżącego jako jego adresata, negatywnie odnosiło się do zasadności żądania oraz zawierało podpis osoby zatrudnionej w Komendzie Stołecznej Policji. Te elementy aktu, jaki wydał organ w tej incydentalnej sprawie przesądzają, że doszło do wydania postanowienia odmawiającego M.R. wglądu w akta jego sprawy w formie wydania odpisów z akt tej sprawy. To, że organ wskazał inne alternatywne formy realizacji wglądu w akta sprawy (w tym osobiste zapoznanie się z aktami w siedzibie organui samodzielne sporządzenia odpisów w postaci fotografii) nie pozbawia tego pisma władczości i jednostronności. Organ w nim bowiem autorytarnie przesądził, że strona nie spotka się z doręczeniem żądanych odpisów z akt sprawy. Pomimo więc tego, że pismu temu brakowało pewnych elementów prawidłowego postanowienia, o jakich mowaw art. 124 k.p.a., w tym zwłaszcza pouczenia, nie miało wpływu na istotę zawartego w nim rozstrzygnięcia. Akt ten bowiem zawierał elementy konstrukcyjne (oznaczenie organu, oznaczenie adresata, rozstrzygnięcie i podpis upoważnionej osoby) dostateczne do uznania go za postanowienie odmawiające realizacji jednej z form wglądu w akta sprawy. Co więcej, cechy te wymagają traktowania tego aktu jako postanowienia nawet wówczas, gdy intencją organu I instancji nie było wydane postanowienia opartego na art. 74 § 2 k.p.a. Tak taki można bowiem wydać mimowolnie; stąd nie znajduje oparcia w przepisach prawa pogląd Komendanta Głównego Policji, że Komendant Stołeczny Policji chciał tylko pouczyć stronę o innych (w jego ocenie bardziej ekonomicznych) formach wglądu w akta sprawy. To jednak strona ma tytuł, w ramach podstawowego prawa procesowego do czynnego udziału w postępowaniu określonego w art. 10 § 1 k.p.a. żądać realizacji prawa do wglądu w akta sprawy w takiej z form przewidzianej przez art. 73 k.p.a., którą sama oceniła jako dla niej optymalną (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2025 r., I OSK 92/22,CBOSA). Zatamowanie tego prawa z mocy art. 74 § 2 k.p.a. podlega kontroli instancyjnej, bowiem dla odmownego aktu organu w tym zakresie przewidziano formę postanowienia zaskarżalnego zażaleniem. Wbrew twierdzeniom strony przeciwnej ocena tego, czy sam zakres żądania sformułowanego przez stronę odpowiadał wymogom art. 73 k.p.a. i czy strona zasługiwała na wydanie jej żądanych dokumentów, czy też nie, dokonywana jest jednak już w toku postępowania I lub II instancji w sprawie w przedmiocie wydania odpisów z akt sprawy (zob. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 2522/19, CBOSA). Komendant Główny Policji z naruszeniem art. 74 § 2 k.p.a. pozbawił stronę prawa do kontroli instancyjnej takiego postanowienia. Jego postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności zażalenia wydane z powołaniem się na art. 134 w zw.z art. 144 k.p.a. naruszało też zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.). Taka waga naruszeń spełniła wymogi określone w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. bowiem naruszenie przez Komendanta Głównego Policji przepisów art. 74 § 2 w zw. z art. 15 i art. 134 oraz 144 k.p.a. miało walor naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł obejmujących wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącego w postępowaniu kasacyjnym orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).. i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r., poz. 1964).