Uchwała SN z 31 marca 2004, sygn. III CZP 8/04
Data orzeczenia
31 marca 2004
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział III
Przewodniczący
SSN Marian Kocon
Tagi
Podstawa prawna
Sędzia SN Marian Kocon (przewodniczący)
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (sprawozdawca)
Sędzia SN Iwona Koper
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa Witolda B. przeciwko "N.H.", sp. z o.o. w
W. o zapłatę, po rozstrzygnięciu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu jawnym w dniu 31
marca 2004 r., przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Jana Szewczyka,
zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w Krakowie
postanowieniem z dnia 27 listopada 2003 r.:
"Czy od zażalenia, wniesionego w trybie art. 795 § 1 k.p.c. pobiera się opłatę w
postaci wpisu stosunkowego obliczonego na podstawie § 9 ust. 3 pkt 2
rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie
określania wysokości wpisów, w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154 poz. 753 ze
zm.) od całej wartości roszczenia podstawowego czy też obliczana według tych
samych reguł od opłaty pobieranej w trybie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996 r. w sprawie wysokości opłat
kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139 poz. 650 ze zm.) przy
uwzględnieniu ograniczenia wynikającego z treści § 2 rozporządzenia Ministra
Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r.?"
podjął uchwałę:
Zażalenie na odmowę wydania ponownego tytułu wykonawczego nie
podlega opłacie sądowej.
Uzasadnienie
Nakazem zapłaty z dnia 5 września 2002 r., wydanym w postępowaniu
upominawczym, Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie zasądził od
"N.H.", spółki z o.o. w W. na rzecz powoda Witolda B. kwotę 3904 zł. Nakaz ten
uprawomocnił się.
Pismem z dnia 27 listopada 2002 r. powód wniósł o nadanie nakazowi klauzuli
wykonalności, a we wniosku z dnia 5 marca 2003 r. domagał się wydania mu
drugiego tytułu wykonawczego, wskazując na zamiar wystąpienia z wnioskiem o
ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości strony pozwanej.
Zarządzeniem przewodniczącego wniosek ten został zwrócony wobec
nieuzupełnienia go w wyznaczonym terminie. Od zażalenia na zarządzenie zwrotu
wniosku zażądano wpisu w wysokości 65,50 zł, wyliczonego na podstawie § 9 ust.
3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 1996 r. w
sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 154, poz.
753 ze zm.).
W zażaleniu na zarządzenie o opłacie sądowej od zażalenia o zwrocie wniosku
powód zarzucił, że zażalenie to jest wolne od opłaty ze względu na uregulowanie
zawarte w art. 16 ust. 4 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 88 ze zm. – dalej:
"u.k.s.c."), a gdyby było inaczej, opłata powinna wynosić kwotę 15 zł.
Rozpoznając zażalenie Sąd Okręgowy powziął wątpliwość prawną, którą wyraził
w przedstawionym na wstępie pytaniu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W myśl art. 3 ustawy z dnia 13 czerwca 1967 r. o kosztach sądowych w
sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 24, poz. 110 ze zm.), opłatami sądowymi są wpis i
opłata kancelaryjna. Taki podział wynika z założenia, że wpis (stosunkowy, stały, o
określonej dolnej i górnej granicy) pozostaje w ścisłej zależności od rodzaju sprawy
lub wartości jej przedmiotu, a opłacie kancelaryjnej podlega czynność oznaczona w
ustawie.
Uiszczenie wpisu z reguły daje początek postępowaniu zmierzającemu do
wyjaśnienia sprawy i jej rozstrzygnięcia, albo wszczyna postępowanie odwoławcze,
w przeciwieństwie do opłaty kancelaryjnej, której uiszczenie pozwala
zainteresowanemu uzyskać dostęp do konkretnego efektu już przeprowadzonych w
sprawie czynności.
Obowiązek uiszczenia wpisu lub opłaty kancelaryjnej obejmuje tylko te wnoszone
do sądu pisma, które – zgodnie z art. 15 u.k.s.c. – należą do kategorii
„podlegających opłacie”. Katalog spraw, w których wnoszone pisma podlegają
wpisowi ujęty został w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia
1996 r. w sprawie określenia wysokości wpisów w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr
154, poz. 753 ze zm.). Rozporządzenie to, w odniesieniu do postępowania
wywołanego wnioskiem o ponowne wydanie tytułu wykonawczego, przewiduje wpis
stały (§ 49 pkt 1), w razie zaś wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli
wykonalności tytułowi egzekucyjnemu innemu niż orzeczenie sądu, ugoda sądowa
albo nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym lub upominawczym – dziesiątą
część wpisu stosunkowego (§ 54 ust. 1 pkt 1). Powołane rozporządzenie nie
przewiduje natomiast wpisu od wniosku o nadanie klauzuli wykonalności sądowemu
tytułowi egzekucyjnemu. Dzieje się tak dlatego, że samo tylko nadanie klauzuli
wykonalności, stosownie do art. 38 ust. 1 u.k.s.c., podlega w takim przypadku
opłacie kancelaryjnej, a jej wysokość określa wydane z upoważnienia ustawowego
(art. 40 u.k.s.c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 listopada 1996
r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych w sprawach cywilnych (Dz.U. Nr 139,
poz. 650 ze zm.).
Nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności jest czynnością
jednorazową. Ponowne wydanie tytułu wykonawczego nie pozostaje zatem w
związku z nadaniem klauzuli wykonalności, a tym samym brak podstaw do
pobierania kolejnej opłaty kancelaryjnej za nadanie klauzuli wykonalności, co nie
oznacza, że takiej opłacie nie podlegają inne czynności, o których mowa w art. 38
ust. 1 u.k.s.c.
Brak podstawy do żądania uiszczenia opłaty od wniosku o wydanie stronie
dalszego tytułu wykonawczego sprawia, że nie podlegają opłacie także zażalenia
na wydane w tym zakresie zarządzenia przewodniczącego. Z brzmienia art. 23
u.k.s.c. należy wyprowadzić wniosek, że skoro wolne od opłaty są zażalenia
kwestionujące wysokość opłaty, to tym bardziej dotyczy to sytuacji, w której
kwestionowana jest sama zasada żądania opłaty.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w uchwale (art. 390 § 1 k.p.c.).