Postanowienie SN z 22 kwietnia 2004, sygn. II CZ 38/04
Data orzeczenia
22 kwietnia 2004
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Tadeusz Domińczyk
Tagi
Podstawa prawna
Dniem uiszczenia opłaty sądowej dokonanego za pomocą elektronicznego
środka komunikacji jest dzień, w którym polecenie przelewu – mające
pokrycie na rachunku zleceniodawcy – wprowadzone zostało do urządzenia
nadawczego w taki sposób, że bank mógł zapoznać się z jego treścią.
Możliwość tę bank uzyskuje z chwilą odebrania polecenia przez jego
urządzenie odbiorcze.
Sędzia SN Tadeusz Domińczyk (przewodniczący)
Sędzia SN Zbigniew Kwaśniewski
Sędzia SN Marek Sychowicz (sprawozdawca)
Sąd Najwyższy w sprawie z powództwa „P.", S.A. w Z.G. przeciwko „E.", sp. z
o.o. w Zielonej Górze o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie
Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2004 r. zażalenia powodowej spółki na postanowienie
Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 3 grudnia 2003 r.
uchylił zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 3 grudnia 2003 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
odrzucił kasację powoda od wyroku z dnia 26 września 2003 r., ponieważ przyjął,
że wpis od kasacji powód uiścił w dniu 27 listopada 2003 r., tj. w dniu realizacji
przelewu bankowego, podczas gdy termin do jego uiszczenia upłynął w dniu
poprzednim.
W zażaleniu powód zarzucił błędne ustalenie dnia uiszczenia wpisu od kasacji,
podnosząc, że polecenie przelewu wpisu od kasacji przekazał do banku
prowadzącego jego rachunek przy użyciu elektronicznego systemu przetwarzania i
transmisji danych w dniu 26 listopada 2003 r. Wniósł o uchylenie zaskarżonego
postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skierowanie przez stronę do banku prowadzącego jej rachunek polecenia
przelania z tego rachunku określonej kwoty na inny rachunek bankowy stanowi
czynność podjętą w ramach łączącej stronę z bankiem umowy rachunku
bankowego. Zgodnie z zasadą swobody formy oświadczeń woli, wola osoby
dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej
osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny, w tym również przez
ujawnienie tej woli w postaci elektronicznej (art. 60 k.c.). Podstawę do wyrażania za
pomocą elektronicznych nośników informacji oświadczeń woli składanych w
związku z dokonywaniem czynności bankowych przewiduje szczególny przepis –
art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (jedn. tekst: Dz.U. z
2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), zgodnie z którym dokumenty związane z
czynnościami bankowymi mogą być sporządzane za pomocą elektronicznych
nośników informacji, jeżeli zostaną w sposób należyty utrwalone i zabezpieczone.
W świetle powołanych unormowań nie ma przeszkód, żeby strona wydała
bankowi prowadzącemu jej rachunek polecenie przelania z tego rachunku na
rachunek bankowy sądu określonej kwoty tytułem opłaty sądowej, korzystając z
elektronicznego środka komunikacji. Dokonanie takiej czynności nie wymaga
zawierania przez stronę umowy z bankiem w przedmiocie możliwości dokonywania
czynności bankowych za pomocą elektronicznych nośników informacji, jednak
warunkiem jej dokonania jest dysponowanie przez stronę i bank odpowiednimi
urządzeniami technicznymi oraz umiejętnością posługiwania się nimi, w
szczególności w taki sposób, żeby dokument sporządzony za ich pomocą był
należycie utrwalony i zabezpieczony.
W judykaturze ugruntowany jest pogląd, że w razie uiszczenia opłaty sądowej
przelewem, za dzień jej uiszczenia uznaje się dzień przyjęcia polecenia przelewu
przez bank, w którym zlecający ma swój rachunek, jeżeli przelew w dniu jego
przyjęcia lub w terminie do uiszczenia opłaty miał pokrycie na rachunku
zleceniodawcy. Okoliczność, kiedy bank wykonał polecenie przelewu, nie ma w tym
wypadku znaczenia (np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia
1969 r., I PZ 76/68, OSNCP 1969, nr 9, poz. 167, uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 16 grudnia 1983 r., III PZP 47/83, OSNC 1984, nr 7, poz. 110, postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 30 listopada 2000 r., I CZ 11/00, nie publ.).
Według art. 61 § 2 k.c., oświadczenie woli wyrażone w postaci elektronicznej jest
złożone innej osobie z chwilą, gdy wprowadzono je do środka komunikacji
elektronicznej w taki sposób, żeby osoba ta mogła zapoznać się z jego treścią. Za
dzień uiszczenia opłaty sądowej dokonanej za pomocą elektronicznego środka
komunikacji należy zatem uznać dzień, w którym polecenie przelewu wprowadzone
zostało do urządzenia nadawczego w taki sposób, żeby bank mógł zapoznać się z
jego treścią (pod warunkiem, że w dniu tym lub w terminie do uiszczenia opłaty
polecenie przelewu ma pokrycie na rachunku zleceniodawcy). Możliwość tę bank
uzyskuje z chwilą odebrania polecenia przez jego urządzenie odbiorcze. Z istoty
działania elektronicznych środków komunikacji wynika, że chwila ta, praktycznie
rzecz biorąc, może być utożsamiona z chwilą wprowadzenia przez stronę polecenia
do jej urządzenia nadawczego. Bez znaczenia dla terminu uiszczenia opłaty jest
zaś, wynikająca np. z organizacji czasu pracy banku, rzeczywista chwila
zapoznania się z treścią polecenia.
Z dokumentów złożonych przez powoda wynika, że zawarł on z Bankiem
Handlowym S.A. w W., Oddział w Z.G. umowę rachunku bankowego, że miał
zainstalowany system elektronicznej bankowości pod nazwą „Goniec”, że w dniu 26
listopada 2003 r. upoważniona przez powoda osoba, za pomocą tego systemu
przekazała polecenie przelewu na rachunek Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
wpisu od kasacji w kwocie 1630 zł, że polecenie to w tym samym dniu o godzinie
15.16 Bank otrzymał i że w dniu tym polecenie przelewu miało pokrycie na
rachunku zleceniodawcy. W tych okolicznościach należy uznać, że dzień 26
listopada 2003 r., tj. dzień w którym Bank otrzymał polecenie powoda przelania
wpisu od kasacji na rachunek Sądu, jest dniem, w którym Bank mógł zapoznać się
z treścią tego polecenia (art. 61 § 2 k.c.), a więc że jest to dzień, który powinien być
uznany za dzień uiszczenia wpisu od kasacji.
Wobec powyższego zażalenie zasługuje na uwzględnienie (art. 39318
§ 3 w
związku z art. 397 § 2 i art. 386 § 1 k.p.c.).