Wyrok - II SA/Ke 278/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - z dnia 26 czerwca 2025
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję. Ochrona zwierząt, Weterynaria i ochrona zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu D. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2025 r. znak: SKO.OŚ-60/1974/68/2025 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Decyzją z 24.04.2025 r. znak: SKO.OŚ-60/1974/68/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołaniUchylono zaskarżoną decyzję. Ochrona zwierząt, Weterynaria i ochrona zwierząt. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu D. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 24 kwietnia 2025 r. znak: SKO.OŚ-60/1974/68/2025 w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt uchyla zaskarżoną decyzję. UZASADNIENIE Decyzją z 24.04.2025 r. znak: SKO.OŚ-60/1974/68/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołani
Data orzeczenia
26 czerwca 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach
Przewodniczący
Krzysztof Armański
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (5)
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję
UZASADNIENIE
Decyzją z 24.04.2025 r. znak: SKO.OŚ-60/1974/68/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania A. K., B. K. i J. K. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy Wodzisław, znak: OŚ.R.6140.9.24, z dnia 19.03.2025 r., orzekającej o:1) czasowym odebraniu od dnia 23.11.2024r. właścicielom (opiekunom): J. K., B. K. i A. K. 2 szt. psów, 4 szt. kotów oraz 1 szt. królika,2) przekazaniu czasowo odebranych zwierząt do D (miejsce przebywania zwierząt [...] ),3) natychmiastowym wykonaniu decyzji,na podstawie art. 138 § 2 w związku z art. 127 § 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, ponieważ decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.Uzasadniając wydaną decyzję Kolegium wyjaśniło, że w odróżnieniu do trybu zwykłego (art. 7 ust. 1), decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21.08.1997r. o ochronie zwierząt (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1580 z późn. zmian.), zwanej dalej "u.o.z.", jest decyzją następczą. Wydawana jest, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. To z kolei wpływa na przebieg postępowania wyjaśniającego. Organ zobowiązany jest bowiem do oceny, czy przesłanki odebrania zwierzęcia w rozumieniu przepisów ustawy zaistniały w momencie odebrania. Organ zobowiązany jest tym samym do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności zaistniałych w chwili podjęcia interwencji, a nie tylko do akceptacji czynności faktycznego odebrania zwierzęcia.W rozpatrywanej sprawie Prezes Zarządu D droga mailową poinformował Burmistrza Miasta i Gminy Wodzisław "o tym, że 23.11.2024r. zastosowano wobec opiekunów zwierząt bytujących na terenie nieruchomości [...] środek przymusu w postaci odbioru 2 psów, 4 kotów oraz jednego królika." Pracownicy Urzędu Miasta i Gminy w Wodzisławiu w dnu 23.11.2024 r. o godz. 14.00 przeprowadzili kontrolę w miejscowości [...], w ramach której oceniono dobrostan zwierząt przebywających na tej nieruchomości. W wyniku oględzin ustalono, że koty i psy biegają wolno po podwórku, mają stały dostęp do wody i jedzenia.W dniu 29.11.2024 r. w Urzędzie Miasta i Gminy Wodzisław spisano z udziałem Prezesa Zarządu D "Protokół z czynności przyjęcia zawiadomienia o czasowym odebraniu zwierząt". Prezes DIOZ wniósł do protokołu, że (cyt.): "Zawiadomił Burmistrza Miasta i Gminy w Wodzisławiu na podstawie art. 7 ust. 3 w zawiązku z art, 6 ust, 2 pkt. 10, 17, 19 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt o tym, że dokonano odbioru zwierząt pod wskazanym adresem, na podstawie anonimowego zgłoszenia. Okoliczności faktyczne sprawy zostały szczegółowo opisane w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego przez Prokuraturę Rejonową w Jędrzejowie, tam też zdeponowano dokumentację medyczną, fotograficzną oraz pełen zapis przebiegu prowadzonej interwencji." Dalej wniósł o przesłuchanie lekarzy weterynarii badających odebrane z nieruchomości [...] zwierzęta oraz przeprowadzenie oględzin tych zwierząt w Zakładzie Leczniczym dla Zwierząt w [...]. Opisał przebieg interwencji oraz stan zwierząt, które zostały odebrane i warunki ich bytowania. Wskazał, że (cyt.): "Jeżeli chodzi o psa dalmatyńczyka rodzina około 10 razy zmieniała wersje co do czasu jego utrzymywania na terenie nieruchomości. Najpierw wskazano, że jest od szczeniaka a gdy zagrożono konsekwencjami za znęcanie się nad psem A. K. podała, że znaleźli go 6 tygodni, 2 tygodnie, 1, 5 i 3 tygodnie temu. Chodź wiemy, że zwierzę jest u nich od zawsze. Potwierdzili to anonimowo sąsiedzi tej rodziny oraz członkowie tej rodziny, dzwoniący do nas anonimowo. W toku postępowania będzie trzeba ustalić i przesłuchać te osoby." Ponadto wskazał, że (cyt.): "Na początku interwencji co zostało zarejestrowane w formie filmowej (film dostępny w prokuraturze) oświadczenie Pań K., że wszystkie zwierzęta żyjące na terenie nieruchomości należą do nich wszystkich to znaczy: A., B. i męża B. K.. Wszyscy mieszkańcy tej nieruchomości są stroną tego postępowania albowiem DIOZ odebrał zwierzęta zarówno od właścicieli jak i od opiekunów zwierząt. A. K. podczas interwencji (co zostało zarejestrowane) oświadczyła, że sprawuje opiekę nad psem, dogląda go, wodę zanosi co wskazuje, że w rozumieniu ustawy była opiekunem zwierzęcia." Do protokołu załączył 15 fotografii obrazujących stan odebranego psa rasy dalmatyńczyk.Burmistrz Miasta i Gminy Wodzisław, pismem z dnia 3.12.2024r. wystąpił do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Sieradzu z prośbą o ocenę stanu zdrowia i warunków, w jakich przebywają odebrane zwierzęta oraz do Komisariatu Policji w Błaszkach o wsparcie Powiatowego Inspektoratu Weterynarii w Sieradzu w dokonywaniu powyższych czynności. Ponadto organ pierwszej instancji pismem z 3.12.2024 r. zwrócił się do Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie o udostępnienie dokumentacji medycznej, fotograficznej oraz pełen zapis przebiegu prowadzonej interwencji. W dniu 12.12.2024 r. pracownicy Urzędu Miasta i Gminy Wodzisław, odpowiadając na wniosek Prezesa DIOZ przeprowadzili wizję na nieruchomości [...], celem sprawdzenia warunków, w jakich utrzymywane są zwierzęta, z której to czynności sporządzono protokół. Ustalono, że na posesji znajdują się dwa psy i dwa koty, mają stały dostęp do wody i karmy, posiadają budy. Ponadto właściciel okazał aktualne zaświadczenia szczepień psów przeciwko wściekliźnie.Prokurator Prokuratury Rejonowej w Jędrzejowie odmówił udostępnienia Burmistrzowi Miasta i Gminy Wodzisław dokumentacji z akt sprawy 4120-0.Ds. 1478.2024. W uzasadnieniu wskazał, że Burmistrzowi Miasta i Gminy w Wodzisławiu nie przysługuje status strony, a jednocześnie istnieje możliwość pozyskania żądanej dokumentacji w inny sposób, m.in. z DIOZ.W dniu 23.12.2024r. D zwierząt przekazał Burmistrzowi Miasta i Gminy w Wodzisławiu pliki audiowizualne znajdujące się na płycie DVD na okoliczność stanu w jakim utrzymywane były zwierzęta oraz dokumentację lekarsko-weterynaryjną zwierząt, tj. 2 psów i 4 kotów na okoliczność stanu zdrowia zwierząt potwierdzonego przez lekarza weterynarii, zasadności interwencyjnego odbioru zwierząt.Przesłuchana w charakterze świadka K. J. stwierdziła, że "w dniu 26.11.2024 r., do lecznicy w [...] został przywieziony pies rasy Dalmatyńczyk. Pies był skrajnie zaniedbany, wyczerpany jak i wychudzony. Właściwa waga tego psa to 27-28 kg, natomiast faktycznie ważył około 12 kg. Ogólny stan jest to wynik zupełnego zaniedbania i wyniszczenie zwierzęcia nie wynikał z przewlekłej choroby. Zostały przeprowadzone badania kliniczne, szczegółowe badania okulistyczne i badania ortopedyczne. Na podstawie tych badań nie zostały wydane żadne zalecenia jak i wskazania, co do dalszego leczenia."W dniu 23.01.2025 r. do Urzędu MiG Wodzisław wpłynęła brakująca dokumentacja lekarsko - weterynaryjna. Z kart informacyjnych zwierząt wynika, że: Pies rasy mieszaniec - osobnik bardzo chudy, żebra i inne kości, w tym kości czaszki, kręgosłupa, miednicy widoczne i łatwo wyczuwalne przez skórę. Brak podskórnej tkanki tłuszczowej. Mocno zaznaczone podkasanie brzucha widoczne z boku, a z góry bardzo wyraźny kształt klepsydry. Zaniki tkanki mięśniowej. W okolicach czaszki, kręgosłupa, łopatek i skrzydeł kości biodrowych stwierdza się przy omacywaniu zaniki masy mięśniowej; Pies rasy Dalmatyńczyk - stan ogólny zwierzęcia krytyczny, z uwagi na silne wyniszczenie organizmu, objawiające się całkowitym regresem tkanki tłuszczowej oraz postępującą redukcją tkanki mięśniowej. Żebra i inne kości, w tym kości czaszki, kręgosłupa, miednicy widoczne i łatwo wyczuwalne przez skórę. Brak podskórnej tkanki tłuszczowej. Mocno zaznaczone podkasanie brzucha widoczne z boku, a z góry bardzo wyraźny kształt klepsydry, pies skrajnie zagłodzony. Waga w momencie przyjęcia 12,4 kg; Kot rasy europejski krótkowłosy - kot odwodniony, słaby. Początek kociego kataru. Bardzo duża ilość pasożytów widocznych w kale. W badaniu otoskopowym przewlekły proces zapalny, znaczna ilość brudnej wydzieliny. W badaniu mikroskopowym wymazu dodatki świerzbowiec uszny; Kot rasy europejski krótkowłosy - kot odwodniony, słaby. Początki kociego kataru. Bardzo duża ilość pasożytów w kale. Świerzb w uszach; Kot rasy europejski krótkowłosy - kot odwodniony, słaby. Początki kociego kataru. Bardzo duża ilość pasożytów w kale. Świerzb w uszach; Kot rasy europejski krótkowłosy - kot odwodniony, słaby. Początki kociego kataru. Bardzo duża ilość pasożytów w kale. Świerzb w uszach. Wymiotuje pasożytami; Królik rasy mieszaniec maści triclor - odwodniony, cały czas pije. Spodnia część łap -przebarwiona od moczu, kolor żółty. Widoczne tworzące się odgniotki - stan zapalny podeszw.W dniu 27.01.2025 r. do organu pierwszej instancji wpłynął z Urzędu Gminy w [...] protokół przesłuchania świadków: E. Z., W. F. i K. O. Z zeznań tych wynika, że odebranie zwierząt z nieruchomości [...] było uzasadnione, bowiem psy były wychudzone, koty były zarobaczałe i wykazywały objawy kociego kataru, natomiast królik był wychudzony z brudnymi uszami i przerośniętymi pazurami.Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego sprawy, Burmistrz Miasta i Gminy Wodzisław orzekł o czasowym odebraniu zwierząt.SKO podniosło, że protokół z czynności odebrania zwierząt dokonanej w dniu 23.11.2024 r. został przedłożony w siedzibie Urzędu Miasta i Gminy Wodzisław w dniu 29.11.2024 r. Protokół ten nie został jednakże sporządzony w trakcie czynności zajęcia zwierząt, lecz w okresie późniejszym, z naruszeniem elementarnych składników protokołu wymienionych w art. 68 K.p.a. Czynność ta jest zatem wadliwa.W protokole tym Prezes Zarządu DIOZ wskazał na zły stan zdrowia odebranych zwierząt, co zostało potwierdzone przez lekarzy weterynarii współpracujących z DIOZ oraz ich zeznania. Do protokołu załączone było zdjęcie psa rasy dalmatyńczyk obrazujące jego zły stan zdrowotny oraz niewłaściwe warunki bytowania. W aktach sprawy brak jest natomiast dokumentacji zdjęciowej dotyczącej stanu pozostałych zwierząt oraz warunków bytowania. W odwołaniu jednak strony podnoszą, że odebrane zwierzęta otoczone były opieką weterynaryjną i zapewniono im odpowiednie warunki bytowania. Odwołujący zarzucili, że lekarze zależni od DIOZ wydali niewłaściwe oceny stanu zdrowia odebranych zwierząt. Mając na względzie takie zarzuty Burmistrz Miasta i Gminy Wodzisław winien je zweryfikować, poprzez wezwanie odwołujących do okazania dowodu opieki nad odebranymi zwierzętami, a następnie poprzez przesłuchanie miejscowego lekarza weterynarii.Ponadto, zdaniem SKO, wbrew sugestiom Prezesa Zarządu DIOZ, organ pierwszej instancji nie przesłuchał mieszkańców nieruchomości [...], w celu ustalenia warunków bytowania odebranych zwierząt. Dokonując oględzin na tej nieruchomości 23.11.2024 r. pracownicy organu nie sprawdzili, gdzie i w jakich warunkach bytowały odebrane zwierzęta, skupiając się na ogólnym obrazie pozostałych zwierząt. Organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii lekarza weterynarii, ponieważ nie dysponuje wiedzą specjalistyczną, lecz jego obowiązkiem jest dokonanie oceny tego dowodu, tzn. czy stanowisko biegłego nie pozostaje w sprzeczności z innymi ustaleniami uzyskanymi w sprawie w trakcie postępowania. Nie oznacza to w ogóle braku możliwości kontrolowania takiej opinii, która jest dowodem i stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. polega ocenie jak każdy dowód. W sytuacji, gdy treść opinii powoduje wątpliwości w zakresie logiczności, zupełności, spójności jej elementów, możliwe jest negatywne dokonanie przez organ administracyjny lub sąd administracyjny oceny wartości dowodowej tego opracowania.Jednocześnie organ pierwszej instancji nie wyjaśnił w prowadzonym postępowaniu, kto jest właścicielem lub opiekunem odebranych zwierząt. Jest to istotna okoliczność, gdyż tylko właściciel/opiekun źle traktowanych zwierząt jest adresatem decyzji w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. i to jego w konsekwencji obciążać będą koszty opieki, transportu i leczenia odebranych zwierząt. Stanowisko odwołujących, jak i samego Prezes Zarządu DIOZ w tym zakresie jest zmienne, co wobec braku współpracy Prokuratury jest kwestią do ustalenia. Akta sprawy nie dają jasnej odpowiedzi w tym zakresie, w związku z czym kierowanie decyzji do wszystkich mieszkańców nieruchomości [...] jest przedwczesne.Kolegium zauważyło ponadto, że sentencja rozstrzygnięcia jest niewłaściwie sformułowana, bowiem oprócz wskazania właściciela zwierząt organ orzeka o ich przekazaniu:1) schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe lub laboratoryjne, lub2) gospodarstwu rolnemu wskazanemu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), jeżeli jest to zwierzę gospodarskie, lub3) ogrodowi zoologicznemu, schronisku dla zwierząt, azylowi dla zwierząt lub Centralnemu Azylowi dla Zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada 2022 r. o Centralnym Azylu dla Zwierząt (Dz. U. poz. 2375), jeżeli jest to zwierzę wykorzystywane do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych lub utrzymywane w ogrodach zoologicznych.Nie orzeka się zaś o przekazaniu czasowo odebranych zwierząt organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt.W sentencji nie wskazuje się także rygoru natychmiastowej wykonalności, bo to wynika wprost z art. 7 ust. 2 u.o.z.Ponieważ w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. organ zobligowany jest do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności, tj. czy w momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w związku z art. 6 ust. 2 u.o.z, wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, iż dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu, co w ocenie Kolegium zostało wykonane przez Burmistrza Miasta i Gminy Wodzisław nieprawidłowo, zasadnym jest zdaniem organu odwoławczego uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kolegium zaznaczyło zarazem, że rozumie, bo dowodzą tego akta sprawy, iż ustalenie bezsprzecznego stanu faktycznego niniejszej sprawy jest trudne wobec bezzasadnej odmowy współpracy przez Prokuraturę oraz konieczność bazowania na dowodach dostarczonych przez DIOZ, lecz zasady K.p.a. wymagają przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący i obiektywny.Jednocześnie zakres zleconych organowi pierwszej instancji czynności wyjaśniających przez organ odwoławczy wykracza poza dyspozycję art. 136 K.p.a. Przeprowadzenie w całości lub w znacznej części postępowania wyjaśniającego dopiero na etapie postępowania odwoławczego stanowi naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania.W sprzeciwie, skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zawartym w dwóch odrębnych pismach z 12 i z 13.05.2025 r., D zarzucił powyższej decyzji naruszenie:1) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 K.p.a. poprzez:a) błędne uznanie, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w sposób wyczerpujący i obiektywny, podczas gdy jak wynika z materiału dowodowego, organ pierwszej instancji jest w posiadaniu dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej zwierząt odebranych z m. [...], plików audio-video obrazujących stan zwierząt oraz warunki w jakich zwierzęta bytowały, zeznań świadków opisujących stan zwierząt oraz warunki ich bytowania;b) uznanie za błędne nieprzesłuchanie mieszkańców nieruchomości [...] w celu ustalenia warunków odebranych zwierząt oraz rzekome niesprawdzenie gdzie i w jakich warunkach bytowały odebrane zwierzęta, podczas gdy jak wynika z zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego osoby te jako bezpośrednio zaangażowane w sprawę i mający żywotny interes w przedstawianiu korzystnej dla siebie wersji będą wyjaśniały w ten właśnie sposób, a nadto w sytuacji, w której organ posiada nagrania obrazujące warunki w jakich żyły zwierzęta - na płycie DVD załączone do wniosku dowodowego z dnia 18 grudnia 2024 r.;c) zignorowanie dowodów załączonych do wniosku dowodowego z dnia 18 grudnia 2024 r. w postaci plików audiowizualnych znajdujących się na załączonej płycie DVD obrazujących stan w jakim trzymane były zwierzęta – koty i psy na posesji w m. [...];d) faktyczne zignorowanie dokumentacji lekarsko - weterynaryjnej, która wpłynęła do MIG Wodzisław w dniu 23 stycznia 2025 r., z której wynika, że stan zdrowia zwierząt był zły, co z kolei potwierdza zasadność ich odbioru w trybie interwencyjnym;e) dowolną ocenę materiału dowodowego polegającą na pominięciu stanowiska właścicielki (opiekunki) zwierząt, które nie było jednolite, w przeciwieństwie do całości materiałów dowodowych przestawionych przez skarżącego oraz świadków, z których to dowodów jasno wynikają zaniedbania w opiece nad zwierzętami;2) art. 28 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił prowadzonym postępowaniem kto jest opiekunem odebranych zwierząt, podczas gdy jak wynika z oświadczenia zawartego na filmie wszystkie zwierzęta żyjące ma terenie nieruchomości należą do wszystkich osób oraz jak wynika z okoliczności sprawy wszyscy mieszkańcy tej nieruchomości opiekowali się zwierzętami, w związku z czym adresaci decyzji są określani prawidłowo i są to właściciele oraz opiekunowie zwierząt; J. K., B. K. i A. K. byli przynajmniej opiekunem zwierząt, bowiem zamieszkiwali na terenie nieruchomości, gdzie zwierzęta się znajdowały oraz zostało to przyznane w czasie interwencji, natomiast same twierdzenia skarżących decyzję organu I instancji - jakkolwiek wątpliwe - odnośnie "przybłąkania się" psa, nie zwalniało ww. od podjęcia stosownej opieki, nie zaś przetrzymywania w warunkach zagrażających życiu i zdrowiu zwierzęcia, w tym bez odpowiedniego dostępu do pokarmu i wody;3) art. 68 K.p.a. w zw. z art. 1 K.p.a. poprzez uznanie, że protokół z dnia 29 listopada 2024 r. zawiera szereg istotnych braków, w związku z tym czynność ta jest wadliwa podczas gdy organizacja pozarządowa jaką jest skarżący nie jest zobowiązana do sporządzania protokołu zgodnie z art. 68 K.p.a. z uwagi na wskazany w art. 1 K.p.a. przedmiotowy i podmiotowy zakres obowiązywania Kodeksu; także u.o.z. nie zawiera przepisu, który nakładałby wprost obowiązek sporządzenia protokołu z odbioru zwierzęcia przez organizację społecznie działającą na rzecz ochrony zwierząt;4) art. 138 § 2 K.p.a. poprzez uznanie, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, w sytuacji, w której wszelkie dowody zgromadzone zostały w sprawie prawidłowo i postępowanie administracyjne nie wymaga uzupełniania; organ I instancji zebrał w sprawie w odpowiednim zakresie materiał dowodowy, który jednoznacznie wskazuje na konieczność pilnego, czasowego odebrania zwierząt z uwagi na przebywanie przez nie w warunkach zagrażających ich życiu i zdrowiu, tj. dokumentację weterynaryjną zwierząt, zeznania świadków, opinię Powiatowego Lekarza Weterynarii, nadto Kolegium nie wykazało naruszenia przepisów postępowania, które miałoby istotny wpływ na treść decyzji oraz które nie mogło zostać usunięte bezpośrednio przez organ odwoławczy mając na uwadze obowiązek dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy w całości, wynikający z zasady dwuinstancyjności;5) art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. poprzez bezzasadne uznanie, że nieprawidłowo zostały wykazane przez Burmistrza takie przesłanki jak przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, że dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu, podczas gdy w trakcie postępowania zgromadzono pełną dokumentację weterynaryjną zwierząt, która potwierdza, w ślad za lekarzami weterynarii, że zwierzęta były w stanie krytycznym, skrajnie wychudzone, wręcz zagłodzone, bez podskórnej tkanki tłuszczowej, odwodnione, występował zanik tkanki mięśniowej, duża ilość pasożytów widocznych w kale, występował u nich przewlekły proces zapalny, znaczna ilość brudnej wydzieliny, świerzbowiec uszu, u kotów występowały początki kociego kataru, występowały wymioty pasożytami, spodnia część łap przebarwiona od moczu, stan zapalny podeszwy, pies przy prawidłowej wadze 27-28 kg ważył zaledwie 12 kg, a nadto znajdowały się w stanie skrajnego zaniedbania i wyniszczenia, który to stan nie wynikał z przewlekłej choroby;6) art. 7 ust. 1 i 1c u.o.z., poprzez przyjęcie, że sentencja rozstrzygnięcia jest niewłaściwe sformułowana, bowiem nie orzeka się o przekazaniu czasowo odebranych zwierząt organizacji społecznej, której statutowym celem jest ochrona zwierząt, podczas gdy w przypadku braku zgody podmiotu wskazanego w art. 7 ust. 1 ww. ustawy na przekazanie zwierzęcia, lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom tym podmiotom, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę.Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odbiorze tymczasowym zwierząt odebranych interwencyjnie, a także przekazaniu czasowo odebranych zwierząt pod opiekę D .W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Sprzeciw zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższa zasada podlega jednak wyłączeniu w przypadku sprzeciwu, gdyż jak stanowi art. 64e p.p.s.a., "rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Zgodnie z art. 64a p.p.s.a., od decyzji o której mowa w art. 138 § 2 K.p.a. skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z jej treści może wnieść od niej sprzeciw. Z kolei art. 138 § 2 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Wynikający z art. 64e p.p.s.a. zakres sądowej kontroli decyzji wydanej w trybie art. 138 § 2 K.p.a. wskazuje zatem, że sprzeciw nie jest środkiem prawnym służącym kontroli materialnoprawnej podstawy decyzji ani prawidłowości zastosowania przez organ II instancji przepisów prawa procesowego niezwiązanych z podstawami kasatoryjnymi. Sprzeciw jest kierowany przeciwko uchyleniu decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia. Kontrola dokonywana przez sąd administracyjny w ramach tego środka ma charakter formalny i służy wyłącznie sprawdzeniu, czy kasatoryjna decyzja organu drugiej instancji oparta została na jednej z podstaw wymienionych w art. 138 § 2 K.p.a. Zawarte w tym przepisie określenie "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy" jest zwrotem ocennym, niemniej oznacza, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasatoryjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w I instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w zakresie mającym istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Równoznaczne jest to z brakiem przeprowadzenia przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, co zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego uniemożliwia rozstrzygnięcie sprawy przez organ odwoławczy. Jak już wskazano wyżej, wyraźne ograniczenie zakresu kontroli wyłącznie do zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasatoryjnej oznacza, że poza zakresem kontroli sądowoadministracyjnej w postępowaniu ze sprzeciwu na taką decyzję pozostają kwestie właściwego rozumienia i zastosowania w sprawie przepisów prawa materialnego, co odróżnia sprzeciw od skargi.Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 K.p.a. polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym. Organ odwoławczy ma więc obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji. W kompetencjach organu odwoławczego mieści się uzupełnienie, w niewielkim zakresie, postępowania dowodowego, poprzez przeprowadzenie określonego dowodu, co również wyłącza dopuszczalność wydania decyzji kasatoryjnej. Organ odwoławczy ma bowiem nie tylko obowiązek dokonania kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, ale co do zasady ma również - co Sąd podkreśla - rozpatrzyć całość sprawy i orzec merytorycznie. Na organie odwoławczym ciążą przy tym te same co na organie pierwszej instancji obowiązki w zakresie wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego, zgodnie z wymogami art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez stosowne organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, by dwukrotnie oceniono dowody, przeanalizowano wszystkie argumenty. Jak wskazuje się w literaturze przedmiotu i orzecznictwie, z użycia w art. 138 § 2 K.p.a. zwrotu "z naruszeniem norm prawa procesowego", wynika że wydanie decyzji, o jakiej mowa w art. 138 § 2 K.p.a. jest dopuszczalne wyjątkowo i stanowi wyraźny wyłom od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 22.04.2025 r., sygn. II SA/Kr 138/25, wyrok WSA w Łodzi z 17.04.2025 r., sygn. II SA/Łd 148/25, wyrok WSA w Gliwicach z 31.03.2025 r., sygn. II SA/Gl 306/25, wyrok WSA w Szczecinie z 26.03.2025 r., sygn. II SA/Sz 938/24).W ocenie Sądu postępowanie organu II instancji w niniejszym przypadku narusza dyspozycję art. 138 § 2 K.p.a. w sposób powodujący konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji. SKO uznało, że należy uchylić decyzję organu I instancji z uwagi na:- wadliwe sporządzenie protokołu z czynności odebrania zwierząt – z naruszeniem elementarnych składników protokołu wymienionych w art. 68 K.p.a.;- brak w aktach sprawy dokumentacji zdjęciowej dotyczącej stanu pozostałych (poza psem rasy dalmatyńczyk) zwierząt oraz warunków bytowania; podniesienie w odwołaniu, że odebrane zwierzęta otoczone były opieką weterynaryjną i zapewniono im odpowiednie warunki bytowania oraz że lekarze zależni od DIOZ wydali niewłaściwe oceny stanu zdrowia odebranych zwierząt, co winno podlegać weryfikacji poprzez wezwanie odwołujących do okazania dowodu opieki nad odebranymi zwierzętami, a następnie poprzez przesłuchanie miejscowego lekarza weterynarii;- brak przesłuchania mieszkańców nieruchomości [...] w celu ustalenia warunków bytowania odebranych zwierząt; dokonując oględzin na tej nieruchomości 23.11.2024 r. pracownicy organu nie sprawdzili, gdzie i w jakich warunkach bytowały odebrane zwierzęta, skupiając się na ogólnym obrazie pozostałych zwierząt;- brak wyjaśnienia kto jest właścicielem lub opiekunem odebranych zwierząt;- fakt, że sentencja rozstrzygnięcia jest niewłaściwie sformułowana, nie orzeka się bowiem o przekazaniu czasowo odebranych zwierząt organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt;- fakt, że w sentencji nie wskazuje się również rygoru natychmiastowej wykonalności, bo to wynika wprost z art. 7 ust. 2 u.o.z.Należy zauważyć, że wskazując na powyższe mankamenty postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji Kolegium pominęło ocenę istotnych w sprawie dowodów, na co słusznie wskazuje wnoszący sprzeciw DIOZ. O ile rzeczywiście na zdjęciach załączonych do akt administracyjnych widnieje jedynie pies rasy dalmatyńczyk (którego stan i warunki bytowania są mimo to dobrze widoczne), o tyle nagrania na płycie DVD złożonej wraz z wnioskiem dowodowym z dnia 18.12.2024r. (k. 84-3) przedstawiają – w sposób mniej lub bardziej dokładny – warunki bytowania obu zatrzymanych psów oraz czterech kotów. Widać na nich, że drugi z psów, uwiązany na łańcuchu przy plastikowym cielętniku, mimo warunków zimowych nie ma zapewnionej ochrony termicznej, zaś cztery koty znajdują się w ciasnej klatce, bez kuwety. W aktach znajduje się dokumentacja lekarsko-weterynaryjna zarówno psów i kotów, zawierająca szczegółowy opis ich stanu, wskazujący na znaczne zaniedbanie, a także dokumentacja lekarsko-weterynaryjna dotycząca królika, pochodząca z Przychodni Weterynaryjnej [...], z której wynika m.in. że królik jest odwodniony, spodnią część łap ma przebarwioną od moczu, widoczne tworzące się odgniotki – stan zapalny podeszw, w badaniach krwi stan zapalny i problemy z drogami żółciowymi i wątrobą, ze względu na stan zapalny w organizmie podano antybiotyk. Organ dysponował także zeznaniami świadków, tj. K. J., K. O., W. F. i E. Z. , z których także wynikał określony stan zwierząt. Organ odwoławczy winien był zatem dokonać własnej, dokładnej oceny powyższych dowodów we wzajemnym powiązaniu, mając w szczególności na uwadze że nagranie audio-video zawarte na płycie DVD ma charakter dowodu obiektywnego, którego wiarygodność trudno podważyć. Przez pryzmat tych dowodów organ winien dokonać oceny wiarygodności zarzutów stawianych w odwołaniu, na które SKO się powołuje, tj. że odebrane zwierzęta otoczone były opieką weterynaryjną i zapewniono im odpowiednie warunki bytowania, a niewłaściwe oceny stanu zdrowia zwierząt zostały wydane przez lekarzy zależnych od DIOZ. W tym kontekście, po dokonaniu dokładnej analizy zgromadzonych już dowodów, organ winien dopiero ocenić czy konieczne jest przesłuchanie mieszkańców nieruchomości [...], którzy nota bene ewentualną dokumentację mającą świadczyć o właściwym stanie zwierząt mogli przedstawić choćby wraz z odwołaniem.Trzeba także pamiętać, że niewłaściwe warunki bytowania to nie tylko wskazane w art. 4 pkt 15 u.o.z. przykłady, ale także brak zapewnienia zwierzęciu właściwego schronienia przed chłodem, upałem, uniemożliwienie korzystania ze spacerów, utrzymywanie zwierzęcia w stanie brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu. Ponadto, już stworzenie określonego stanu wyczerpuje pojęcie zagrożenia, co stanowi podstawę do stwierdzenia istnienia przypadku niecierpiącego zwłoki. Pojęcie "zagrożenia" odnosi się do stanu hipotetycznego i tylko potencjalnego zagrożenia życia bądź zdrowia zwierzęcia. Stan zagrożenia nie oznacza więc wystąpienia bezpośredniego, realnego zagrożenia życia lub zdrowia zwierzęcia, ale oznacza, że stan ten może, a nie musi, wywołać negatywne skutki dla jego życia lub zdrowia, co właśnie wyczerpuje pojęcie zagrożenia (por. m.in. wyrok WSA we Wrocławiu z 2.10.2024 r., sygn. II SA/Wr 732/23).W świetle powyższych wywodów dotyczących braku dokonania oceny materiału dowodowego przez organ odwoławczy trudno zgodzić się z uwagami SKO dotyczącymi "protokołu z czynności przyjęcia zawiadomienia o czasowym odebraniu zwierząt". Mimo zatytułowania tego dokumentu jako "protokół", jego istotą jest złożenie zawiadomienia przez Prezesa Zarządu DIOZ (który złożył podpis pod pismem) o dokonaniu odbioru zwierząt, o czym zresztą organ i tak już wcześniej powziął informację, podejmując stosowne czynności począwszy od 23.11.2024 r. Samo postępowanie w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z. prowadzone jest co do zasady z urzędu, a w jego toku organy winny zgromadzić odpowiednie dowody i dokonać ich prawidłowej oceny, co ma kluczowe znaczenie dla sprawy.Rację ma wnoszący sprzeciw, że w art. 7 ust. 3 u.o.z. mowa jest o "przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu". Nie chodzi tu zatem wyłącznie o właściciela zwierzęcia, ale także o opiekuna. W świetle treści ww. przepisu decyzja o czasowym odebraniu zwierzęcia powinna być skierowana w pierwszej kolejności do właściciela zwierzęcia jeżeli jest on jednocześnie jego opiekunem. Gdy zaś właściciel zwierzęciem się nie opiekuje to adresatem decyzji powinien być również jego opiekun lub też opiekunowie, jeżeli zwierzę jest pod faktyczną opieką więcej niż jednej osoby (por. wyrok WSA w Gliwicach z 13.03.2019r., sygn. II SA/Gl 936/18). Jak słusznie podniósł skarżący, obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt dotyczy każdej osoby, która faktycznie ma zwierzę pod swoją opieką i to niezależnie od tego czy formalnie przysługuje jej do zwierzęcia tytuł prawny. Trzeba zauważyć, że na jednym z nagrań zawartych na wspomnianej płycie DVD w trakcie interwencji pada m.in. stwierdzenie ze strony uczestniczącej w czynności kobiety – mieszkanki posesji, z którego wynika że pies rasy dalmatyńczyk "od małego był chowany", a także że jest dokarmiany przez "dzieci". SKO, jak wspomniano, nie oceniło jednak tego elementu materiału dowodowego. Organ odwoławczy nie wskazał również w jaki sposób miałoby nastąpić uzupełnienie postępowania dowodowego w powyższym zakresie. Gdyby natomiast okazało się, że jest to jedyna kwestia wymagająca dodatkowego ustalenia, należy rozważyć także zastosowanie art. 136 K.p.a. Jak wskazał NSA w wyroku z 20.12.2024 r., sygn. I OSK 2313/24, konieczność przeprowadzenia dowodu lub kilku dowodów (nawet takich jak np. zasięgnięcie opinii biegłego, przesłuchanie świadka czy kilku świadków) mieści się w kompetencji organu odwoławczego do uzupełnienia postępowania wyjaśniającego (art. 136 K.p.a.), wyłączając dopuszczalność kasacji decyzji. Art. 138 § 2 K.p.a. stanowi wyłom w kodeksowej konstrukcji postępowania odwoławczego i nie powinien być interpretowany rozszerzająco. Zgodnie zaś z art. 136 K.p.a. organ odwoławczy może przeprowadzić na żądanie strony lub z urzędu dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję.Jeśli chodzi o kwestię niewłaściwego zdaniem SKO sformułowania sentencji rozstrzygnięcia organu I instancji – czy to w zakresie tego komu przekazano odebrane zwierzęta, czy w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności, jeśli organ odwoławczy uznawał za właściwe inne brzmienie rozstrzygnięcia w tej kwestii, dysponował możliwością zreformowania orzeczenia organu I instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Wypada jedynie zaznaczyć, że z art. 7 ust. 3 u.o.z. wynika, iż uprawnionym do odebrania zwierzęcia jest m.in. upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1c tej ustawy w przypadku braku zgody na przekazanie zwierzęcia lub wystąpienia innych okoliczności uniemożliwiających przekazanie zwierzęcia podmiotom, o których mowa w ust. 1, zwierzę może zostać nieodpłatnie przekazane innej osobie prawnej lub jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej albo osobie fizycznej, która zapewni mu właściwą opiekę.W świetle powyższych rozważań Sąd ocenił stanowisko organu odwoławczego jako bezpodstawne uchylenie się od wydania decyzji merytorycznej w sprawie. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nie zaistniały zatem przesłanki do zastosowania przez organ II instancji art. 138 § 2 K.p.a. Z tych względów Sąd orzekł na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. uwzględniając sprzeciw, i uchylając zaskarżoną decyzję.. uwzględniając sprzeciw, i uchylając zaskarżoną decyzję.