sygn. I OSK 1461/23 26 czerwca 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Wyrok - I OSK 1461/23 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 czerwca 2025

Teza
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 122/23 w sprawie ze skarUchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę. Pomoc społeczna. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 122/23 w sprawie ze skar
Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik oddalono skargę
Typ sprawy sprawa rodzinna
Etap skarga kasacyjna
Tryb rozprawa
Role w sprawie
wnioskodawca / wnioskodawczyni apelujący / skarżący wnioskodawca
Data orzeczenia 26 czerwca 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Aleksandra Łaskarzewska
Rozstrzygnięcie

Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski (sprawozdawca) sędzia del. WSA Dariusz Chaciński Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 122/23 w sprawie ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 w przedmiocie zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości; 2. oddala skargę w całości.

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 23 marca 2023 r. II SA/Lu 122/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 w przedmiocie zasiłku rodzinnego uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Burmistrza Ł. z 23 sierpnia 2019 r. znak S.8250 .000380.2019 w części odmawiającej przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci.Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:Wnioskiem z 7 września 2022 r. M.S. (dalej wnioskodawczyni lub skarżąca) zwróciła się do Burmistrza Ł. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: Ł., M. i A. siostry S., a także dodatków do zasiłku rodzinnego: z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego - na córki Ł. i M., z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na trzecie dziecko - córkę A.; z tytułu samotnego wychowywania dzieci - na córki Ł. i M.Po rozpatrzeniu wniosku Burmistrz Ł. (dalej Burmistrz) decyzją z dnia 19 października 2022 r. znak S.8250.000542.2022 (dalej decyzja z 19 października 2022 r.):I. przyznał wnioskodawczyni świadczenia:1. zasiłek rodzinny na córkę A. (w wieku do 5 lat) w kwocie 95,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.;2. zasiłek rodzinny na córkę M. (w wieku 5-18 lat) w kwocie 124,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.;3. zasiłek rodzinny na córkę Ł. (w wieku 18-24 lat) w kwocie 135,00 zł miesięcznie na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r.;4. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 na córkę M. w kwocie 100,00 zł jednorazowo;5. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A. w kwocie 95,00 zł miesięcznie, na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 maja 2023 r.;II. odmówił przyznania świadczeń:1. zasiłku rodzinnego na córkę Ł. na okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.;2. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 na córkę Ł.;3. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A.S. na okres od dnia 1 czerwca 2023 r. do dnia 31 października 2023 r.,4. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę Ł.S. na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.,5. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córkę M. na okres od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.W uzasadnieniu wyjaśnił, że córka skarżącej Ł.S. w maju 2023 r. skończy 21 lat, a więc zasiłek rodzinny należało jej przyznać do maja 2023 r. Jako, że od czerwca 2023 r. nie będzie ona uprawniona do zasiłku rodzinnego, należało odmówić przyznania na tę córkę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024. Skoro od czerwca 2023 r. do zasiłku rodzinnego będzie uprawnionych dwoje dzieci skarżącej, od tego miesiąca nie przysługuje jej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A.S.Argumentując odmowę przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., Burmistrz wyjaśnił, że z poczynionych w toku postępowania ustaleń wynika, że ojciec Ł. i M.S. – K.G., zmarł w dniu 8 sierpnia 2015 r. Skarżąca jest jednak osobą zamężną i we wniosku o przyznanie świadczeń uwzględniła obecnego małżonka w składzie rodziny. Burmistrz uznał, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej uśr; k. 39-39v akt Burmistrza).M.S. wniosła odwołanie domagając się uchylenia decyzji z 19 października 2022 r. w zakresie punktów 4. i 5. części II., orzekających o odmowie przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M. Kwestionując tę część decyzji I instancji skarżąca powołała wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 25.2.2020 r. II SA/Lu 673/19, na podstawie którego przyznano jej dodatki z tytułu samotnego wychowywania dziecka w latach ubiegłych. Skarżąca podkreśliła, że jej sytuacja rodzinna nie uległa zmianie, obie córki z poprzedniego związku są stanu wolnego i kontynuują naukę.Decyzją z dnia 25 listopada 2022 r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej Kolegium), po rozpatrzeniu odwołania M.S., utrzymało w całości decyzję z 19 października 2022 r.Kolegium stwierdziło, że kryteria uprawniające do zasiłku rodzinnego (wiek dzieci, wysokość dochodów) ustalono należycie. Nie ma wątpliwości co do składu osobowego i struktury wiekowej członków rodziny skarżącej, którą tworzy wraz z mężem i trzema córkami. Ł.S. (ur. 6 maja 2002 r.) i M.S. (ur. 25 lutego 2009 r.) są córkami skarżącej i K.G., który zmarł w dniu 8 sierpnia 2015 r. Obecnie skarżąca jest w związku małżeńskim z M.S., z którym ma córkę A. (ur. 24 listopada 2018 r.).Na dochód pięcioosobowej rodziny w 2021 r. składał się jedynie dochód skarżącej i jej córki Ł. Dochód ten wyniósł 1.995,77zł, miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daję kwotę 399,15 zł, a więc nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 1 uśr na kwotę 674 zł. Kolegium jako prawidłowe oceniło rozstrzygnięcie I instancji, w tym jego część odmowną. Konsekwencją ukończenia 21. roku życia przez Ł.S. jest odmowa przyznania na nią zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2023/2024 od dnia 1 czerwca 2023 r., a tym samym - w związku z utratą statusu rodziny wielodzietnej - odmowa przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na córkę A.Zasadna jest odmowa przyznania skarżącej, na cały okres zasiłkowy 2022/ 2023, prawa do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dzieci - córek Ł. i M. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Burmistrza, że z literalnego brzmienia art. 3 pkt 17a uśr wynika, że osoba zamężna nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Skoro skarżąca jest mężatką, to nie mieści się w definicji "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawartej w ww. przepisie. Dla prawidłowej wykładni pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" konieczne jest odwołanie się do pojęcia "rodziny" zawartej w ustawie o świadczeniach rodzinnych. W świetle tej definicji małżonkowie, a także rodzice dzieci (również ci niepozostający w formalnym związku) i pozostające na ich utrzymaniu dzieci tworzą rodzinę, niezależnie od tego, czy dzieci te są wspólnymi dziećmi obojga małżonków (partnerów). W skład rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych mogą wchodzić dzieci, które nie są wyłącznie dziećmi biologicznymi wnioskodawcy, bo mogą to być dzieci tylko jednej z osób tworzących aktualny związek, z tym zastrzeżeniem, że jeżeli nie jest to związek małżeński, to partnerów musi łączyć co najmniej jedno wspólne dziecko.Rodzina, w której jedno z rodziców dziecka pozostaje w związku małżeńskim z osobą niebędącą drugim rodzicem dziecka, jest uznawana przez ustawę za taką samą rodzinę, jak potoczne rozumienie tego pojęcia. W konsekwencji - obowiązki współmałżonków względem siebie i względem dzieci, w tym względem pasierbów, zawarte w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej kro), są takie same. Małżonek ma prawną możliwość żądania od współmałżonka pomocy w wychowaniu swego dziecka. W myśl art. 23 kro, małżonkowie są obowiązani między innymi do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Małżonkowie rozstrzygają wspólnie o istotnych sprawach rodziny [...] (art. 24 kro). Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym (art. 27 kro). Dziecko ma wobec swego ojczyma lub macochy pewne roszczenia alimentacyjne, odpowiadające zasadom współżycia społecznego (art. 144 § 1 kro), co oznacza, że może się skutecznie domagać od ojczyma także opieki.Za tym stanowiskiem przemawia cel, jakiemu ma służyć dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a którym jest wsparcie finansowe osoby, która samotnie, tj. bez udziału małżonka lub ojca dziecka, wychowuje swoje dziecko, w samodzielnym wysiłku wychowawczym takiej osoby. Sytuacja takiej osoby jest niewątpliwie trudniejsza niż osoby, która wychowuje dzieci z mężem, tak jak skarżąca, lub z osobą, którą tworzy nieformalny związek, w którym jest wspólne dziecko lub dzieci.Kolegium stwierdziło, że przyjęcie, że wnioskodawczyni jest osobą samotnie wychowującą dziecko tylko w stosunku do dwójki swoich dzieci, stałoby w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 3 pkt 17a uśr. Byłoby też sprzeczne z wykładnią celowościową tego przepisu, bowiem nie ma wątpliwości co do tego, że córki Ł. i M. wychowują się w rodzinie, w rozumieniu art. 3 pkt 16 uśr, którą tworzą wraz z matką, jej mężem oraz siostrą A.Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że znane jest mu odmienne stanowisko od zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, funkcjonujące w orzecznictwie sądów administracyjnych. Aktualnie, zdaniem Kolegium, w orzecznictwie ma miejsce powrót do pierwotnej i prawidłowej wykładni powyższego przepisu, czego wyrazem jest aktualne stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 13.1.2022 r. I OSK 760/19, które organ odwoławczy podzielił.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M.S. zakwestionowała decyzję z 25 listopada 2022 r. w zakresie utrzymującym w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M. Skarżąca podniosła, że w okresach zasiłkowych 2019/2020 i 2020/2021 miała ustalone prawo do świadczeń rodzinnych z uwzględnieniem tych dodatków. Odnosząc się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonej decyzji, skarżąca podkreśliła, że mimo zawarcia związku małżeńskiego nadal pozostaje jedynym opiekunem prawnym córek Ł. i M. Ich biologiczny ojciec nie żyje, zaś mąż skarżącej nigdy nie będzie w stanie go zastąpić. W ocenie skarżącej, w sprawie winno być brane pod uwagę wyłącznie dobro dzieci. Jej status małżeński nie zmienia faktu, że jest jedynym rodzicem Ł. i M. (k. 2-3 akt sądowych).W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji (k. 4-10 akt sądowych).Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku II SA/Lu 122/23.Sąd I instancji uznał zasadność skargi. Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji w częściach zakwestionowanych przez skarżącą - w zakresie orzekającym o odmowie przyznania skarżącej w okresie zasiłkowym 2022/2023 prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym uchylenie tych rozstrzygnięć.Istota zawisłego przed Sądem sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia materialnoprawnego, które stanowi wykładnia pojęcia "osoby samotnie wychowującej dziecko" zawartego w art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.).Dodatek [do zasiłku rodzinnego] z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone (art. 11a ust. 1 uśr). Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] osoby samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem (art. 3 pkt 17a uśr).W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje ustalenie, że biologiczny ojciec córek skarżącej Ł. i M. nie żyje, a skarżąca pozostaje aktualnie w związku małżeńskim z M.S., z którym ma najmłodszą córkę A. W tym stanie faktycznym organy zakwestionowały zasadność uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą córki Ł. i M., przyjmując, że status ten nie przysługuje osobie zamężnej (a także osobie pozostającej w związku nieformalnym, z którego również pochodzi przynajmniej jedno dziecko), nawet jeżeli wychowuje ona dziecko bez udziału drugiego rodzica biologicznego. Stanowisko to organy oparły na ścisłej, literalnej wykładni art. 3 pkt 17a uśr. W ocenie Sądu I instancji, taka wykładania omawianego przepisu nie może zostać uznana za prawidłową.W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano na konieczność korygowania wyników wykładni językowej art. 3 pkt 17a uśr, przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej m.in. aksjologię prawa pomocy społecznej i wartości wyrażone w Konstytucji. W szeregu orzeczeń na taką konieczność wskazywał również tutejszy Sąd, zaś jedno z tych orzeczeń, tj. powoływany przez skarżącą wyrok z 25.2.2020 r. II SA/Lu 673/19 (dalej wyrok II SA/Lu 673/19), zapadł w sprawie samej skarżącej, o niemal tożsamym stanie faktycznym i prawnym, a różniącej się od sprawy niniejszej jedynie tym, że przedmiotem zaskarżonej w tej sprawie decyzji Kolegium była odmowa przyznania skarżącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M. na inny okres zasiłkowy (na okres 2019/2020).Wprawdzie wyrok II SA/Lu 673/19 zapadł w odrębnej sprawie, a przez to wyrażona w nim ocena prawna nie była dla organów wiążąca w aktualnie prowadzonym postępowaniu, ani nie jest wiążąca dla Sądu kontrolującego obecnie zaskarżoną decyzję. Niemniej jednak skład orzekający w sprawie niniejszej w pełni aprobuje stanowisko wyrażone w tym wyroku, uznając tym samym, że argumenty przedstawione w jego uzasadnieniu pozostają aktualne. Prawidłowa wykładnia art. 3 pkt 17a uśr, uwzględniająca argumenty płynące z orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności z wyroków z: 18.5.2005 r. K 16/04, OTK-A 2005/5/ 51; 23.6.2008 r. P 18/06, OTK-A 2008/5/83, prowadzą do uznania, że zawarcie związku małżeńskiego przez rodzica wychowującego dziecko pochodzące z innego związku (a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym), nie ma wpływu na sferę władzy rodzicielskiej i obowiązków alimentacyjnych względem tego dziecka. Dlatego dziecko wychowujące się w tzw. rodzinie zrekonstruowanej nie traci statusu osoby wychowywanej przez samotnego rodzica.Do odmiennego wniosku, wbrew twierdzeniu Kolegium, nie mogą prowadzić wynikające z przepisów ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. 1359 ze zm., dalej kro) obowiązki współmałżonka względem rodziny, w skład której wchodzi dziecko drugiego współmałżonka z poprzedniego związku (art. 23, art. 24 i art. 27 kro), a także przewidziane w art. 144 § 1 k[ro] pewne roszczenie alimentacyjne takiego dziecka wobec ojczyma (macochy). Relacje i obowiązki uregulowane tymi przepisami pozostają bez wpływu na sferę władzy rodzicielskiej, która z mocy art. 93 ust. 1 i art. 94 ust. 1 kro przysługuje rodzicom, zaś jeżeli jedno z rodziców nie żyje, przysługuje drugiemu z rodziców. Zawarcie związku małżeńskiego przez jedynego żyjącego rodzica dziecka nie przekłada sią na nabycie przez nowego współmałżonka władzy rodzicielskiej nad tym dzieckiem. Do tego mogłoby prowadzić dopiero przysposobienie przez niego tego dziecka. Skoro współmałżonek niebędący rodzicem dziecka drugiego współmałżonka, nie sprawuje nad tym dzieckiem władzy rodzicielskiej, nie sposób uznać że wychowuje to dziecko wraz ze współmałżonkiem będącym jedynym rodzicem dziecka. W myśl art. 95 ust. 1 kro obowiązek i prawo do wychowania dziecka jest elementem władzy rodzicielskiej. Prawidłowa interpretacja art. 3 pkt 17a uśr, dokonana przy zastosowaniu wykładni systemowej uwzględniającej również przywołane regulacje kro, prowadzi do wniosku, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest każdy rodzic, który wychowuje swoje dziecko bez udziału drugiego rodzica tego dziecka. Okoliczność zawarcia przez takiego rodzica związku małżeńskiego, a tym bardziej pozostawanie w związku nieformalnym, nie pozbawia go tego statusu. Jedyny rodzic dziecka jest osobą samotnie wychowującą dziecka, bowiem jako jedyna osoba sprawuje nad nim władzę rodzicielską. Dla zachowania tego statusu nie musi pozostawać osobą samotną, tzn. niezamężną ani niepozostającą w związku nieformalnym. Wbrew stanowisku Kolegium wyrażonemu w zaskarżonej decyzji, zawarcie przez skarżącą związku małżeńskiego nie pozbawia jej statusu osoby samotnie wychowującej córki Ł. i M., a tym samym nie pozbawia jej prawa do przewidzianego w art. 11a uśr prawa do dodatku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na te córki.Oceny tej nie zmienia fakt, że skarżąca ze związku małżeńskiego z M.S. ma kolejne dziecko - córkę A. Skoro w świetle art. 3 pkt 17a uśr negatywną przesłanką uznania osoby za samotnie wychowującą dziecko jest warunek wychowywania wspólnie co najmniej jednego dziecka z jego rodzicem, bez znaczenia jest to, że jeden z rodziców ubiegający się o dodatek do zasiłku rodzinnego pozostaje w nowym związku, z którego również ma inne dzieci, jakie wychowuje wspólnie z dziećmi z innego związku. W takiej sytuacji rodzic może być uznawany wobec jednego dziecka za rodzica samotnie wychowującego, a wobec dziecka wychowywanego wspólnie z biologicznym rodzicem za osobę wychowującą dziecko w rodzinie. Ów przepis stanowi nie o każdej osobie związanej z jednym z rodziców dziecka, ale o rodzicach dziecka, zatem osobie będącej rodzicem tego dziecka.Stanowisko to pozostaje zgodne nie tylko z oceną prawną wyrażoną w wyroku II SA/Lu 673/19, zapadłym na skutek skargi M.S. na decyzję odmawiającą jej przyznania dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka we wcześniejszym okresie zasiłkowym, lecz wpisuje się również ugruntowaną linię orzeczniczą dotyczącą interpretacji art. 3 pkt 17a uśr (m.in. wyroki NSA z: 7.6.2013 r. I OSK 2162/12; 12.10.2016 r. I OSK 345/15; 2.6.2017 r. I OSK 26/17; 20.6.2018 r. I OSK 1876/16; 8.11.2018 r. I OSK 1083/18; 21.3.2019 r. I OSK 3418/18; 11.12.2020 r. I OSK 1877/20; wyroki WSA w Lublinie z: 30.9.2010 r. II SA/Lu 353/10; 4.12.2019 r. II SA/Lu 588/19; 10.10.2020 r. II SA/Lu 268/20; 22.1.2020 r. II SA/Lu 711/19; wyrok WSA w Krakowie z 23.8.2017 r. III SA/Kr 653/17; wyroki WSA we Wrocławiu z: 28.12.2017 r. IV SA/Wr 304/17; 2.7.2019 r. IV SA/Wr 209/19, cbosa). Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje pogląd wyrażany w ramach tej linii orzeczniczej. Nie podziela odmiennego stanowiska zawartego w powołanym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroku NSA z 13.1.2022 r. I OSK 760/19, które na tle powyższej linii orzeczniczej uznać należy za odosobnione.W ocenie Sądu I instancji, za odmową uznania skarżącej za osobę samotnie wychowującą córki Ł. i M., nie przemawia to, że w świetle definicji rodziny zawartej w art. 3 pkt 16 uśr, do rodziny skarżącej tworzonej wraz z córkami z poprzedniego związku, należy również jej obecn[y] m[ą]ż i ich wspólna córka A. Inny jest bowiem cel definicji "rodzica samotnie wychowującego dziecko", zaś inny definicji "rodziny". W konsekwencji brak jest sprzeczności pomiędzy traktowaniem skarżącej jako osoby samotnie wychowującej dziecko w kontekście wykładni i zastosowania art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 uśr z jednej strony, zaś z drugiej uwzględnianiem jej obecnego męża w kręgu członków jej rodziny, a w konsekwencji również zaliczaniem jego ewentualnego dochodu do dochodu rodziny. Nie budzi wątpliwości, że mąż skarżącej jest członkiem jej rodziny w świetle definicji zawartej w art. 3 pkt 16 uśr, bez względu na to, czy jest ojcem biologicznym wszystkich dzieci wchodzących w skład rodziny. W przypadku interpretacji ustawowej definicji rodziny nie zachodzi konieczność korekty wyników wykładni językowej, gdyż nie pojawiają się zastrzeżenia systemowe, takie jak w przypadku pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Skoro jedną z kluczowych przesłanek determinujących przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym dodatku do zasiłku, jest sytuacja materialna rodziny, to na kształt tej sytuacji wpływają dochody wszystkich członków rodziny wskazanych w definicji ustawowej. Nieracjonalne byłoby wykluczanie z tego grona małżonka, tylko i wyłącznie dlatego, że nie jest rodzicem biologicznym jednego z dzieci. Na gruncie przepisów uśr nie ma przeszkód, by uznać za samotnie wychowującą dziecko osobę pozostającą w kolejnym związku (małżeńskim bądź nieformalnym), jednak taki status świadczeniobiorcy nie oznacza automatycznie, że do rodziny nie wlicza się kolejnego partnera (małżonka, bądź przy spełnieniu określonych warunków, również konkubenta) osoby samotnie wychowującej dziecko z poprzedniego związku, niebędącego rodzicem jej dzieci, a w konsekwencji, że do dochodów rodziny nie wlicza się dochodów tegoż partnera (wyrok NSA z 26.4.2018 r. I OSK 133/18, cbosa).Zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja I instancji w częściach objętych skargą, tj. dotyczących odmowy przyznania skarżącej prawa do dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., naruszają art. 3 pkt 17a i art. 11a ust. 1 uśr w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest uchylenie tych rozstrzygnięć i ponowne rozpatrzenie wniosku skarżącej o przyznanie świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2022/2023 w części dotyczącej dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki Ł. i M., co też organy obowiązane będą uczynić z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej powyżej (k. 26, 28-33 akt sądowych).Skargę kasacyjną wywiodło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białej Podlaskiej (dalej skarżący kasacyjnie lub Kolegium), reprezentowane przez r. pr. B.B.-B.), zaskarżam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 23 marca 2023 r. sygn. akt II SA/Lu 122/23 w całości, zarzucając wyrokowi naruszenie:I. prawa materialnego przez błędną wykładnię (art. 174 pkt 1 ppsa), skutkujące uchybieniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ppsa w związku z:1. art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 390 ze zm.) przez błędną wykładnię i przyjęcie, że normatywna definicja z art. 3 pkt 17a uśr dotyczy osób pozostających w związku małżeńskim, podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu winna uwzględniać to, że ustawodawca w części pierwszej tej definicji w oparciu o stan cywilny wskazuje krąg osób mogących być uznane za osoby samotnie wychowujące dziecko i nie wymienia osób pozostających w związku małżeńskim;2. art. 3 pkt 17a uśr w związku z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm., dalej kro), przez błędną wykładnię i przyjęcie, że tyko przysposobienie dziecka współmałżonka mogłoby prowadzić do uznania, że współmałżonek nie będący rodzicem dziecka wychowuje "to" dziecko wraz ze współmałżonkiem, podczas gdy obowiązek wychowywania wszystkich dzieci powstaje już w momencie zawarcia związku małżeńskiego, a poza tym przysposobienie dziecka nie ma znaczenia prawnego przy ocenie warunku wychowywania co najmniej jednego wspólnego dziecka;II. prawa materialnego przez błędne zastosowanie (art. 174 pkt 1 ppsa): art. 3 pkt 17a w związku z art. 11 ust. 1 ustawy przez błędne jego zastosowanie i w konsekwencji uznanie, że osoba pozostająca w związku małżeńskim może być - w świetle definicji normatywnej wynikającej z art. 3 pkt 17a uśr - uznana za osobę samotnie wychowująca dziecko, podczas gdy wnioskodawczyni jest osobą zamężną;III. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 ppsa):1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c [ppsa] w zw. z art. 3 pkt 17a, art.11a ust. 1, art. 3 pkt 2, art. 3 pkt 16 i 16a uśr, przez wadliwą kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej przez wnioskodawczynię decyzji Kolegium z 25 listopada 2022r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 i poprzedzającej ją decyzji I instancji skutkującą nieuzasadnionym ich uchyleniem, chociaż organy administracji dokonały właściwej subsumpcji przepisów prawa materialnego relewantnej z punktu widzenia załatwienia sprawy, wyjaśniając wpierw jej stan faktyczny, ustalając wszystkie okoliczności istotne z punktu widzenia załatwienia sprawy, a następnie wnikliwie rozpatrując zebrany materiał dowodowy i dokonując jego prawidłowej oceny;2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 ppsa w zw. art. 3 pkt 17a, przez uwzględnienie skargi wnioskodawczyni - która jako nieuzasadniona - winna być oddalona, z uwagi na to, że decyzja Kolegium z 25 listopada 2022r. nr SKO.4004.ŚW/1251/22 i poprzedzająca ją decyzja I instancji nie naruszają prawa materialnego, wobec czego nie ziściła się podstawa do wydania wyroku na podstawie art. 145 1 pkt 1 lit. a ppsa;3 art. 141 § 4 ppsa przez nienależyte wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia zwłaszcza w odniesieniu do wskazań co do dalszego prowadzenia przez organy administracji postępowania.Skarżący kasacyjnie wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi; w razie uznania, że wydając zaskarżony wyrok Sąd instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy na podstawie art. 185 § 1 ppsa wnoszę o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie; zasądzenie na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białej Podlaskiej zwrotu kosztów postepowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; rozpatrzenie skargi kasacyjnej na rozprawie zgodnie z art. 176 § 2 ppsa (k. 46-49v akt sądowych).Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.Na rozprawie dnia pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wnosił i wywodził jak w skardze kasacyjnej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:W świetle art. 183 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26. 10.2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010/1/1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania.Skarżący kasacyjnie nie zakwestionował stanu faktycznego, przeto stan faktyczny, prawidłowo ustalony przez organy obu instancji, trafnie aprobowany wyrokiem II SA/Lu 122/23 był dla Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążący.Zarzuty naruszenia z pierwszej podstawy kasacyjnej (art. 174 pkt 1 ppsa), z uwagi na ich charakter i powtórzenie w zarzutach I.1 i I.2 oraz II jako wzorca kontroli art. 3 pkt 17a uśr, należało rozpoznać łącznie.Zarzuty naruszenia: art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z "2023 r. poz. 390 ze zm.)" [winno być "2022 r. poz. 615, zm. poz. 1265" - tempus regit actum - uw. NSA] okazał się zasadny, zarówno jako wzorzec kontroli samoistnie, jak i w związku z art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 ze zm., dalej kro), jak i w związku z art. 11a ust. 1 uśr.W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Kolegium podkreśliło, że treść art. 3 ust. 17a uśr i art. 11a ust. 1 uśr jest jasna i czytelna. "Ilekroć w ustawie jest mowa o: [...] 17a)osobie samotnie wychowującej dziecko - oznacza to pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem;" [...]. W doktrynie wskazuje się: "ZASADA 3: Dla ustalenia znaczenia poszczególnych słów (lub wyrażeń) należy zawsze przede wszystkim odwołać się do pragmatycznych językowych dyrektyw interpretacyjnych, które zmierzają do uruchomienia którejś z językowych dyrektyw apragmatycznych (wskazujących wprost sens słownikowy danego zwrotu). REGUŁA 3: Należy w związku z tym najpierw sprawdzić, czy w tekście prawnym występuje definicja legalna danego wyrazu lub zbitki wyrazowej (wyrażenia)." (M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady - reguły - wskazówki, Wolters Kluwer 2017, s. 291, uw. 628, 629).Z treści art. 3 ust. 17a uśr wynika, że osoby w nim wymienione, takie jak: panna, kawaler, wdowa, wdowiec oraz osoba pozostająca w separacji, nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko, jeśli wychowując dziecko z wcześniejszego związku, jednocześnie wychowują co najmniej jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Ustawodawca nie wymienił w art. 3 ust. 17a uśr małżonków jako osoby samotnie wychowujące dziecko."Oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym" (art. 27 kro w brzmieniu Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 - bez zmian, bowiem pierwsza zmiana tego jednolitego tekstu weszła w życie dopiero 1 lutego 2023 r. - Dz.U. z 2022 r. poz. 2140 - tempus regit actum - uw. NSA). Ustawodawca nie wskazał w art. 27 kro żadnej formy "osobistych starań o wychowanie dzieci", o której mowa w art. 27 kro, w jakiej ma się odbywać w takiej sytuacji wychowywanie przez osoby ww. wymienione co najmniej jednego wspólnego dziecka z jego rodzicem, przyjąć więc należy, że chodzi tu o każdą "formę" wychowania wspólnego dziecka, niezależnie od charakteru samego związku (formalny, nieformalny) łączącego rodziców takiego dziecka. W rezultacie oznacza to, że również osoba pozostająca w związku małżeńskim, w którym małżonkowie wspólne wychowują wspólne dziecko, nie stanowi sytuacji, w której małżonek wychowuje samotnie dwoje dzieci, których ojcem biologicznym nie jest obecny małżonek wnioskodawczyni.Na sytuację prawną wnioskodawczyni nie ma wpływu, czy obecny małżonek wnioskodawczyni przysposobił dzieci wnioskodawczyni z poprzedniego związku, czy też ich nie przysposobił.W art. 3 pkt 17a uśr ustawodawca zawarł legalną definicję osoby samotnie wychowującej dziecko. Zgodnie z tym przepisem, przez osobę samotnie wychowującą dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Z treści tego przepisu wynika, że osoby w nim wymienione, takie jak: panna, kawaler, wdowa, wdowiec oraz osoba pozostająca w separacji, nie mogą być uznane za samotnie wychowujące dziecko, jeśli wychowując dziecko z wcześniejszego związku, jednocześnie wychowują co najmniej jedno wspólne dziecko z jego rodzicem. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, treść cytowanego przepisu jest jasna i w pełni czytelna a zatem jego wykładnia nie wymaga dodatkowych zabiegów interpretacyjnych. Ustawodawca nie wskazał formy, w jakiej ma się odbywać w takiej sytuacji wychowanie przez osoby ww. wymienione co najmniej jednego wspólnego dziecka z jego rodzicem, przyjąć więc należy, że chodzi tu o każdą "formę" wychowania wspólnego dziecka, niezależnie od charakteru samego związku (formalny, nieformalny) łączącego rodziców takiego dziecka (wyrok NSA z 13.1.2022 r. I OSK 760/19, cbosa). Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszym składzie podziela.Także treść art. 11a ust. 1 w zw. z art. 3 pkt 17a uśr nie prowadzi do rezultatu, za którym opowiedział się Sąd I instancji. Za wykładnią przyjętą przez Sąd I instancji nie przemawia także treść art. 3 pkt 2, 16 i 16a uśr.Zarzuty zawarte w punkcie III.1 i III.2, mimo że podniesione w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, w istocie jako wzorce kontroli wskazały przepisy z pierwszej podstawy kasacyjnej, do których Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się wyżej. Dla uniknięcia zbędnych powtórzeń należy odwołać się wyżej przedstawionych argumentów. Normy wynikowe (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 151 ppsa) nie zostały powiązane z zarzutami naruszenia jakiejkolwiek normy dopełnienia i jako takie nie zasługiwały na uwzględnienie.Zarzut naruszenia art. 141 § 4 ppsa nie zasługiwał na uwzględnienie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone bardzo starannie, zwierało wszystkie wymagane przez prawo elementy i w pełni poddawało się kontroli kasacyjnej.Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że sprawa została dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 188 ppsa, uchylił zaskarżony wyrok w całości.Na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę w całości. oddalił skargę w całości.