Postanowienie - II GZ 475/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 26 czerwca 2025
Teza
Oddalono zażalenie. transport drogowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Wr 449/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 września 2024 r. nr 0201-IGC.4823.26.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenOddalono zażalenie. transport drogowy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt III SA/Wr 449/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 września 2024 r. nr 0201-IGC.4823.26.2024 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszen
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
26 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Andrzej Skoczylas
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 449/24, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę B. Z. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 23 września 2024 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi oraz zwrócił stronie skarżącej wpis od skargi.Sąd I instancji uzasadniając odrzucenie skargi podniósł, że pismem z dnia 12 grudnia 2024 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do złożenia pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu strony skarżącej przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi oraz dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu, z którego wynika uprawnienie dla B. Z. jako zarządcy sukcesyjnego "[...] w spadku" do udzielenia powyższego pełnomocnictwa, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Na wezwanie pełnomocnik skarżącego przedstawił pełnomocnictwo do "reprezentacji i składania oświadczeń woli w imieniu mocodawcy, jak też zastępstwa przed organami podatkowymi oraz samorządowymi" oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczpospolitej Polskiej.Zdaniem WSA, pełnomocnik skarżącego na wezwanie Sądu przedłożył pełnomocnictwo, które swym zakresem nie obejmuje upoważnienia do reprezentowania strony przed Sądem, a zatem brak formalny skargi nie został uzupełniony i zasadnym było jej odrzucenie.Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł B. Z., zaskarżając orzeczenie w całości (zarówno co do pkt 1, jak i co do pkt 2 postanowienia) oraz domagając się uchylenia punktu 1 postanowienia w całości.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 3 i art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. – w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, przez bezpodstawne ich zastosowanie z uwagi na brak podstaw do odrzucenia skargi.W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że WSA wadliwie uznał, iż znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo nie obejmuje swym zakresem umocowania do działania także przed sądami administracyjnymi, chociaż było to pełnomocnictwo udzielone w sprawie, co upoważnia do dokonywania czynności aż do jej prawomocnego zakończenia.Zdaniem wnoszącego zażalenie, bezpodstawne było kierowanie przez Sąd I instancji wezwania do przedłożenia pełnomocnictwa, które znajduje się w aktach administracyjnych i na podstawie którego skarżący był reprezentowany przed organem I instancji, bowiem zakres pełnomocnictwa "w sprawie podatkowej" obejmował nie tylko występowanie przed organami administracyjnymi I i II instancji, ale także przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i legitymacja do działania w postępowaniu przez podmioty uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa została zweryfikowana przez organ I instancji.W dalszej części uzasadnienia wskazano, że pomimo, iż umocowanie do sprawy znajdowało się w aktach sprawy, skarżący - nie weryfikując czy organ przedłożył to pełnomocnictwo - uznał, że być może nie znajduje się w aktach sprawy i stosowanie do wezwania Sądu I instancji przesłał uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa, umocowującego do działania w imieniu skarżącego, choć omyłkowo przedłożył inne pełnomocnictwo.W przypadku uznania, że zakres pełnomocnictwa nie uprawniał do dokonywania czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący powołując się na art. 103 § 1 i art. 104 ustawy z dnia 23 września 1964 r. – Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1061; powoływanej dalej jako: k.c.) wnoszący zażalenie wskazał, że WSA powinien kierować wezwanie bezpośrednio do strony, gdyż osoba działająca bez stosownego umocowania nie może sama potwierdzić nieskutecznych czynności prawnych. Dodał przy tym, że strona wyznaczając pełnomocnika (do momentu jego odwołania) ma prawo oczekiwać, że będzie reprezentowana przez pełnomocnika na każdym etapie postępowania związanego ze zobowiązaniem podatkowym.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Z treści art. 37 § 1 zd. 1-2 p.p.s.a. wynika, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Przepis ten statuuje obowiązek wykazywania umocowania przez pełnomocnika przy pierwszej czynności w danej sprawie. Może to być pierwsza czynność polegająca na wszczęciu postępowania przez wniesienie skargi lub kolejna czynność dokonywana przez tego pełnomocnika, który w trakcie trwania postępowania wstąpił do sprawy np. po wydaniu wyroku przez Sąd I instancji i składa wniosek o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia (por. postanowienie NSA z 29 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 1377/10, publ. CBOSA).Z kolei art. 46 § 3 p.p.s.a. stanowi, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepisy te wyraźnie zatem stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie.W obowiązującym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że w przywołanym przepisie chodzi o pierwszą czynność procesową, a zatem pierwszą dokonywaną przed sądem, a nie w postępowaniu administracyjnym. Z dniem 15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 pkt 12 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmianie uległa treść art. 46 § 3 p.p.s.a., który w aktualnym brzmieniu obliguje pełnomocnika do dołączenia do wnoszonego pisma pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jeżeli pełnomocnik w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przed nowelizacją przepis ten stanowił, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Przepis ten nie zawierał zatem zastrzeżenia, że pełnomocnictwo wymaga złożenia "przed sądem", co było źródłem niejasności i wywoływało rozbieżności w orzecznictwie. Brzmienie art. 46 § 3 p.p.s.a po nowelizacji nie może już nasuwać wątpliwości, że złożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym nie zwalnia z obowiązku złożenia pełnomocnictwa (lub jego uwierzytelnionego odpisu) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pełnomocnictwo złożone wyłącznie do akt postepowania administracyjnego nie czyni zadość wymaganiom przewidzianym w art. 37 § 1 oraz art. 46 § 3 p.p.s.a. W takiej sytuacji pełnomocnik jest obowiązany uzupełnić ten brak formalny skargi na wezwanie Sądu i złożyć pełnomocnictwo, względnie jego wierzytelny odpis (por. postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OZ 141/20 oraz z dnia 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 688/18). Stosownie bowiem do treści art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej – jak na przykład ma to miejsce w treści regulacji z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nakładającej na sąd obowiązek odrzucenia skargi w sytuacji nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych.Powyższe oznacza, że nawet gdyby pełnomocnictwo zostało uprzednio złożone do akt administracyjnych sprawy, strona nie może się na ten fakt powoływać. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd I instancji nie miał obowiązku badać, czy w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo dla radcy prawnego I. G.W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że do skargi nie zostało dołączone pełnomocnictwo lub jego uwierzytelniony odpis do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, ze skarga była dotknięta brakiem formalnym, a zatem Sąd I instancji prawidłowo wezwał pełnomocnika skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi, bowiem złożenie skargi było pierwszą czynnością procesową w tej sprawie i nie został wraz z nią dołączony do akt sprawy dokument pełnomocnictwa. W tym miejscu NSA wyjaśnia, że wezwanie o nadesłanie pełnomocnictwa prawidłowo zostało skierowane przez Sąd I instancji do pełnomocnika wnoszącego skargę w imieniu strony, na co wskazuje art. 37 § 1 p.p.s.a., nakładający obowiązek złożenia pełnomocnictwa właśnie na pełnomocnika dokonującego czynności procesowej.Jak wynika z akt sprawy, w odpowiedzi na wezwanie Sądu, pełnomocnik nadesłał pełnomocnictwo upoważniające do reprezentacji i składania oświadczeń woli w imieniu mocodawcy, jak też do zastępstwa przed organami podatkowymi oraz samorządowymi. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podkreślić w tym miejscu należy, że nadesłany dokument pełnomocnictwa zasadnie został uznany przez Sąd I instancji za pełnomocnictwo, które swym zakresem nie obejmuje upoważnienia do reprezentowania strony w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Złożone na wezwanie Sądu pełnomocnictwo upoważniało do działania w imieniu skarżącego jedynie przed organami podatkowymi i samorządowymi, nie wynika z niego natomiast umocowanie do złożenia skargi i prowadzenia sprawy przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub sądami administracyjnymi. Na uwzględnienie nie zasługuje przy tym przedstawiona w zażaleniu argumentacja o omyłkowym przedłożeniu na wezwanie Sądu innego pełnomocnictwa.W świetle przedstawionych powyżej wywodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że bez znaczenia dla oceny prawidłowości uzupełnienia dostrzeżonego braku formalnego skargi pozostaje fakt zalegania w aktach administracyjnych sprawy pełnomocnictwa, które swym zakresem obejmowałoby reprezentację skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak bowiem wywiedziono powyżej, zgodnie z niebudzącą wątpliwości treścią przepisów art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz art. 46 § 3 p.p.s.a., pełnomocnik skarżącego miał obowiązek przedłożyć pełnomocnictwo przy pierwszej dokonywanej czynności procesowej przed sądem. Skoro, pomimo wezwania Sądu, tego nie uczynił, prawidłowo WSA uznał, że brak formalny skargi nie został uzupełniony w terminie i odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Wobec braku przedłożenia w wyznaczonym terminie stosownego pełnomocnictwa upoważniającego pełnomocnika, który podpisał skargę, do reprezentowania skarżącego, skarga nie mogła podlegać merytorycznemu rozpoznaniu.W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zasługuje również na uwzględnienie argumentacja, w której autorka zażalenia twierdzi, że Sąd I instancji w przypadku uznania, że zakres pełnomocnictwa nie uprawniał do dokonywania czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie powinien był kierować wezwania do tzw. falsus procuratora, lecz bezpośrednio do strony. Zdaniem NSA, proponowana przez pełnomocnika strony "konwalidacja" braku formalnego w postaci braku pełnomocnictwa nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli skarżący dokonał wyboru działania przed sądem przez swojego pełnomocnika – czemu dano wyraz poprzez wniesienie skargi sporządzonej w imieniu strony właśnie przez pełnomocnika – to pełnomocnik ten ponosi odpowiedzialność za wadliwie dokonane czynności procesowe, przy czym skutki tych działań dotykają stronę skarżącą. Strona korzystająca z usług profesjonalnego pełnomocnika nie powinna z tego tytułu korzystać z dodatkowych przywilejów ze strony sądu – a przywilejem takim byłoby wzywanie strony do osobistego uzupełnienia braków mimo tego, iż zdecydowała się ona na działanie przed sądem za pomocą pełnomocnika. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki w postaci czynienia ustaleń kogo należy wezwać celem skutecznego konwalidowania dostrzeżonych uchybień.Na marginesie już tylko Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie mógł odnieść skutku w postaci uchylenia zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 83 § 1 i 3 p.p.s.a. Wskazane przepisy traktują o terminach w postępowaniu sądowoadministracyjnym (odpowiednio: obliczanie terminu oraz zachowanie terminu poprzez dokonanie określonej czynności złożenia pisma), a zatem w żadnej mierze nie odnoszą się do istoty problemu występującego w rozpoznawanej sprawie i z oczywistych względów nie mają zastosowania w kwestii oceny prawidłowości odrzucenia skargi dokonanego przez Sąd I instancji.Z wymienionych powodów, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia.., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o oddaleniu zażalenia.