Postanowienie - I OW 59/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Z. a Prezydentem Miasta N. przez wskazanie organu właściwego w przedmiocie prowadzenia postępowania dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego J. M. postanawia wskazać Prezydenta Miasta Z.Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Z. a Prezydentem Miasta N. przez wskazanie organu właściwego w przedmiocie prowadzenia postępowania dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego J. M. postanawia wskazać Prezydenta Miasta Z.
Data orzeczenia
27 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Pismem z 12 marca 2025 r. Prezydent Miasta Z. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Prezydentem Miasta N. w sprawie wskazania organu właściwego w przedmiocie prowadzenia postępowania dotyczącego przyznania zasiłku rodzinnego J. M., dalej: zainteresowany.W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowany był uprawniony do świadczeń rodzinnych wypłacanych ze środków wnioskodawcy w okresie zasiłkowym 2018/2019. W trakcie pobierania świadczeń uzyskano informację, że zainteresowany zatrudniony jest poza granicami Polski, w związku z czym zwrócono się do [..] Urzędu Wojewódzkiego w K. z zapytaniem, czy w sprawie świadczeń rodzinnych mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Urząd poinformował wnioskodawcę, że w związku ze zmianą miejsca zamieszkania zainteresowanego i przeprowadzką do N. zapytanie zostało przekazane celem rozpatrzenia do [..] Urzędu Wojewódzkiego w G. Docelowy urząd pismem z 11 października 2024 r. poinformował, że w sprawie zasiłku rodzinnego w okresie zasiłkowym 2018/2019 przyznanego zainteresowanemu na dzieci przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 1 sierpnia 2019 r. do 31 października 2019 r. Spowodowało to przekazanie dokumentacji dotyczącej świadczeń rodzinnych do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., celem uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych w okresie, w którym zachodzi koordynacja oraz przekazania do [..] Urzędu wojewódzkiego do rozpatrzenia w tym okresie albo ustalenia świadczeń nienależnie pobranych za wskazany okres.Prezydent Miasta N. zwrócił przekazane dokumenty, argumentując, że w przekazanych aktach brak jest złożonego wniosku, z którego wynika, że zainteresowany zamieszkuje w N. oraz decyzji administracyjnej przekazanej do dalszej realizacji w związku ze zmianą miejsca zamieszkania.W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta N. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta Z. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że świadczenia rodzinne zostały przyznane zainteresowanemu przez Prezydenta Miasta Z., a zainteresowany nigdy nie pobierał ich od organu w N.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta Z., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta N. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do prowadzenia postępowania w przedmiocie zasiłku rodzinnego pobieranego w okresie 2018/2019 r. przez zainteresowanego.Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 323, z późn. zm.), dalej: u.ś.r., organem właściwym w sprawach świadczeń rodzinnych jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie rodzinne lub otrzymującej świadczenie rodzinne. Ponadto stosownie do treści art. 25 ust. 5 u.ś.r. w przypadku powzięcia informacji o zmianie miejsca zamieszkania osoby, której przyznano świadczenia rodzinne, dotychczasowy organ właściwy przekazuje wydaną decyzję wraz z aktami sprawy organowi właściwemu ze względu na nowe miejsce zamieszkania w celu jej dalszej realizacji. Organ właściwy ze względu na nowe miejsce zamieszkania realizuje otrzymaną decyzję bez konieczności wydawania kolejnej decyzji oraz jest właściwy do jej uchylenia, zmiany oraz do ustalania i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego stanowią inaczej, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń.Z analizy zacytowanego powyżej art. 25 ust. 5 u.ś.r. wynika, że normuje on postępowanie w tych sytuacjach, gdy po zmianie miejsca zamieszkania beneficjenta decyzja przyznająca świadczenie rodzinne pozostaje w obrocie prawnym i podlega dalszemu wykonaniu bez konieczności wydania nowej decyzji w sprawie przyznanego świadczenia. Przepis ten wprawdzie dotyczy nie tylko wykonania decyzji, tj. wypłaty należnego świadczenia, ale także jej uchylenia, zmiany oraz ustalenia i dochodzenia świadczeń nienależnie pobranych, ale nie zmienia to faktu, że zgodnie z tym przepisem decyzja przyznająca świadczenie rodzinne podlegająca zmianie, uchyleniu, albo w stosunku do której ustala się, że świadczenie zostało pobrane nienależnie, pozostaje decyzją "czynną".W rozpoznawanej sprawie świadczenia rodzinne pobierane były w latach 2018-2019. Zmiana zatem po tym okresie miejsca zamieszkania beneficjenta decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie ma wpływu na zmianę właściwości miejscowej organu właściwego do prowadzenia postępowania w przedmiocie uchylenia prawa do świadczeń rodzinnych. Decyzja ta wygasła bowiem z uwagi na upływ okresu, na który przyznano świadczenia. Skoro zatem decyzja przyznająca świadczenia rodzinne nie jest decyzją "czynną" i nie podlega dalszej realizacji, to niemożliwe było zastosowanie w tej sprawie art. 25 ust. 5 u.ś.r. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2023 r., sygn. akt I OW 40/23).W świetle powyższych wywodów organem właściwym do prowadzenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nienależnego pobrania świadczenia należało uznać organ, który wydał decyzję o przyznaniu świadczenia rodzinnego, tj. Prezydenta Miasta Z.Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.., orzekł jak w postanowieniu.