Wyrok - III OSK 1558/22 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Dostęp do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po 744/21 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w PoOddalono skargę kasacyjną. Dostęp do informacji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie sędzia NSA Ewa Kwiecińska (spr.) sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. akt II SA/Po 744/21 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Po
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
powaga rzeczy osądzonej
Role w sprawie
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
27 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Ewa Kwiecińska
Podstawa prawna
art. 138
kpa
art. 107
kpa
art. 80
kpa
art. 1
kpa
art. 174
ppsa
art. 1
ppsa
art. 3
ppsa
art. 141
ppsa
Pokaż pozostałe podstawy prawne (8)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 lutego2022 r., sygn. akt II SA/Po 744/21, wydanym po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. C. (dalej jako "skarżący") na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia 28 lipca 2021 r. nr 19/2021, znak OI/OP.0143.26.2021.JJ w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. Dz.U. z 2022 r., poz. 329), dalej "p.p.s.a.", oddalił skargę.Wyrok został wydany w poniższym stanie faktycznym i prawnym.D. C. w piśmie z 6 marca 2020 r. zwrócił się do Dyrektora Zakładu Karnego w [...] (dalej: Dyrektor ZK w [...]; Dyrektor ZK; organ I instancji) z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania nazw podmiotów zewnętrznych, z którymi Zakład Karny w [...] (dalej: ZK w [...]; ZK) podejmuje współpracę w dowolnym zakresie. Wniosek ten wpłynął do Dyrektora ZK w dniu 26 marca 2020 r.Dyrektor ZK w [...] decyzją z 21 kwietnia 2020 r. nr 4/2020 (znak: D/P.0134.28.2020.DG) odmówił D. C. udostępnienia informacji publicznej w przedmiotowej sprawie.Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu (dalej: Dyrektor Okręgowy SW w Poznaniu; Dyrektor Okręgowy; organ II instancji; organ odwoławczy) decyzją z dnia 19 czerwca 2020 r. nr 9/2020, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.) w zw. z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.), uchylił zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie.Prawomocnym wyrokiem z 11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 620/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi D. C., uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego SW w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2020 r. nr 9/2020 znak OI/OP.0143.21.2020.JJ oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora ZK w [...] [z dnia 21 kwietnia 2020 r.] nr 4/2020, znak D/P.0143.28.2020.DG.W wyroku tym Sąd wskazał, że skarżący był zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a z kolei Dyrektor ZK w [...], jako organ Służby Więziennej (art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej - Dz. U. z 2019 r., poz. 1427), był w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązany do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne.Sąd uznał, że w realiach rozpoznanej sprawy, choć wniosek skarżącego z dnia 6 marca 2020 r. był ogólnikowy, to nic nie stało na przeszkodzie w jego rozpoznaniu. Z wniosku wynikało bowiem, że skarżący domaga się udostępnienia mu wykazu (listy) wszystkich podmiotów, z którymi ZK w [...] podejmuje współpracę w dowolnym zakresie, niekoniecznie wyłącznie na podstawie podpisanej umowy cywilnoprawnej. Zdaniem Sądu, ze względu na to, że zainteresowany nie wskazał przedziału czasowego podejmowania takiej współpracy, należało przyjąć, że domagał się stworzenia listy podmiotów, z którymi ZK współpracuje na dzień złożenia wniosku. Wobec tego Sąd stwierdził, że organ I instancji wadliwe zinterpretował wniosek skarżącego jako wniosek o udostępnienie dokumentów.Ponadto Sąd wytknął organowi I instancji niekonsekwencję, wskazując na wezwanie skarżącego do sprecyzowania wniosku, a następnie wydanie decyzji odmownej ze względu na to, że skarżący nie wykazał, iż uzyskanie informacji przetworzonej jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego". Sąd wyjaśnił w tym zakresie, że jeżeli organ I instancji uznał, iż żądana informacja stanowi informację przetworzoną, winien był wezwać skarżącego na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do wykazania, że uzyskanie żądanej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego jednak w sprawie nie uczynił.We wskazaniach co do dalszego postępowania Sąd wskazał, że Dyrektor ZK winien ocenić, czy żądane przez wnioskodawcę informacje stanowią informację publiczną prostą czy też przetworzoną, a następnie, w zależności od dokonanych ustaleń, podjąć dalsze czynności w sprawie.Prowadząc ponownie postępowanie, Dyrektor ZK w piśmie z 4 maja 2021 r., po ustaleniu zakresu informacji objętych wnioskiem i charakteru żądanej informacji – tj. uznawszy ją za informację przetworzoną, której uzyskanie możliwe jest po wykazaniu jej szczególnego znaczenia dla interesu publicznego – na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. wezwał wnioskodawcę do wykazania zaistnienia powyższej przesłanki.Na powyższe wezwanie skarżący nie udzielił odpowiedzi.Wobec powyższego Dyrektor ZK w [...] decyzją nr 5/2001 z 31 maja 2021 r., znak D/P.0143.28.2020.PH, odmówił skarżącemu udostępnienia informacji objętej wnioskiem z dnia 6 marca 2020 r. W uzasadnieniu przedstawił argumentację co do charakteru żądanej informacji, a także wskazał, jakiego wysiłku organizacyjnego wymaga zrealizowanie wniosku. W tym względzie odniósł się do wyjaśnienia zawartego w wezwaniu z dnia 4 maja 2021 r., że przygotowanie informacji zgodnej z wnioskiem wymaga przeanalizowania bardzo obszernej dokumentacji – z uwagi na brak wskazania przez zainteresowanego przedziału czasowego oraz wielu obszarów, w których administracja jednostki penitencjarnej prowadzi współpracę z podmiotami zewnętrznymi, a następnie wytworzenia nowej jakościowo informacji, zgodnej z kryteriami określonymi we wniosku. Organ wyjaśnił, że powyższe wynika z faktu, iż podjęcie współpracy z podmiotem zewnętrznym z reguły wymaga zawarcia porozumienia lub umowy o wzajemnej współpracy, a dokumenty takie są ewidencjonowane według numerów oraz dat ich zawarcia – bez dodatkowych danych, jak nazwa kontrahenta czy przedmiot współpracy; z samej "ewidencji umów/porozumień" – jeżeli taka jest dostępna – nie sposób sporządzić informacji zawierającej m.in. nazwę kontrahenta ani określić, czy dany kontrahent, który współpracuje aktualnie z ZK w [...], prowadził także współpracę z tutejszą jednostką na dzień wpływu wniosku z dnia 6 marca 2020 r. Dalej organ wyjaśnił, że "dane te należy więc najpierw wyselekcjonować a następnie odpowiednio ze sobą zestawić".Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Okręgowy SW w Poznaniu decyzją z 28 lipca 2021 r. nr 19/2021, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając w całości stanowisko organu I instancji.Dyrektor Okręgowy zgodził się z organem I instancji, że udostępnienie informacji publicznej w formie wskazanej we wniosku wymagałoby uprzedniego przetworzenia pewnej sumy informacji prostych, które są w posiadaniu ZK w [...], gdyż nie on dysponował gotową informacją w żądanym zakresie; informacja w kształcie objętym wnioskiem na dzień jego wniesienia nie istniała. Na tej podstawie uznał, że informacja żądana przez zainteresowanego jest informacją przetworzoną, której wytworzenie wymagałoby przeprowadzenia dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych na podstawie posiadanych informacji prostych, a to wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych, bowiem wiązałoby się z koniecznością zaangażowania personelu więziennego, odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej.Zdaniem Dyrektora Okręgowego organ I instancji trafnie ocenił, że wnioskodawca nie wykazał, iż uzyskanie żądanej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a spełnienia tego ustawowego warunku do uzyskania wnioskowanej informacji organ II instancji nie zidentyfikował również w toku przeprowadzonych czynności w postępowaniu odwoławczym.W skardze na decyzję Dyrektora Okręgowego SW w Poznaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako niezgodnej z prawem. Natomiast w piśmie procesowym z 16 grudnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, podtrzymał w całości stanowisko wyrażone w skardze.WSA w Poznaniu uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.Na wstępie Sąd I instancji wyjaśnił, że prawomocnym wyrokiem z dnia11 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Po 620/20, w sposób wiążący przesądzono, że skarżący był podmiotem legitymowanym do złożenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, a Dyrektor ZK w [...] był w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązany do udostępniania informacji publicznej jako podmiot wykonujący zadania publiczne.Zdaniem Sądu I instancji, organy w ponownie przeprowadzonym postępowaniu zastosowały się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych we wcześniejszym wyroku WSA w Poznaniu, który został wydany w przedmiotowej sprawie. Odmowa udostępnienia skarżącemu informacji wskazanej we wniosku była zasadna, wobec czego organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora ZK w [...].W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo zakwalifikowały informacje, o których udostępnienie wystąpił skarżący, jako informacje przetworzone. W tym zakresie Sąd I instancji stwierdził, że organy właściwie wyjaśniły, że na dzień złożenia wniosku (wpływu do organu) nie istniała w gotowej formie informacja prosta, która mogłaby zostać udzielona skarżącemu bez podjęcia dodatkowych działań niezbędnych dla jej przygotowania. Przedstawione uwarunkowania organizacyjno-instytucjonalne w ZK w [...]u wskazywały na to, że przygotowanie w tak szerokim zakresie, jak wynika z wniosku zainteresowanego (wskazanie "wszystkich podmiotów zewnętrznych", z którymi ZK w [...] "podejmuje współpracę w dowolnym zakresie"), informacji o tych podmiotach (listy, wykazu czy zestawiania) wymaga nie tylko technicznego przeniesienia danych z ewidencji, ale również znacznie większych działań analitycznych, a tym samym intelektualnego zaangażowania funkcjonariuszy i pracowników tej jednostki.Według Sądu I instancji, nie miał też racji pełnomocnik skarżącego, wskazując na to, że z pisma Dyrektora ZK z 4 maja 2021 r. wynikało, iż prowadzone są zestawienia niezwykle zbliżone do zestawienia stanowiącego informację publiczną, której udostępnienia oczekuje skarżący, co wymagało jedynie dodatkowego uzupełnienia danych kontrahenta. W ocenie Sądu I instancji, taki wniosek był nieuprawniony. W przywołanym piśmie organ wskazał bowiem, że podjęcie współpracy z podmiotem zewnętrznym z reguły wymaga zawarcia porozumienia lub umowy o wzajemnej współpracy oraz wyjaśnił, jakie dane zawarte są w "samej ewidencji umów/porozumień – jeżeli taka jest dostępna". Organ nie potwierdził zatem, że dysponuje odpowiednią ewidencją czy zestawieniem dla wszystkich podmiotów. Poza tym, jak wyjaśnił następnie Sąd I instancji, organ zasadnie wykazał, że zestawienia takich danych nie są wystarczające do prostego ich "przekształcenia" w informację odpowiadającą oczekiwaniom skarżącego. Skoro skarżący domagał się informacji wszystkich pomiotów zewnętrznych, z którymi ZK w [...] współpracuje w dowolnym zakresie, to w sposób oczywisty skala informacji objętej takim żądaniem jest znaczna, co przekłada się na nakład działań niezbędnych dla przetworzenia dostępnych informacji w celu przygotowania odpowiedzi na wniosek skarżącego.Sąd nie podzielił zarzutów pełnomocnika skarżącego co do naruszania przez organy przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 Konstytucji i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W tej części uzasadnienia Sąd I instancji stwierdził, że analiza ustaleń faktycznych i rozważań prawnych, przedstawionych w uzasadnieniach obydwu wydanych w przedmiotowej sprawie decyzji, nie potwierdziła też naruszenie przepisów postępowania, w szczególności wskazanych przez pełnomocnika przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p.Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.Skarżący kasacyjnie zaskarżył wyrok w całości. Wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Wystąpił też o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. Oświadczył, że wnosi o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:1. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., art. 1 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., a także art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do uznania, że informacja objęta wnioskiem skarżącego w zakresie żądania udostępnienia sprecyzowanych we wniosku danych stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy informacja ta jest informacją prostą, w której posiadaniu organ się znajduje, a czynność sprowadzająca się do selekcji (odszukania) określonych informacji nie nosi cech przetwarzania informacji, stanowi bowiem uniwersalny i powszechny zabieg związany z rozpatrywaniem wniosku o udzielenie informacji publicznej;2. art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., art. 6 ust. 2 u.d.i.p. oraz art. 4 ust. 1 u.d.i.p. poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie prowadzące do przyjęcia, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do udostępnienie skarżącemu wnioskowanej informacji publicznej;3. art. 1 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. przez nienależyte wykonywanie obowiązku kontroli w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. przez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rzeczowego i szczegółowego stosunkowania się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w uzasadnieniu wyroku do części zarzutów skarżącego;4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 30, poz. 168 z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że wykazane zostało w sposób bezsporny, że czynności niezbędne do podjęcia przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] zmierzające do udostępnienia skarżącemu informacji publicznej żądanej we wniosku skarżącego w zakresie objętym zaskarżoną decyzją odmowną, przy niewykazaniu i niesprecyzowaniu zakresu i rozmiarów podejmowanych czynności, przemawiają za przyjęciem, że żądana informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną, w sytuacji gdy charakter żądanej informacji jako informacji publicznej prostej został wykazany w sposób bezsporny, zaś ocena zaprezentowana przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] oraz Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Poznaniu w tym zakresie nosi cechy dowolności;5. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. polegające na nieuchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Poznaniu numer 19/2021 z dnia 28 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w [...] numer 5/2021 z dnia 31 maja 2021 r. w sytuacji, gdy istniały podstawy do uwzględnienia skargi w całości.W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu, reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej oddalenie. Wystąpił również o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z treścią art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.W skardze kasacyjnej zarzucono zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.W sytuacji gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025; wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113; wyrok NSA z dnia 17 lutego 2023 r., II GSK 1458/19; wyrok NSA z dnia 1 marca 2023 r., I FSK 375/20). Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. nie wystarcza samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju lub skali, iż kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2004 r., FSK 6/04, LEX nr 129933; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2014 r., II GSK 1868/12, LEX nr 1495116; wyrok NSA z dnia 29 listopada 2022 r., I OSK 931/22).W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wskazała w punkcie 3 skargi kasacyjnej na naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku, nieodpowiadające wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na braku rzeczowego i szczegółowego ustosunkowania się przez Sąd i instancji do części zarzutów skarżącego.Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu, przypomnieć należy, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012, wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Skoro z treści art. 141 § 4 p.p.s.a. wynika, że uzasadnienie wyroku musi zawierać opis stanu faktycznego sprawy oraz stanowisk stron postępowania, w tym wskazanie zarzutów skargi i argumentację strony przeciwnej oraz stanowisko sądu wraz z właściwie uzasadnioną podstawą prawną, to należy przyjąć, że zamieszczenie w uzasadnieniu tych elementów ma umożliwić odtworzenie sposobu rozumowania sądu, które doprowadziło do danego rozstrzygnięcia. Wadliwość uzasadnienia orzeczenia może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia.Uzasadnienie musi zatem pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 stycznia 2006 r., I FSK 372/05; 9 marca 2006 r., II OSK 632/05; 4 lutego 2015 r., II GSK 2304/13; T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, wydanie VI, WKP 2016). Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd pierwszej instancji uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. Winno stwarzać możliwość jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyroki NSA z dnia: 21 lutego 2014 r., I OSK 2324/12; 4 stycznia 2011 r., II OSK 1985/09; 21 listopada 2012 r., II FSK 1067/11).Uzasadnienie wyroku stanowi odzwierciedlenie toku badania danej sprawy przez sąd administracyjny. Argumentacja uzasadnienia musi umożliwiać stronie zrozumienie racji, jakimi kierował się sąd pierwszej instancji, badając legalność zaskarżonego działania/zaniechania organu, a w przypadku, gdy strona z wyrokiem się nie zgadza, uzasadnienie wyroku musi umożliwić jej merytoryczną polemikę z argumentacją sądu. Ma ponadto umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne, ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. wyrok NSA z dnia 8 listopada 2016 r., II OSK 2104/15).Powyższe oznacza, że sąd administracyjny ma nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia (wypowiedzenia się w przedmiocie zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego), ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Przy tym prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, a jedynie w zakresie niezbędnym do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2021 r., II OSK 3831/18). Jak bowiem przyjmuje judykatura, z samego faktu braku wyraźnego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do niektórych zarzutów skargi lub pominięcia w rozważaniach niektórych elementów stanu faktycznego sprawy, nie można wywodzić, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a.Uwzględniając powyższe uwagi co do kierunku wykładni i konsekwencji obowiązywania art. 141 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga kasacyjnie niezasadnie zarzuca, iż uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia, określonych tym przepisem, wymogów. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne elementy, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie Sąd I instancji nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, WSA w Poznaniu odniósł się do kluczowej w niniejszej sprawie kwestii, a mianowicie do oceny charakteru prawnego żądanej informacji. Rozważania Sądu w tym zakresie, zawarte na stronach 8-13 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, są obszerne i pozwalają na ocenę toku rozumowania. WSA w Poznaniu badając to zagadnienie, uznał za prawidłowe i przekonywujące wyjaśnienia organów, z których wynika, że na dzień złożenia wniosku nie istniała w gotowej formie żądana przez wnioskodawcę informacja, a jej przygotowanie - zgodnie z wnioskiem skarżącego - wymagałoby znacznego, ponadstandardowego nakładu działań ze strony podmiotu zobowiązanego. W tym zakresie WSA w Poznaniu odniósł się w sposób szczegółowy do okoliczności faktycznych sprawy. Konfrontując tę część rozważań z treścią zarzutów kasacyjnych i ich uzasadnieniem, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, iż Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonej decyzji w sposób umożliwiający przeprowadzenie kontroli zaskarżonego orzeczenia przez Naczelny Sąd AdministracyjnyW ramach zarzutu naruszenia przepisów postępowania strona skarżąca kasacyjnie wytknęła nadto Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm.) – dalej zwanej: k.p.a., mające zdaniem skarżącego kasacyjnie istotny wpływ na wynik sprawy, "poprzez błędne przyjęcie, że wykazane zostało w sposób bezsporny, że czynności niezbędne do podjęcia przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] zmierzające do udostępnienia Skarżącemu informacji publicznej żądanej we wiosku Skarżącego w zakresie objętym zaskarżoną decyzją odmowną, przy niewykazaniu i niesprecyzowaniu zakresu i rozmiarów podejmowanych czynności, przemawiają za przyjęciem, że żądana informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną, w sytuacji gdy charakter żądanej informacji jako informacji publicznej prostej został wykazany w sposób bezsporny, zaś ocena zaprezentowana przez Dyrektora Zakładu Karnego w [...] oraz Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Poznaniu w tym zakresie nosi cechy dowolności". Zarzut ten nie mógł odnieść skutku.Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżący kasacyjnie w powiązaniu z wskazanym przepisem k.p.a., podobnie zresztą jak art. 149 § 1, czy § 1a, art. 146 § 1, art. 147, czy też art. 151 oraz art. 161 § 1 p.p.s.a., ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca kasacyjnie chcąc powołać się na zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., zobowiązana jest więc bezpośrednio powiązać omawiany zarzut z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów, którym – jej zdaniem – Sąd I instancji uchybił w toku rozpoznania sprawy. Naruszenie ww. przepisów jest zawsze następstwem uchybienia innym przepisom, czy to procesowym, czy też materialnym (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2015 r., I OSK 1701/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1595/14, z dnia 29 kwietnia 2015 r., I OSK 1596/14, z dnia 24 kwietnia 2015 r., I OSK 1088/14, z dnia 8 kwietnia 2015 r., I OSK 71/15, z dnia 9 stycznia 2015 r., I OSK 638/14). Przede wszystkim jednak zaznaczyć należy, z uwagi na to, że strona skarżąca kasacyjnie wytyka naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę w niniejszej sprawie na podstawie art. 151 p.p.s.a., nie stosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. określającego kompetencje Sądu w razie uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie, a zatem przede wszystkim z tego powodu nie mógł naruszyć tego przepisu.Jednak z uwagi na to, że zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej powiązał zarzutem naruszenia art. 80 k.p.a., wskazać należy, że w realiach niniejszej sprawy, w której wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2022 r., poz. 902) – dalej: u.d.i.p., powiązanie to nie mogło odnieść zamierzonego przez autora skargi kasacyjnej skutku. Dla skuteczności podważenia stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w zakresie uznania wydanych przez organy w niniejszej sprawie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej za prawidłowe, a uzasadnień rozstrzygnięć za wyczerpujące, konieczne było bowiem nie tylko przywołanie podstawy orzekania Sądu I instancji w niniejszej sprawie, tj. art. 151 p.p.s.a., na podstawie którego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę, w powiązaniu z zarzutem naruszenia przepisów k.p.a., ale przede wszystkim konieczne było wskazanie odpowiednich przepisów postępowania zawierających unormowania dotyczące postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, tj. art. 16 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym "Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (...)". Skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia. Tymczasem sprawa, której przedmiotem jest kwestia udostępnienia informacji publicznej, jest z tego względu sprawą specyficzną, bowiem dotyczy oświadczenia wiedzy, a nie oświadczenia woli organu, jakie jest właściwe dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w rozumieniu art. 1 k.p.a., a przewidziana w u.d.i.p. forma decyzji dla odmowy udostępnienia informacji publicznej służy przede wszystkim zagwarantowaniu praw procesowych, w tym zwłaszcza prawa do odwołania na drodze administracyjnej. Z tego względu konieczna stała się wyraźna deklaracja ustawodawcy wyrażona w art. 16 ust. 2 u.d.i.p. o dopuszczalności stosowania w tym zakresie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji dla skuteczności zarzutu wadliwego oddalenia skargi na decyzję o odmowie udostępnienia informacji publicznej konieczne jest wskazanie na naruszenie art. 16 ust. 2 u.d.i.p. Skoro rozpoznawana skarga kasacyjna wymogu tego nie spełnia, to czyni to rozpatrywany zarzut nieskutecznym.Nieskuteczny jest także zawarty w punkcie 5 skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. polegającego na nieuchyleniu przez WSA w Poznaniu decyzji Dyrektora Okręgowej Służby Więziennej w Poznaniu numer 19/2021 z dnia 28 lipca 2021 r. w przedmiocie odmowy udzielenia informacji publicznej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do uwzględnienia skargi w całości. Jak już wyjaśniono, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., którego naruszenie zarzuca skarżący kasacyjnie, ma charakter ogólny (blankietowy) i określa kompetencje sądu administracyjnego w fazie orzekania. Tego typu przepis nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej.W związku z nieskutecznością podniesionych przez autora skargi kasacyjnej zarzutów w oparciu o drugą podstawę kasacyjną, wskazać należy, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania służą m.in. kwestionowaniu ustaleń i ocen w zakresie stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że brak tego rodzaju zarzutów w niniejszej sprawie powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny w procesie kontroli instancyjnej przyjmuje, jako niezakwestionowany punkt odniesienia, stan faktyczny i jego ocenę przyjęte przez Sąd I instancji.Przechodząc zatem do oceny zarzutów sformułowanych przez skarżącego kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego, wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada lub nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinna być rozumiana norma zawarta w stosowanym przepisie prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091).Skarżący kasacyjnie w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej wytknął natomiast Sądowi I instancji naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, którego upatruje w ich błędnej wykładni prowadzącej do uznania, że informacja objęta wnioskiem w zakresie żądania udostępnienia sprecyzowanych we wniosku danych stanowi żądanie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, podczas gdy informacja ta jest informacją prostą, w której posiadaniu organ się znajduje, a czynność sprowadzająca się do selekcji (odszukania) określonych informacji nie nosi cech przetwarzania informacji. Zarzut ten nie mógł odnieść skutku. O nieskuteczności omawianego zarzutu błędnej wykładni wskazanych przepisów świadczy przede wszystkim jego treść, która ewidentnie wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Strona skarżąca kasacyjnie usiłuje bowiem podważyć stanowisko Sądu I instancji w zakresie uznania, że żądane przez skarżącego w niniejszej sprawie informacje mają charakter przetworzony. Strona skarżąca kasacyjnie w treści omawianych zarzutów kwestionuje zatem ocenę treści konkretnego dokumentu, tj. wniosku z dnia 6 marca 2020 r., a zatem próbuje podważyć na podstawie zarzutów naruszenia prawa materialnego oceny i ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy. Tymczasem tego rodzaju oceny i ustalenia można kwestionować zarzutami naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami prezentowanymi w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Jeżeli strona uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Dlatego też omawiany zarzut błędnej wykładni art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 2 ust. 1, art. 1 ust. 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.d.i.p. w zw. z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP okazał się niezasadny.Nie mógł także odnieść skutku zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a, art. 6 ust. 2 oraz art. 4 ust. 1 u.d.i.p. sformułowany jako zarzut dokonania błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania ww. przepisów przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, którego autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu przez Sąd I instancji, że w realiach niniejszej sprawy brak było podstaw do udostępnienia skarżącemu wnioskowanej informacji. Treść tego zarzutu, podobnie jak w przypadku zarzutu zawartego w punkcie 1 skargi kasacyjnej, także wskazuje na to, że strona skarżąca kasacyjnie na jego podstawie kwestionuje ustalenia i oceny w zakresie stanu faktycznego sprawy. Jak już wspomniano, próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego. Ocena zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli strona skarżąca kasacyjnie uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, ponieważ żądana informacja nie wymaga przetworzenia, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie (niezastosowanie) jest co najmniej przedwczesny, zaś zarzut naruszenia prawa przez błędną jego wykładnię – niezasadny. Natomiast niedopuszczalne jest podważanie oceny rezultatu tych badań, tj. okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, w ramach zarzutu dokonania błędnej wykładni czy też niewłaściwego zastosowania prawa materialnego. Dlatego również ten zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie.Skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieskuteczne, Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do jej uwzględnienia, co skutkowało oddaleniem skargi kasacyjnej w oparciu o art. 184 p.p.s.a.O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł natomiast o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a..), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.