sygn. I OW 73/25 27 czerwca 2025 Naczelny Sąd Administracyjny

Postanowienie - I OW 73/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025

Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czrwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej wWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czrwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w
Data orzeczenia 27 czerwca 2025
Sąd Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący Jerzy Siegień
Rozstrzygnięcie

Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czrwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Wójta Gminy M. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Wójtem Gminy M. a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. o ustalenie prawa do świadczenia niepieniężnego z pomocy społecznej w formie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy jako organ właściwy w sprawie.

UZASADNIENIE
Pismem z 15 kwietnia 2025 r. Wójt Gminy M. (dalej także: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Prezydentem Miasta Stołecznego Warszawy w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku B.Ł. (dalej jako "zainteresowana") w sprawie udzielenia schronienia w schronisku dla bezdomnych.W uzasadnieniu wniosku uznano za właściwy organem do rozpoznania wniosku jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy z uwagi na zamieszkiwanie zainteresowanej na terenie Warszawy, na zasadach komercyjnych w Schronisku "C.".W odpowiedzi Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy wskazał, że właściwym w sprawie jest organ ostatniego zameldowania zainteresowanej, tj. Wójt Gminy M.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny - art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. Przez spór o właściwość, o którym mowa w art. 4 p.p.s.a., należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). W niniejszej sprawie oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy, zatem spór ma charakter negatywny.Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283, dalej: "u.p.s.") reguluje art. 101 tej ustawy. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Stosownie do art. 101 ust. 2 u.p.s., w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały. Ust. 2a powyższego przepisu przewiduje natomiast, że w przypadku osoby przebywającej w placówce zapewniającej całodobową opiekę lub domu pomocy społecznej na podstawie umowy cywilnej właściwa miejscowo jest gmina miejsca zamieszkania tej osoby sprzed rozpoczęcia pobytu w tego typu placówce lub domu. Ponadto należy wskazać, że na podstawie z art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej.Z akt sprawy wynika, że B.Ł. od 1 stycznia do 31 marca 2025r. zamieszkiwała w Schronisku dla osób w kryzysie bezdomności "T." C.A.W. przy ul. Ż. 1a w W. na podstawie umowy cywilnej z 30 grudnia 2024 r. Z tej przyczyny w sprawie zastosowanie znajduje art. 101 ust. 2a u.p.s., a zatem ustalenie właściwości miejscowej gminy następuje na podstawie miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej przed rozpoczęciem jej pobytu w ww. placówce. Ponieważ przepisy przywołanej ustawy nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", to wychodząc z zasady jednolitości systemu prawa, uwzględnić należy regulację zawartą w przepisach ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "k.c."). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 k.c., jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Do przyjęcia, że dana osoba zamieszkuje w określonej miejscowości konieczne jest zaistnienie dwóch przesłanek: przebywania i zamiaru stałego pobytu w określonej miejscowości, przy czym przesłanki te muszą wystąpić kumulatywnie.Przed upływem terminu zakończenia umowy zainteresowana złożyła wniosek o umieszczenia jej w schronisku dla osób bezdomnych. W czasie tym odmówiła podpisania kontraktu socjalnego w zakresie rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, nie zgadzając na niektóre z warunków tak zapisanych. Uprzednio ubiegała się o najem lokalu z zasobów m.st. Warszawy natomiast z uwagi na niezakwalifikowanie B.Ł. do udzielenia pomocy mieszkaniowej, Indywidualny Pogram Wychodzenia z Bezdomności został zakończony po niecałym roku od jego rozpoczęcia, tj. 15 marca 2024 r. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że przed pobytem w schronisku B.Ł. zamieszkiwała na terenie Warszawy. Zainteresowana sprzedała nieruchomość znajdującą się pod ostatnim adresem zameldowania w M., wyprowadziła do Warszawy, gdzie zakupiła mieszkanie przy ul. K., które sprzedała w 2019 r., nie dokonując tam meldunku.W stanie faktycznym tej sprawy nie ma znaczenia fakt ostatniego miejsca zameldowania na terenie wsi G., przy ul. Ł. 9a, na terenie gm. M. Nie budzi bowiem wątpliwości, że to w Warszawie znajdowało się centrum aktywności życiowej B.Ł. i taki stan faktyczny wynika z oświadczeń wymienionej.W konsekwencji uznać należy, że zgodnie z art. 101 ust. 2a u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku jest Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy.Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.. orzekł jak w sentencji postanowienia.