Postanowienie - I OW 74/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej643 Spory o właściwość międz. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. Z. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza K. Z. jako organ wWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej643 Spory o właściwość międz. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza K. Z. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem K. Z. a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.K. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza K. Z. jako organ w
Data orzeczenia
27 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
Pismem z 16 kwietnia 2025 r. Burmistrza K. Z. (dalej jako: "wnioskodawca") złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Wójtem Gminy L. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku H.K. (dalej jako "zainteresowany") o umieszczenie w domu pomocy społecznej.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że właściwość miejscowa Wójta Gminy L. wynika z faktu, iż osoba ubiegająca się o świadczenie zamieszkuje na terenie wskazanej gminy.W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy L. wskazał, że H.K. jest osobą bezdomną, a w związku z tym właściwym organem do rozpoznania wniosku jest Burmistrz K. Z., jako organ ostatniego stałego miejsca zameldowania zainteresowanego.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, niemającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny – art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."). Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest kognicją Naczelnego Sądu Administracyjnego, stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. W sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, albowiem oba organy uważają się za niewłaściwe do rozpoznania sprawy.Zawisła sprawa administracyjna dotyczy pomocy społecznej. Właściwość miejscową organów administracji w sprawach objętych ustawą z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: "u.p.s.") reguluje art. 101. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu właściwość miejscową gminy co do zasady ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie, natomiast stosownie do ust. 2, w przypadku osoby bezdomnej o właściwości miejscowej organu gminy decyduje ostatnie miejsce zameldowania tej osoby na pobyt stały.W tej sytuacji należy ustalić czy H.K. jest osobą bezdomną, mając na uwadze, że skoro na podstawie art. 59 § 1 u.p.s. w sprawie dotyczącej skierowania do domu pomocy społecznej właściwą do jej rozstrzygnięcia jest gmina miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej, a takie skierowanie następuje w drodze decyzji administracyjnej, to nie może ulegać wątpliwości, że podejmując omawiane rozstrzygnięcie organ zobowiązany jest uwzględnić sytuację prawną i faktyczną zainteresowanej osoby na dzień orzekania przez organ. Definicja osoby bezdomnej została uregulowana w art. 6 pkt 8 u.p.s.. Przepis ten stanowi, że za osobę bezdomną należy uznać osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. Tym samym przepis ten przewiduje dwa odrębne stany faktyczne, pozwalające na uznanie osoby za bezdomną. Pierwszy z nich odnosi się do osoby, która nie mieszka w lokalu mieszkalnym i jednocześnie nie posiada stałego zameldowania. Natomiast drugi stan dotyczy osoby niezamieszkującej w lokalu mieszkalnym, posiadającej stałe zameldowanie w lokalu, w którym nie ma jednak możliwości zamieszkania. W przypadku każdego z tych stanów przewidziane w ustawie przesłanki muszą występować łącznie (zob. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 310/20). Miejscem zamieszkania osoby fizycznej, zgodnie z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1963 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r., poz. 1061 ze zm., dalej: "k.c.") jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Tym samym o miejscu zamieszkania w świetle omawianego przepisu decydują dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli, nie jest czynnością prawną. Okoliczność tę stwierdza się na podstawie całokształtu zachowania danej osoby, które dla postronnego obserwatora daje podstawę, by stwierdzić, że w tym właśnie miejscu dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, że miejsce to uczyniła centrum swoich spraw życiowych.Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 725; dalej: "u.o.p.l.") pod pojęciem lokalu należy rozumieć lokal służący do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Nie jest natomiast w rozumieniu ustawy lokalem pomieszczenie przeznaczone do krótkotrwałego pobytu osób, w szczególności znajdujące się w budynkach internatów, burs, pensjonatów, hoteli, domów wypoczynkowych lub w innych budynkach służących do celów turystycznych lub wypoczynkowych, nawet gdy z różnych przyczyn jest to stan przedłużający się, pobyt w tego rodzaju miejscach nie traci charakteru czasowego (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 listopada 2019 r., sygn. akt I OW 87/19, z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt I OW 10/21).Istotą sporu jest kwestia ustalenia miejscowości stanowiącej miejsce stałego pobytu zainteresowanego, zważywszy że sam zainteresowany uważa się za osobę bezdomną. Z akt sprawy wynika, że H. K. przebywał na ternie gminy L. od około dwóch lat, gdzie koncentrował swoje życie osobiste. Obecnie zamieszkuje w hostelu w L. Tego rodzaju pomieszczenia nie można uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu przywołanego przepisu, gdyż niewątpliwie pokoje we wszelkiego rodzaju hotelach czy hostelach służą jedynie do czasowego pobytu, a nie zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Zainteresowany korzystał z opieki zdrowotnej w L., czasowo tam pracował, jednakże nie jest to wystarczające do zdefiniowanie tej miejscowości jako spełniającej przesłanki z art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.). Wniosek o umieszczenie w domu pomocy społecznej sformułował przebywając w C.Z.M.Z. Sp. z o.o. w Ż. Termin jego wypisu zaplanowano na 21 marca tego roku. Z akt sprawy jednocześnie wynika, że zainteresowany nie ma adresu zameldowania na pobyt stały. Ostatni historyczny adres zameldowania na pobyt stały był pod adresem ul. C. P. 53 w K. Z., do 28 kwietnia 2005 r. (wydruk z PESEL).W konsekwencji H.K. jako osoba niezamieszkująca w lokalu mieszkalnym i nieposiadająca adresu stałego zameldowania - spełnia przesłanki osoby bezdomnej w rozumieniu art. 6 pkt 8 u.p.s. Zważywszy, że ostatnie miejsce zameldowania H.K. na pobyt stały znajdowało się na terenie K. Z., to zgodnie z art. 101 ust. 2 u.p.s. organem właściwym do rozpatrzenia złożonego wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej jest Burmistrz K. Z..Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.. orzekł jak w postanowieniu.