Postanowienie - I OW 60/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025
Teza
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej643 Spory o właściwość międz. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Torunia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Torunia a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza przez wskazanie organu właściwego w sprawie dotyczącej umieszczenia A.Ch. w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta TWskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy. Spór kompetencyjny/Spór o właściwość, Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej643 Spory o właściwość międz. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Torunia o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Torunia a Prezydentem Miasta Dąbrowa Górnicza przez wskazanie organu właściwego w sprawie dotyczącej umieszczenia A.Ch. w domu pomocy społecznej postanawia wskazać Prezydenta Miasta T
Data orzeczenia
27 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Jerzy Siegień
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Wskazano organ właściwy do rozpoznania sprawy
UZASADNIENIE
PISMEM Z 6 MARCA 2025 R. PREZYDENT MIASTA T. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A PREZYDENTEM MIASTA D. G. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO W SPRAWIE UMIESZCZENIA A. CH., DALEJ: "ZAINTERESOWANA", W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ.W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że postanowieniem z 3 października 2024 r. Sąd Rejonowy w Toruniu nakazał umieścić zainteresowaną zamieszkałą w D. G. tymczasowo – do chwili prawomocnego zakończenia sprawy, tytułem zabezpieczenia wniosku w domu pomocy społecznej. Postanowienie to zostało przekazane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w T. Organ pomocy społecznej w toku postępowania ustalił, że zainteresowana przebywa w szpitalu i w ciągu dnia w ramach przepustek uczestniczy w zajęciach na uczelni. Z uwagi na powyższe postanowienie o umieszczeniu w domu pomocy społecznej zostało przekazane organowi w D. G., który zwrócił dokumenty, wskazując, że zainteresowana opuściła szpital i zamieszkuje na terenie T. Wnioskodawca wskazał, że z dokonanych ustaleń wynika, że zainteresowana jest mieszkanką D. G., gdzie posiada adres zameldowania na pobyt stały oraz rodzinę, a w T. przebywa wyłącznie z uwagi na podjęte studia, w których ramach przyznano jej miejsce w domu studenta.W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta D. G. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta T. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że zainteresowana nie przebywa w D. G. od 2022 r., a jej rodzina nie posiada z nią kontaktu. Z informacji zgromadzonych w toku postępowania wynika, że zainteresowana przyjechała do T. w celu poszukiwania pracy i kontynuowania nauki. Wskazał także, że przed hospitalizacją wynajmowała ona pokój w T., a także w tym mieście korzystała z usług opieki zdrowotnej.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta T., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Prezydentem Miasta D. G.. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe w sprawie umieszczenia zainteresowanej w domu pomocy społecznej.Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283, z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 101 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie (ust. 1). Z kolei w przypadku osoby bezdomnej właściwą miejscowo jest gmina ostatniego miejsca zameldowania tej osoby na pobyt stały (ust. 2).W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uznania zainteresowanej za osobę bezdomną i wskazania organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s. przy czym brak możliwości przypisania tego statusu nie wynika, jak chce tego Prezydent Miasta D. G. z powodu posiadania przez zainteresowaną miejsca zamieszkania w T., ale z uwagi na nieustalenie przez organy, że zainteresowana spełnia przesłanki określone w art. 6 pkt 8 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem za osobę bezdomną uznaje się osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności, a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania. W tym miejscu wskazać należy, że zainteresowana przebywa w domu studenckim, którego nie sposób uznać za lokal mieszkalny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, ale posiada adres zameldowania na pobyt stały w D. G., przy czym na skutek braku ustaleń ze strony organów brak jest podstaw do stwierdzenia, że zainteresowana nie ma możliwości powrotu pod ten adres. Dopiero spełnienie tych dwóch okoliczności, tj. niezamieszkiwania w lokalu mieszkalnym i braku miejsca zameldowania na pobyt stały bądź braku możliwości zamieszkania w miejscu zameldowania na taki pobyt, umożliwiają uznanie określonej osoby za osobę bezdomną i wyznaczenie organu właściwego na podstawie art. 101 ust. 2 u.p.s.Z uwagi na powyższe w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ właściwy powinien zostać wyznaczony na podstawie art. 101 ust. 1 u.p.s., tj. z uwzględnieniem miejsca zamieszkania zainteresowanej. W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie zawierają definicji pojęcia "miejsce zamieszkania", w związku z czym wyrażeniu temu należy przypisać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu pobytu będzie zatem decydował pobyt osoby fizycznej w określonej miejscowości przy jednoczesnym zamiarze uczynienia z tej miejscowości centrum swoich istotnych życiowo interesów.Jak ustalono to w wywiadzie środowiskowym sporządzonym 21 stycznia 2025 r. na potrzeby postępowania, zainteresowana nie podjęła decyzję o poszukiwaniu zatrudnienia i kontynuowaniu nauki w T. Jednocześnie z tego samego wywiadu wynika wprost, że nie utrzymuje ona obecnie kontaktów z matką i nie chce ich podejmować, co wskazuje na utratę więzi z D. G. pomimo posiadania w tym mieście adresu zameldowania na pobyt stały. Powyższe okoliczności zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego powodują, że za miejsce zamieszkania zainteresowanej decydujące o właściwości miejscowej organu należało uznać Miasto T.Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.., orzekł jak w postanowieniu.