Postanowienie - III OSK 2467/24 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 27 czerwca 2025
Teza
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.P. o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 71/24 w sprawie ze skargi P.P. na bezczynność KomendOddalono wniosek o wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Kwiecińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P.P. o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 71/24 w sprawie ze skargi P.P. na bezczynność Komend
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
nie uwzględniono wniosku
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
posiedzenie niejawne
Role w sprawie
podejrzany
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
27 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Tamara Dziełakowska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono wniosek o wyłączenie sędziego
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SAB/Wr 71/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę P.P. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w Legnicy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z 27 listopada 2023 r. i zobowiązał organ do załatwienia punktu 3 wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu punktu 3 wniosku skarżącego, a bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2) oraz oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3).Na powyższy rozstrzygniecie w odniesieniu do pkt 1 i 2 pismem z 14 sierpnia 2024 r. skargę kasacyjną wywiódł organ żądając uchylenia orzeczenia w zaskarżonym zakresie oraz zasądzenia od skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.Pismem z 28 sierpnia 2024 r. również skarżący złożył skargę kasacyjną na wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2024 r. zaskarżając orzeczenie w zakresie pkt 2 i 3 żądając uchylenia zaskarżonego wyroku we wskazanym zakresie i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu zwrotu kosztów udzielonej skarżącemu pomocy prawnej.Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału z 17 marca 2025 r. sprawa ze skarg kasacyjnych organu i skarżącego została skierowana do rozpoznania 27 czerwca 2025 r. w składzie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (przewodniczący, sprawozdawca), sędzia NSA Ewa Kwiecińska, sędzia del. WSA Mariusz Kotulski, o czym powiadomiono pełnomocników stron pismami z 28 marca 2025 r. (k. 157, 158).26 maja 2025 r. skarżący, działając za pośrednictwem pełnomocnika profesjonalnego, na podstawie art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) dalej "p.p.s.a.", wniósł o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 2467/24. Jako podstawy wyłączenia skarżący wskazał, że sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz w wywiadzie udzielonym portalowi Prawo.pl opublikowanym w dniu 15 maja 2020 r. pod tytułem "Dostęp do informacji publicznej skłania do nadużywania prawa" publicznie oraz jednoznacznie wyraził swoją opinie na temat wykorzystywania informacji publicznej dla celów, które sędzia ten kwalifikuje jako prywatne, sprzeczne z przeznaczeniem ustawy o dostępie do informacji publicznej lub stanowiące jej nadużycie. Jako że problem w niniejszej sprawie skupia się właśnie na kwestii "prywatnego celu" lub "nadużycia" informacji publicznej toteż w ocenie skarżącego wyrażone przez sędziego poglądy, że pozyskanie informacji w określonych celach (np. prywatnych, procesowych) stanowi "nadużycie", które "ośmiesza ustawę" i "szkodzi jej", są na tyle jednoznaczne i wartościujące, że mogą rzutować na ocenę konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych niniejszej sprawy.Skarżący przytoczył również tezę artykułu naukowego pt. "Aktywność naukowa sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego a wymóg bezstronności" (J. Chlebny, W. Chróścielewski, Aktywność naukowa sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego a wymóg bezstronności, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2024, nr 6-7, s. 20), zgodnie z którą "wyłączenie sędziego może nastąpić także wówczas, gdy sporządzona ekspertyza lub opinia powstała w związku z pracą na uczelni. Podstawą do wyłączenia sędziego jest bowiem nie tylko świadczenie usług na rzecz strony, lecz także wykonywanie jakichkolwiek innych usług związanych ze sprawą". Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie skarżącego art. 18 § 1 pkt 5 in fine ustawy Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi wyłącza możliwość rozpoznania sprawy także przez sędziego, którego usługi były "związane ze sprawą". Skarżący dodał, że w ww. artykule wskazano wprost, że "W pewnych okolicznościach za przesłankę wyłączenia sędziego może zostać uznana publikacja wrażająca jego pogląd mający znaczenie dla wyniku sprawy". Skarżący przywołał także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2024 r., sygn. akt II GZ 134/23, na mocy którego uwzględniono wniosek o wyłączenie sędziego, który po wyznaczeniu go do rozpoznania sprawy opublikował artykuł zawierający wypowiedzi odnoszące się bezpośrednio do tej sprawy.Odpowiadając na wniosek o wyłączenie sędziego organ wniósł o jego oddalenie nie podzielając zaprezentowanego przez skarżącego stanowiska.Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz złożył 28 maja 2025 r. oświadczenie w sprawie, z którego wynika, że nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani żadne inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), które stanowiłyby podstawę do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy.Postanowieniem z 13 czerwca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: s. NSA Małgorzata Pocztarek (przewodnicząca), s. NSA Wojciech Jakimowicz (sprawozdawca), s. del. WSA Mariusz Kotulski, oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od rozpoznania przedmiotowej sprawy. W motywach rozstrzygnięcia NSA wskazał, że przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania nie może być, wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczność orzekania przez niego w innych, podobnych sprawach, czy też każdy uprzednio wyrażony w wyroku czy publikacji naukowej pogląd prawny na temat zagadnienia związanego z przedmiotem rozstrzygnięcia. Podkreślono, że przytoczona przez skarżącego wypowiedź publiczna sędziego stanowiła komentarz zjawiska jakim jest nadużycie prawa do informacji publicznej i nie odnosiła się do żadnej konkretnej sprawy, a już na pewno nie tej, co do której wyłączenia od orzekania żąda skarżący. Postanowienie NSA z 13 czerwca 2025 r. zostało wraz z uzasadnieniem doręczone pełnomocnikom stron postępowania.Pismem z 26 czerwca 2025 r. skarżący osobiście ponownie wniósł o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 2467/24 na podstawie art. 19 p.p.s.a. Uzasadniając wniosek wskazano, że sędzia którego dotyczy wniosek wielokrotnie rozpoznawał i będzie rozpoznawać sprawy skarżącego (m.in. III OSK 2467/24, III OSK 2929/24, III OSK 2291/24, III OSK 2018/24, III OSK 2017/24), natomiast zgodnie ze stanowiskiem doktryny, jeżeli sprawa ma szeroki kontekst społeczny i jest nagłośniona medialnie, czy też sędzia sprawozdawca, na skutek zbiegu okoliczności, wielokrotnie rozpoznawał sprawy tej samej strony, "wniosek o wyłączenie sędziego może mieć miejsce" (B. Dauter, metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wydani 3, Warszawa 2011, s. 72). W ocenie skarżącego wątpliwe jest z punktu widzenia art. 45 Konstytucji RP oraz godzi w demokratyczny ustrój prawny, Władzę Sądowniczą, Etykę Zawodową Sędziów, Konstytucje RP, Prawa Człowieka oraz akty prawa międzynarodowego, że sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz był wyznaczany z taką intensywnością do rozpoznania spraw skarżącego. Co więcej w ocenie skarżącego fakt, że sędzia którego dotyczy wniosek "upiera się przy procedowaniu spraw" skarżącego wskazuje na jego emocjonalny stosunek do sprawy oraz strony skarżącej.Oświadczeniem z 27 czerwca 2025 r. ponownie stwierdził, że po jego stronie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 p.p.s.a., ani żadne inne okoliczności mogące wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do jego bezstronności (art. 19 p.p.s.a.), które stanowiłyby podstawę do wyłączenia od rozpoznania przedmiotowej sprawy.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak w art. 19 p.p.s.a. określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że "przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy" (J.P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowo administracyjnym, s. 233). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (post. NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12, Legalis). Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy (wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67)" - tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019.Odnosząc się do zarzutów postawionych we wniosku wobec sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza należy uznać je za niezasadne.Na wstępie można wskazać, że skarżący miał lub ma 10 spraw prowadzonych przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, co do których zapadło 11 orzeczeń zarówno postanowień jak i wyroków. Jedynie przy 4 orzeczeniach z 11 sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz występował jako sprawozdawca, a w 5 z 11 był w składzie rozpoznającym sprawę. Argumentacja skarżącego oparta o rzekomą okoliczność, że nad wyraz często sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz rozpoznaje sprawy, w których skarżący jest stroną nie ma zatem odzwierciedlenia w rzeczywistości.Nie sposób też podzielić stanowisko jakoby sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz "upierał się" przy procedowaniu spraw skarżącego. Zgodnie z treścią art. 62 p.p.s.a. to w gestii przewodniczącego wydziału jest wskazanie składu sędziowskiego orzekającego w sprawie, wyznaczony w sposób, o którym mowa w art. 17 (pkt 2) oraz wyznaczenie terminu posiedzenia niejawnego lub rozprawy, w którym sprawa ma być rozpoznana (pkt 3). Zgodnie natomiast z art. 17 § 1 p.p.s.a. zasady wyznaczania składu orzekającego do rozpoznania sprawy określone są w regulaminie wewnętrznym urzędowania sądów administracyjnych, czyli w odniesieniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 805). Zgodnie natomiast z § 25a ust. 1 ww. regulaminu NSA "[s]prawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów". Tym samym sędzia wyznaczony do składu rozpoznającego daną sprawę nie ma wpływu na podjętą przez przewodniczącego wydziału decyzję, a jego obowiązkiem jest w związku z wyznaczeniem zapoznanie się ze sprawą i odpowiedni udział przy rozstrzygnięciu. Ewentualność, że dany sędzia zostanie ponownie wylosowany do rozpoznania sprawy tego samego skarżącego może zatem jedynie wynikać ze specjalizacji orzeczniczej tego sędziego, co prawdopodobnie miało miejsce w niniejszej sprawie dotyczącej dostępu do informacji publicznej.Dodatkowo w świetle utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych, autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza jego prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które podważałyby wiarygodność oświadczenia sędziego (przykładowo postanowienia NSA z 12 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 147/12, z 9 października 2013 r., sygn. akt II OZ 851/13 oraz z 24 września 2014 r., sygn. akt I OZ 754/14, dostępne w bazie orzeczeń sądów administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nieprawdą jest, że to wola sędziego wpływa na fakt, że zostaje przypisany do udziału przy rozpoznaniu spraw skarżącego. Nie można też mówić tutaj o żadnym "stosunku emocjonalnym" do sprawy czy skarżącego, bowiem twierdzenia takie są jedynie subiektywną opinią skarżącego i nie znajdują żadnego poparcia w faktach.Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 22 § 1 i 2 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 2467/24.. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek o wyłączenie sędziego NSA Przemysława Szustakiewicza od orzekania w sprawie o sygn. akt III OSK 2467/24.