Wyrok - III SA/Kr 1732/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie - z dnia 20 marca 2026
Teza
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji. Geodezja i kartografia, Ewidencja gruntów i budynków. |Sygn. akt III SA/Kr 1732/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Marta Kisielowska (spr.), Asesor: WSA Ewelina Dziuban, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r., sprawy ze skargi G. O. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 listopada 2025 r.Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji. Geodezja i kartografia, Ewidencja gruntów i budynków. |Sygn. akt III SA/Kr 1732/25 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2026 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas, Sędziowie: WSA Marta Kisielowska (spr.), Asesor: WSA Ewelina Dziuban, Protokolant: specjalista Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2026 r., sprawy ze skargi G. O. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 3 listopada 2025 r.
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
zasądzono świadczenie
Przedmiot
skarga administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
postępowanie administracyjne sądowe / skarga na decyzję lub akt
Tryb
rozprawa
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
samorząd terytorialny
spadek
Role w sprawie
powód
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
20 marca 2026
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Przewodniczący
Bogusław Wolas
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję I instancji
UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z 3 listopada 2025 r., znak IG.II.7221.82.2025.PS Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy decyzję Starosty Suskiego z 6 sierpnia 2025 r. odmawiającą wydania G. O. (dalej: "skarżąca") wypisu z rejestru gruntów dla działek nr [...] (po podziale [...] oraz [...]), [...], [...], [...] położonych T., jednostka ewidencyjna Gmina Z. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 115 ze zm., dalej: "u.p.g.i.k.").Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.11 czerwca 2025 r. skarżąca zwróciła się do Wydziału Geodezji, Kartografii, Katastru i Gospodarki Mieniem Starostwa Powiatowego w Suchej Beskidzkiej o wydanie wypisu z rejestru gruntów (po podziale [...] oraz [...]), [...], [...], [...] położonych T., jednostka ewidencyjna Gmina Z. We wniosku wskazała, że jest spadkobiercą ustawowym po zmarłych rodzicach i posiada interes prawny w uzyskaniu wypisów z rejestru gruntów z uwagi na toczące się postępowanie przed Sądem Rejonowym w Suchej Beskidzkiej (sygn. akt [...]) z powództwa Skarbu Państwa – Starosty Suskiego o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Do wniosku skarżąca dołączyła wydruk księgi wieczystej, postanowienie w przedmiocie nabycia spadku po M. G. oraz pierwszą stronę pozwu.Do akt sprawy dołączono postanowienia Państwowego Biura Notarialnego z 21 grudnia 1977 r. o założeniu księgi wieczystej nr [...] dla działek ewidencyjnych nr [...], [...], [...], [...] położonych w T. oraz wpisaniu w dziale II księgi wieczystej Skarbu Państwa (Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w Krakowie) oraz postanowienie Państwowego Biura Notarialnego w Suchej Beskidzkiej z 7 marca 1979 r. o założeniu dla działek ewidencyjnych numer: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] położonych w T. księgi wieczystej nr [...] i wpisaniu w dziale II księgi wieczystej prawo własności na rzecz L. G. oraz M. G. na prawach wspólności ustawowej.Decyzją z 6 sierpnia 2025 r. Starosta Suski odmówił skarżącej wypisu z rejestru gruntów dla działek [...] (po podziale [...] oraz [...]), [...], [...], [...] położonych T., jednostka ewidencyjna Gmina Z.W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca nie wykazała interesu prawnego w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów. Zdaniem organu wydania wypisu nie może uzasadniać toczące się postępowanie w przedmiocie uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w którym skarżąca jest stroną pozwaną. Organ podniósł, że interes prawny nie zachodzi, gdy zainteresowany może na innej drodze osiągnąć ochronę swoich praw. Organ podkreślił, że skarżąca nie przedłożyła dokumentu, z którego wynikałoby, że Sąd Rejonowy w Suchej Beskidzkiej wzywa skarżącą o przedłożenie aktualnego wypisu z rejestru gruntów.W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 20 i art. 24 u.p.g.i.k. oraz wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.Decyzją z 3 listopada 2025 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty Suskiego. W uzasadnieniu organ wskazał, że rację ma organ I instancji, że aktualnie, ani skarżąca, ani jej poprzednicy prawni nie są ujawnieni w rejestrze gruntów. Organ wskazał, że z ustaleń organu wynika, że poprzednik prawny skarżącej zmarł 23 kwietnia 1978 r., a zatem po dacie czynności prawnej polegającej na sprzedaży działek ewidencyjnych, będących przedmiotem postępowania na rzecz Skarbu Państwa, jak i po dacie założenia księgi wieczystej. Organ wskazał, że zgodnie z art. 922 k.c. dziedziczenie ustawowe obejmuje te prawa i obowiązki zmarłego, które przysługiwały spadkodawcy w momencie jego śmierci. Skoro poprzednik skarżącej nie był właścicielem nieruchomości, zatem skarżąca nie jest współwłaścicielem działek, co do których wnosi o wydanie wypisu z rejestru gruntów. Organ zwrócił uwagę, że powództwo w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece wyłącza rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Skarżąca występuje jako pozwana w tym postępowaniu, to jednak nie potwierdza, że posiada interes prawny w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów.W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.i.k. poprzez przyjęcie, że skarżąca nie posiada interesu prawnego uzasadniającego uzyskanie wypisu z rejestru gruntów.W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:W niniejszej sprawie okolicznością sporną było, czy skarżąca w toku postępowania wykazała podstawę udostępnienia wypisu rejestru z gruntów i budynków w postaci posiadania interesu prawnego w jego udostępnieniu, bądź w postaci posiadania tytułu prawnego do nieruchomości objętej wnioskiem.Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.p.g.i.k. starosta udostępnia dane ewidencji gruntów i budynków zawierające dane podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1, oraz wydaje wypisy z operatu ewidencyjnego, zawierające takie dane, na żądanie: 1) właścicieli oraz osób i jednostek organizacyjnych władających gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2) organów administracji publicznej albo podmiotów niebędących organami administracji publicznej, realizujących, na skutek powierzenia lub zlecenia przez organ administracji publicznej, zadania publiczne związane z gruntami, budynkami lub lokalami, których dotyczy udostępniany zbiór danych lub wypis; 2a) operatorów: a) sieci, w rozumieniu ustawy z dnia 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 777 i 784), b) systemu przesyłowego, systemu dystrybucyjnego oraz systemu połączonego, w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2021 r. poz. 716, 868, 1093, 1505 i 1642); 3) innych podmiotów niż wymienione w pkt 1-2a, które mają interes prawny w tym zakresie.Zgodnie natomiast z art. 20 ust. 2 u.p.g.i.k. w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się także: 1) właścicieli nieruchomości, a w przypadku: a) nieruchomości Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - oprócz właścicieli inne podmioty, w których władaniu lub gospodarowaniu, w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa, znajdują się te nieruchomości, b) gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli - osoby lub inne podmioty, które władają tymi gruntami na zasadach samoistnego posiadania.Mając na względzie treść powołanych przepisów wydanie wypisu z rejestru gruntów może nastąpić na wniosek właściciela bądź osoby posiadającej w tym interes prawny. Są to dwie niezależne podstawy uzyskania dostępu do danych zawartych w ewidencji. W rezultacie w toku postępowania organy powinny rozważyć, czy skarżąca posiada interes prawny w uzyskaniu wypisu, a także, czy jest właścicielem nieruchomości, której wniosek dotyczy, a rozważania te powinny zostać uzasadnione w decyzji.W niniejszej sprawie okolicznością niesporną jest, że w dwóch księgach wieczystych numer: [...] oraz [...] zostały wpisane te same działki, których dotyczył wniosek skarżącej o wydanie wypisu z rejestru gruntów: [...], [...], [...], [...] - przy czym w jednej z nich wpisano prawo własności Skarbu Państwa, a w drugiej z nich prawo własności: L. G. i M. G. na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej.Przed Sądem Rejonowym w Suchej Beskidzkiej toczy się postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, powodem jest Skarb Państwa - Starosta Suski, a pozwaną skarżąca.Do skargi skarżąca dołączyła zawiadomienie z dnia 8 czerwca 2025 r. Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej o odłączeniu z [...] księgi wieczystej KW [...], w której wpisano prawo własności skarżącej jako następcy prawnego L. G. i M. G.W ocenie Sądu przedwczesne są zawarte w decyzji stwierdzenia, że skarżącej nie przysługuje prawo własności do nieruchomości.Należy wskazać, że zgodnie z art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jak natomiast stanowi art. 80 k.p.a., organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.Uchybienie przez organy normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., ma miejsce wówczas, gdy wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy nie ustalają one faktów czy zdarzeń, które mają znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli mają znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny (tak: wyrok NSA z 27.04.2020, II OSK 445/19). O dowolności oceny można mówić w przypadku uzyskania wniosków niewynikających w sposób logiczny ze zgromadzonego materiału dowodowego lub pominięciu określonych dokumentów lub dowodów jako niezdatnych do poparcia przyjętej z góry tezy (tak wyrok NSA 16 lipca 2020 r., II OSK 837/20).Zdaniem Sądu decyzja o odmowie wydania skarżącej wypisu z rejestru gruntów została wydana przedwcześnie, bez ustalenia istotnych z punktu widzenia zastosowania normy prawnej okoliczności faktycznych - organ nie dokonał ustaleń w zakresie posiadania przez skarżącą tytułu własności. Należy wskazać, że w księgach wieczystych [...] oraz [...] jest wpisane ostrzeżenie o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, co do prawa własności działek ewidencyjnych numer: [...], [...], [...], [...], które znajdują się zarówno w KW. [...], jak [...]. Jednakże nie jest rolą organu administracji publicznej ustalanie, w której księdze działki powinny się znaleźć, a zatem która księga odzwierciedla rzeczywisty stan prawny, a w rezultacie kto jest rzeczywistym właścicielem działek objętych wnioskiem. W tym przedmiocie toczy się bowiem postępowanie przed Sądem Rejonowym w Suchej Beskidzkiej o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Tym samym, brak było podstaw do odmowy wydania skarżącej wypisu z rejestru gruntów z powołaniem się na okoliczność, że poprzednicy prawni skarżącej nie byli właścicielami nieruchomości objętych żądaniem, ponieważ to zagadnienie zostanie ustalone w toku postępowania przed sądem cywilnym. Za niezasadne należy również uznać powołanie się w zaskarżonej decyzji na wyłączenie rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych. Powołana przez organ rękojmia wiary ksiąg wieczystych – zgodnie z art. 5 ustawy z dnia z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tj. Dz. U. z 2025 r., poz. 341, dalej: "u.k.w.i.h.") oznacza, że w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe, nie oznacza natomiast, że skarżąca nie może powoływać się na wynikające z księgi wieczystej prawo własności swoich poprzedników prawnych.Zdaniem Sądu – skoro w księdze wieczystej wpisane są działki objęte żądaniem, organ powinien ustalić, czy skarżąca jest następcą prawnym wpisanych w niej właścicieli – zgodnie z przedłożonymi przez skarżącą dowodami.Podkreślić należy, że organy administracji publicznej nie mogą ignorować aktywności stron w dążeniu do ustalenia stanu faktycznego, szczególnie gdy strony przedstawiają dowody, które w ich ocenie podważają dotychczasowe ustalenia poczynione w toku postępowania. Obowiązkiem organu jest ustosunkowanie się do przedstawionych przez stronę dowodów i wyczerpujące wyjaśnienie pojawiających się na tym tle wątpliwości (por. wyrok NSA z 25 listopada 2025 r., III OSK 1642/24).Zdaniem Sądu, gdyby organy uznały, że skarżąca nie wykazała następstwa prawnego po ujawnionych w księdze wieczystej właścicielach działek, powinny były rozważyć, czy skarżącej nie przysługuje interes prawny uzasadniający żądanie wydania wpisu, skoro skarżąca została pozwana przez Starostę Suskiego w postępowaniu o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.Zgodnie z art. 24 ust. 5 u.p.g.i.k. uzyskanie wypisu z rejestru gruntów jest uzależnione od wykazania własnego, indywidualnego interesu prawnego uzasadniającego ich wydanie.Wskazać należy, że ustalenie interesu prawnego sprowadza się do wykazania związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa materialnego, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie jego pozycji materialnoprawnej. Stąd też zawsze powinna to być norma dająca się indywidualnie określić i wyodrębnić, której treść można do końca ustalić; zawsze też powinna aktualnie i bezpośrednio dotyczyć sytuacji danego podmiotu (zob. J. Zimmermann: Konstrukcja interesu prawnego w sferze działań Naczelnego Sądu Administracyjnego (w:) Administracja, gospodarka, samorząd, H. Olszewski, B. Popowska (red.), Poznań 1997, s. 609 i n.). Jeżeli natomiast akt stosowania danej normy prawnej nie wywiera bezpośredniego wpływu na sferę sytuacji prawnej danego podmiotu, to nie można mówić o interesie prawnym przysługującym danemu podmiotowi.Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok NSA z 19 kwietnia 2022 r., I OSK 745/22), odrębną podstawę dostępu do danych podmiotów, o których mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 u.p.g.k. stanowi art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k. W tym trybie udostępnia się określone dane podmiotowi, który ma interes prawny w tym zakresie. W judykaturze interes prawny definiuje się jako osobisty, konkretny i aktualny oraz prawnie chroniony interes, który może być realizowany na podstawie określonego przepisu, bezpośrednio wiążący się z indywidualnie i prawnie chronioną sytuacją strony. Interes ten występuje wówczas, gdy istnieje związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa, a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu na gruncie administracyjnym. Podkreśla się przy tym, że generalnie interes prawny wynikać powinien z przepisu prawa materialnego, w tym także z normy prawa cywilnego. Tym samym należy uznać, iż dostęp do danych osobowych w trybie art. 24 ust. 5 pkt 3 u.p.g.k. jest uzależniony od istnienia interesu prawnego związanego z gruntami, budynkami lub lokalami będącymi przedmiotem wypisu.Skoro zatem skarżąca jest pozwaną w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej dotyczącym działek wskazanych we wniosku, zdaniem Sądu niewątpliwie posiada interes prawny w uzyskaniu wypisu z rejestru gruntów. Tym bardziej, że organ I instancji – odmawiający wydania żądanego odpisu - jest powodem w sprawie. Podkreślić należy, że w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 10 u.k.w.i.h. ciężar dowodu, że rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest odmienny od ujawnionego w księdze wieczystej, spoczywa na stronie powodowej, to Starosta Suski ma wykazać w toku postępowania stan prawny nieruchomości (por. M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Ustawa o księgach wieczystych i hipotece. Komentarz, wyd. II, WKP 2026). W doktrynie wskazuje się również, że powództwo o uzgodnienie skierowane powinno być przeciwko osobie, która jest wpisana do księgi wieczystej w sposób niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym, a zatem skarżąca została wskazana, jako osoba wpisana do księgi wieczystej niezgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, równocześnie powinna mieć możliwość obrony swoich praw poprzez wykazywanie rzeczywistego stanu prawnego nieruchomości.Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a..