Wyrok - I OSK 1326/22 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 30 czerwca 2025
Teza
Oddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Dnia 30 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.B. i A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2463/19 w sprawie ze skargi S.B. i A.M. na decyzję WojOddalono skargę kasacyjną. Nieruchomości, Sprawy objęte dekretem o gruntach warszawskich. Dnia 30 czerwca 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant: starszy asystent sędziego Marta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.B. i A.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 października 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2463/19 w sprawie ze skargi S.B. i A.M. na decyzję Woj
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa cywilna
Etap
skarga kasacyjna
Tryb
rozprawa
Tematy
odszkodowanie
spadek
Role w sprawie
Skarb Państwa
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
30 czerwca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Agnieszka Miernik
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (2)
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 15 października 2021 r.(sygn. akt I SA/Wa 2463/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – orzekając na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej: "p.p.s.a") – oddalił skargę S.B. i A.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 28 stycznia 2019 r. nr 397/2019 utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta miasta [...] z dnia 15 marca 2018 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość [...] o powierzchni [...] m2, położoną przy ul. [...], oznaczoną nr hip. [...], a wchodzącą w skład obecnej działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...].W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości, S.B. A.M. zarzuciły Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie - w oparciu o art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. – naruszenie:1) prawa materialnego, a to art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899) - poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż odszkodowanie nie należało się za dom jednorodzinny, w sytuacji w której organy administracyjne obu instancji w ogóle nie rozważały w swoich decyzjach kwestii spełnienia się przesłanek do odszkodowania za dom jednorodzinny, pomimo tego, że takie żądanie zostało zawarte we wniosku S.B. z 2015 r. obok żądania odszkodowania za grunt,2) prawa materialnego, a to: art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899) w zw. z art. 9 ust. 3 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181) - poprzez ich błędną wykładnię polegająca na przyjęciu, iż utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością przy ul. [...] przez byłego właściciela J.B. nastąpiła przed 5 kwietnia 1958 r., podczas gdy byłemu właścicielowi - na mocy postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 14 stycznia 1948 r. (sygn. akt [...]) - przywrócono prawomocnie posiadanie, a co za tym idzie posiadał on faktyczną możliwość władania sporną nieruchomością;3) prawa procesowego, a to: art. 183 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 54 ze zm.), skutkujące nieważnością postępowania,4) prawa procesowego, a to: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 54 ze zm.) w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. a także art. 107 § 3 k.p.a. -poprzez ich niezastosowanie, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, skarżące wnosiły o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.Ponadto skarżące wnosiły także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu należy, że pogląd skarżących, jakoby postępowanie sądowe, które toczyło się przed Sądem Wojewódzkim, było dotknięte wadą nieważności, gdyż sędzią sprawozdawcą w tym postępowaniu był sędzia Ł.T., który został powołany na urząd sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] po roku 2018 r. (na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa z dnia [...] r. nr [...] ), nie był uzasadniony.Zgodnie treścią z art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., nieważność postępowania zachodzi, jeżeli skład sądu był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy. W związku z tym – jak podnosi się w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym – w/w przepis nie może być odnoszony do ustrojowego kontekstu składu sądu a powinien być łączony tylko z procesowym naruszeniem przepisów określających skład sądu. Zatem nieważność postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a., może zachodzić tylko w sytuacji, w której sąd orzekał w innym składzie niż przewidziany w przepisach. Unormowanie to nie może być natomiast podstawą do kwestionowania statusu osób tworzących skład sądu, w szczególności sposobu ich powołania na stanowisko sędziowskie (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2024 r. sygn. akt II GSK 834/24, II GSK 836/24, II GSK 837/24 i z dnia 27 listopada 2024 r. sygn. akt I GSK 726/21).W rezultacie więc postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie sprowadzało się wyłącznie do badania zasadności zarzutów kasacyjnych opartych: na obrazie prawa materialnego w postaci art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2021 r. poz. 1899) występującego samodzielnie oraz w powiązaniu z art. art. 9 ust. 3 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181) a także na istotnym naruszeniu przepisów proceduralnych takich jak: to art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. a które to zarzuty procesowe (jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej) autor tej skargi także wiązał z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.Odnosząc się do powyższych zarzutów wyjaśnić należy, że przedmiotowa sprawa została zainicjowana wnioskiem dnia 17 lipca 2015 r. wniesionym przez poprzednika prawnego skarżących, to jest S.B. a który był spadkobiercą J.B. - byłego właściciela dawnej nieruchomości warszawskiej, położonej przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...]. W powyższym wniosku S.B. domagał się zaś ustalenia odszkodowania za (cyt.): "nieruchomość warszawską /budynek mieszkalny o pow. [...] m2, kubaturze [...] m3, składający się z [...] pokoi, kuchni, łazienki i WC/" oraz działkę budowlaną o pow. [...]m2, ozn. nr hip [...].Rozpoznając powyższy wniosek Prezydent miasta [...] ustalił, że w/w nieruchomość stanowi obecnie zabudowaną budynkiem mieszkalnym działkę ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...], o powierzchni [...] m2, dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...]. W ocenie przy tym organu, powyższy wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie zostały w tym przypadku spełnione wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.Pogląd ten następnie podzielił Wojewoda Mazowiecki, który zaskarżoną decyzją z dnia 28 stycznia 2019 r., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta miasta [...] z dnia 15 marca 2018 r.Oceniając legalność w/w decyzji Wojewody, Sąd Wojewódzki uznał, że wniesiona na nią skarga nie była zasadna.Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynikało, że - jak wyżej wspomniano - właścicielem nieruchomości warszawskiej oznaczonej nr hip. [...] był J.B., który - co nie było kwestionowane – po zakończeniu II Wojny Światowej nie powrócił do Polski i zmarł w [...] w dniu [...] 1978 r.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego, były właściciel w/w nieruchomości nie złożył w terminie ustawowym – w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279, dalej jako: "dekret warszawski") - wniosku o ustanowienie prawa własności czasowej ani osobiście, ani poprzez umocowanych pełnomocników. Brak też było dowodu na to, że pełnomocnicy ci wyrazili zgodę na złożenie takiego wniosku w imieniu J.B. przez Urząd Likwidacyjny. Z akt sprawy nie wynikało bowiem by były właściciel nieruchomości wyraził zgodę na wniesienie takiego wniosku przez wspomniany Urząd a poza tym powyższe potwierdzała także treść uzasadnienia decyzji Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] 2015 r. nr [...] stwierdzającej nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 21 listopada 1953 r. nr [...] oraz utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z dnia 22 czerwca 1953 r. nr [...], wdanego na wniosek Urzędu Likwidacyjnego w przedmiocie odmowy przyznania J.B. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości oznaczonej nr hip. [...].W takiej więc sytuacji – jak wywodził Sąd Wojewódzki - na mocy art. 8 cyt. dekretu warszawskiego - odbudowany na gruncie położonym przy ulicy [...] budynek stanowił własność Skarbu Państwa, jako część składowa tego gruntu a zatem odmowa przyznania odszkodowania za całość nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], była w tym przypadku uzasadniona. Były właściciel nieruchomości utracił bowiem możliwość faktycznego nią władania przed dniem 8 kwietnia 1958 r. W tym zakresie Sąd Wojewódzki bowiem wyjaśnił, że wprawdzie, zgodnie z ogólnym planem zabudowania m.st. Warszawy, zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych w dniu 11 sierpnia 1931 r., przedmiotowa nieruchomość była przeznaczona pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach i do 30% powierzchni zabudowania, co oznaczało, że mogła być przed dniem wejścia w życie dekretu warszawskiego przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, ale w tej samej dacie na nieruchomości tej znajdował się [...] budynek murowany o przeznaczeniu mieszkalnym ( [...] izb), który - jako wypalony - został zakwalifikowany do odbudowania. Pismem zaś z dnia 2 lipca 1947 r., Prezydent [...], działając na podstawie art. 7 ust. 3 dekretu o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych w skutek wojny (Dz.U. Nr 37, poz. 181) – upoważnił R.O. do naprawy budynku znajdującego się na w/w nieruchomości, na warunkach przewidzianych w art. 9 tego dekretu a mocą umowy, zawartej w dniu [...] 1947 r. przez R.O. z Zarządem Miejskim m.st. Warszawy, R.O. wydzierżawił tę nieruchomość na taki okres, jaki był konieczny dla amortyzacji nakładów poczynionych na odbudowę według norm amortyzacyjnych określonych dekretem o rozbiórce i naprawie budynków (...). Z kolei, na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu 10 lutego 1948 r. (Nr Rep. 620/48) R.O. oddał firmie "[...]." z siedzibą w [...] przy ulicy [...] (Towarzystwo [...] S.A., dalej jako "[...] "), do eksploatacji i użytkowania nowo wybudowany budynek na przedmiotowej nieruchomości na okres przewidziany dekretem o rozbiórce i naprawie budynków (...), w zamian za odbudowę tego budynku. Pismem natomiast z dnia 30 sierpnia 1950 r., Prezydium Rady Narodowej w [...] poinformowało, że R.O., w okresie od dnia 27 października 1947 r. do dnia 27 października 1967 r., czyli na okres 20 lat, przysługuje prawo użytkowania budynku zlokalizowanego na nieruchomości warszawskiej. W piśmie tym stwierdzono bowiem, że - według oględzin z dnia 17 czerwca 1947 r. - znajdujący się na nieruchomości przy ulicy [...] budynek murowany [...] -pietrowy uległ uszkodzeniu poprzez całkowite wypalenie. Następnie więc w dniu 12 września 1950 r. Zarząd Nieruchomości Miejskich przekazał R.O. nieruchomość warszawską na podstawie protokołu, w którym wskazano, że R.O. objął całkowitą administrację tej nieruchomości do dnia 27 października 1967 r. Z tego zatem powodu Sąd Wojewódzki zgodził się z organami, że chociaż postanowieniem z dnia 14 stycznia 1948 r. (sygn. akt I Co 733/47), Sąd Grodzki w [...] przywrócił J.B. posiadanie przedmiotowej nieruchomości warszawskiej, to jednakże ponieważ wykonanie tego postanowienia miało nastąpić dopiero po ustaniu użytkowania budynku przez R.O., tj. w dniu 27 października 1967 r., skutkowało to tym, że nie można było uznać, iż były właściciel utracił możliwość faktycznego władania przedmiotową nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Firma [...] oddała bowiem poszczególne lokale w omawianym budynku w najem osobom trzecim (E.R. i W.R., oraz J.M. i Z.M.) na okres nie mniejszy niż okres amortyzacji nakładów poczynionych przez tę firmę na odbudowę budynku przy ulicy [...] (umowy z dnia 3 sierpnia 1950 r. oraz z dnia 31 stycznia 1951 r., pisma E.R. z dnia 6 października 1957 r. oraz dnia 10 marca 1959 r., a także pismo J.M. z dnia 30 marca 1960 r.). Od dnia 12 września 1950 r. R.O. administrował też nieruchomością znajdująca się przy ulicy [...] a składającą się z placu oraz budynku frontowego murowanego jednopiętrowego ( pismo Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] 1950 r., protokół przekazania nieruchomości z [...] 1950 r.).W związku z tym – w ocenie Sądu Wojewódzkiego - powyższe okoliczności niewątpliwie świadczyły o tym, że przed dniem [...] 1958 r. nastąpiła utrata faktycznej możliwości władania nieruchomością przy ulicy [...] przez jej byłego właściciela – J.B., który zresztą nigdy nie powrócił do kraju po wojnie.Jednocześnie, analizując treść uzasadnień zaskarżonych decyzji, Sąd Wojewódzki zauważył, że nie wynika z nich, by organy rozważały w tym przypadku kwestię spełnienia przesłanek do przyznania odszkodowania za dom jednorodzinny, (takie żądanie również zostało zawarte we wniosku S.B. z 2015 r.) a wprawdzie świadczyło to o naruszeniu dyspozycji art. 7, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a., ale skoro już przed dniem 8 kwietnia 1958 r. budynek posadowiony na działce przy ulicy [...] był własnością państwową (a co nie uszło uwagi organów orzekających) to powyższa okoliczność z kolei, niewątpliwie uniemożliwiała przyznanie odszkodowania za ów dom na podstawie art. 215 ust. 2 u.g.n. Z tego więc powodu Sąd Wojewódzki uznał, że stwierdzone powyżej naruszenie przepisów postępowania nie miało wpływu na wynik sprawy, (cyt.): " wszak nie mogłyby zostać wydane w niniejszej sprawie inne rozstrzygnięcia niż te zaprezentowane przez organy w zaskarżonych decyzjach, czyli odmowa przyznania odszkodowania za nieruchomość warszawską".Ze stanowiskiem Sądu Wojewódzkiego nie zgadzała się strona skarżąca. Uzasadniając zarzut kasacyjny oparty na błędnej wykładni art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, autor skargi kasacyjnej wiązał go z zarzutami procesowymi, polegającymi na istotnym naruszeniu przez Sąd Wojewódzki art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. W tym zakresie skarżące w szczególności podnosiły, (cyt.): "iż ani Prezydent m. [...], ani Wojewoda [...] nie rozważali w ogóle kwestii spełnienia się przesłanek do odszkodowania za dom jednorodzinny, mimo, iż takie żądanie również zostało zawarte we wniosku S.B. z 2015 r., obok żądania odszkodowania za grunt. (...) w tym przedmiocie organy te zostały wyręczone przez Sąd I instancji, który sam dokonał tej oceny (...)". Zdaniem przy tym skarżących, ocena Sądu Wojewódzkiego była nieuprawniona, gdyż Sąd ten przyjął, że w niniejszym przypadku nie został skutecznie wniesiony wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...], podczas, gdy wniosek taki – w imieniu J.B. - wniósł Okręgowy Urząd Likwidacyjny. Wniosek taki bowiem został wniesiony przez w/w Urząd i został on opłacony kwotą 3000 zł. Dowodem tego było zaś pokwitowanie wpłaty z asygnacji przychodowej nr [...] z dnia 12 maja 1949 r. Trudno zaś było przyjąć, iż powyższy wniosek Urząd sam opłacił bez wiedzy pełnomocników J.B.. W związku z tym skarżące twierdziły, iż powyższy tzw. wniosek dekretowy został wniesiony w istocie rzeczy w mieniu J.B. i za wiedzą jego pełnomocników. Powyższe oznaczało więc, że wniosek dekretowy został złożony skutecznie, a skoro tak, to sporny dom nie stanowił własności państwa już od 1950 r.W ocenie składu orzekającego, wyżej przedstawiony pogląd skarżących nie był trafny. Pominięto w nim bowiem okoliczność, że decyzją Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 czerwca 2015 r. nr DOI-3-7713-403-JF/14 stwierdzono nieważność decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia 21 listopada 1953 r. nr MT-[...] oraz utrzymanego przez nią w mocy orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w m. [...] z dnia [...] 1953 r. nr [...], wydanego na wniosek Urzędu Likwidacyjnego w przedmiocie odmowy przyznania J.B. prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości oznaczonej nr hip. [...]. Jak wynika zaś z uzasadnienia tej decyzji, Minister Infrastruktury i Rozwoju wskazał, że kontrolowane w trybie nadzorczym decyzje "dekretowe" zostały wydane na skutek rozpatrzenia wniosku dekretowego złożonego przez organ nieuprawniony (Urząd Likwidacyjny). W aktach sprawy brak jest natomiast wniosku złożonego przez dawnego właściciela J.B. lub też informacji, że wyraził on zgodę na złożenie takiego wniosku w jego imieniu przez Rejonowy Urząd Likwidacyjny w [...].W takiej sytuacji, zdaniem składu orzekającego, nie było uprawnione w aktualnie prowadzonym - w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami - postępowaniu twierdzenie, że wspomniany wyżej wniosek dekretowy Urząd Likwidacyjny wniósł w imieniu J.B.. Dopóki bowiem istnieje w obrocie prawnym wspomniana wyżej prawomocna i ostateczna decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 10 czerwca 2015 r. nr DOI-3-7713-403-JF/14, która przesądza o tym, że wniosek dekretowy do gruntu nieruchomości warszawskiej oznaczonej nr hip. [...] wniósł Urząd Likwidacyjny jako podmiot nieuprawniony, to stanowisko Ministra Infrastruktury i Rozwoju wiąże we wszystkich postępowaniach dotyczących tej nieruchomości, a tym samym kwestionowanie tego poglądu w innym postępowaniu jest wyłączone.Zgodnie z art. art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899, dalej: "u.g.n."), przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.Jak słusznie zatem wyjaśnił Sąd Wojewódzki, przepis ten przewiduje:po pierwsze, możliwość uzyskania odszkodowania za dom jednorodzinny, przy łącznym spełnieniu następujących przesłanek: 1) grunt i dom podlegały przepisom dekretu, 2) dom przeszedł na własność państwa po 5 kwietnia 1958 r. 3) dom był domem jednorodzinnym;po drugie, możliwość uzyskania odszkodowania za działkę, o ile: 1) działka ta (zabudowana lub niezabudowana), przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, 2) poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r.Odnosząc powyższe do stanu rozpoznawanej sprawy należy zatem stwierdzić, że skoro (jak wyżej to wyjaśniono) wniosek dekretowy nie został w tym przypadku skutecznie wniesiony, skutkowało to tym, że – jak zasadnie stwierdził Sąd Wojewódzki - budynek znajdujący się na spornym gruncie, mocą przepisu art. 8 dekretu warszawskiego, stał się własnością gminy a następnie od 1950 r. - Skarbu Państwa (art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, Dz. U. Nr 14, poz. 130 ze zm.) a zatem od 1950 r. był częścią składową – w rozumieniu art. 48 kodeksu cywilnego - nieruchomości gruntowej. W takiej z kolei sytuacji – co do zasady - brak było jakiejkolwiek możliwości przyznania stronom – w trybie art. 215 ust. 2 u.g.n. - odszkodowania za sam budynek. Z tego więc powodu brak odniesienia się w zaskarżonej decyzji do kwestii odszkodowania za ów budynek nie miał istonie wpływu na treść rozstrzygnięcia a zatem powyższe uchybienie organu nie mogło być traktowane jako istotne naruszenie przepisów postępowania administracyjnego – w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.Przechodząc do kwestii objętej zarzutem opartym na art. 215 ust. 2 u.g.n. w zw. z art. 9 ust. 3 i 9 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (Dz. U. z 1947 r. Nr 37, poz. 181), wskazać należy, zgodnie z treścią tego ostatniego unormowania, o uzyskaniu prawa użytkowania i o terminie jego trwania orzeka władza budowlana z wyłączeniem zwykłej drogi sądowej. Prawo to korzysta z rzeczowego zabezpieczenia i pierwszeństwa przed hipotekami niezależnie od ujawnienia go w księdze wieczystej i bez względu na datę ujawnienia. Będzie ono utrzymane w mocy w przypadkach zmiany osoby właściciela, chociażby ujawnienie jeszcze nie nastąpiło (art. 9 ust. 3 cyt. dekretu). Wykonanie postanowienia o przywrócenie posiadania oraz orzeczenia o wydanie nieruchomości w rozumieniu dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. R. P. z 1946 r. Nr 13, poz. 87, Nr 72, poz. 395 i z 1947 r. Nr 19, poz. 77) nie może nastąpić przed wygaśnięciem prawa użytkowania, a jeśli nie było ono ustanowione, przed stwierdzeniem przez właściwą władzę budowlaną, że nieruchomość (budynek) nie została przekazana do naprawy na podstawie art. 7 (art. 9 ust. 9 omawianego dekretu).Uzasadniając powyższe zarzuty, skarżące podnosiły, że uszło uwagi Sądu Wojewódzkiego, że dla powstania prawa użytkowania i terminu jego trwania dekret z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny (cyt.): "wymagał orzeczenia władzy budowlanej. Tymczasem w aktach sprawy nie ma stosownego orzeczenia o ustanowieniu prawa użytkowania na rzecz R.O. Takiego orzeczenia nie może zaś zastępować pismo Prezydium Rady Narodowej w m. st. Warszawie z 30 sierpnia 1950 r. oraz protokół przekazania nieruchomości z 12 września 1950 r. Wynika więc z tego, że J.B. nie był pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed [...] 1958 r., gdyż brak jest odpowiedniego orzeczenia władzy budowlanej. Nadto, samo działanie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, upoważniające osoby trzecie do odbudowy nie pozbawiały ani własności ani posiadania byłych właścicieli. Stąd należy uznać, iż Sąd I instancji błędnie uznał, jakoby J.B. był pozbawiony faktycznej możliwości władania nieruchomością przed [...] 1958 r. nawet bowiem przy ustanowieniu użytkowania na rzecz osoby trzeciej, były właściciel w każdej chwili mógł posiadać nieruchomość. A zatem, Sąd I instancji dokonał błędnej oceny spełnienia się przesłanki utraty faktycznej możliwości władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r."Jak z powyższego wynika więc, że formułując powyższy zarzut obrazy prawa materialnego strona skarżąca w istocie rzeczy zarzucała jednocześnie Sądowi Wojewódzkiemu błąd w ustaleniach faktycznych polegający na tym, że Sąd ten wadliwie uznał, iż zostało ustanowione działaniem władzy budowlanej prawo użytkowania spornej nieruchomości na rzecz R.O..W związku z tym należy w tym miejscu wyjaśnić, że – zgodnie z jednolitym i utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego – zarzuty kasacyjne oparte o prawo materialne nie mogą służyć kwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych lub zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Temu służą bowiem jedynie zarzuty kasacyjne odnoszące się do odpowiednich przepisów proceduralnych. Jedynie zatem ubocznie skład orzekający pragnie zwrócić uwagę, że fakt ustanowienia na rzecz R.O. prawa użytkowania budynku zlokalizowanego na nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] wynikał w niniejszej sprawie nie tylko z treści pisma Prezydium Rady narodowej w m. [...] z dnia [...] 1950 r. oraz protokołu przekazania nieruchomości z dnia [...] 1950 r., ale i treści postanowienia Sądu Grodzkiego w [...] z dnia 14 stycznia 1948 r. (sygn. akt [...]) na którego treść skarżące się powoływały. W postanowieniu tym czytamy bowiem, że Sąd Grodzki w [...] orzekł o przywróceniu J.T.B. posiadania nieruchomości warszawskiej Nr hip. [...] położonej przy ul. [...], ale – co istotne – stwierdził jednocześnie, że wykonanie tego postanowienia nastąpi po ustaniu w trybie art. 9 p. 9 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. (DURP Nr 37/47, poz. 181) użytkowania przez R.D.O. budynku na wyżej oznaczonej nieruchomości. Orzekając zatem o przywróceniu posiadania J.T.B. posiadania nieruchomości warszawskiej Nr hip. [...], Sąd Powszechny w sentencji tego postanowienia przesądził w ten sposób jednocześnie, że istniało w obrocie prawnym prawo użytkowania omawianego budynku ustanowione na rzecz R.D.O. w trybie dekretu o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny. Orzeczenie sądu cywilnego miało zaś moc wiążącą (vide: art. 378 w zw. z art. 381 i art. 382 Kodeksu postępowania cywilnego - Dz. U. z 1932 r. poz. 934 w zw. z art. 4 Kodeksu postępowania niespornego – Dz. U. z 1945 r. Nr 27, poz. 169 ).Skoro też Sąd ten zastrzegł, że wykonanie przywrócenia posiadania miało nastąpić dopiero po ustaniu prawa użytkowania budynku przez R.O., to - tym samym - nie można było zgodzić się ze stanowiskiem skarżących, że działanie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o rozbiórce i naprawie budynków zniszczonych i uszkodzonych wskutek wojny, upoważniające osoby trzecie do odbudowy nie pozbawiały posiadania budynku byłych właścicieli. Prawo użytkowania budynku, które przyznano R.O. miało przy tym ustać dopiero po dwudziestu latach czyli w dniu 27 października 1967 r. Powyższe oznacza więc, że pozbawienie byłego właściciela nieruchomości oznaczonej nr hip. [...] faktycznej możliwości władania nią nastąpiło przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Okoliczność natomiast czy tego rodzaju władanie spadkobierca byłego właściciela odzyskał w terminie późniejszym jest dla rozpoznawanej sprawy obojętne. Przepis art. 215 ust. 2 u.g.n. kwestii tej bowiem nie normuje a jako że jest tom przepis szczególny, musi być on interpretowany ścieśniająco a nie rozszerzająco.Biorąc więc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna okazała się nieusprawiedliwiona i – z mocy art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji.. – orzekł jak w sentencji.