Wyrok - III SAB/Gl 399/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Zobowiązano do dokonania czynności. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na bezczynność "N." sp. z o.o. w D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje "N." sp. z o.o. w D. do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; 2.Zobowiązano do dokonania czynności. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi B. S. na bezczynność "N." sp. z o.o. w D. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje "N." sp. z o.o. w D. do rozpatrzenia wniosku skarżącego w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego odpisu wyroku wraz z aktami sprawy; 2.
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Beata Machcińska
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Zobowiązano do dokonania czynności
UZASADNIENIE
1. Wnioskiem z 10 czerwca 2025 r. B. S. (dalej: skarżący) zwrócił się do spółki z o.o. "N" (dalej: spółka, organ)o udostępnienie, w formie elektronicznej, informacji publicznej w postaci pełnego rejestru umów zawartych przez spółkę w okresie od 1 stycznia 2021 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na wniosek.2. Pismem z 24 czerwca 2025 r. spółka poinformowała skarżącego, że żądane przez niego informacje mają walor informacji przetworzonej, bowiem wymagają oceny i analizy pod kątem ochrony danych osobowych, z uwagi na prywatność osoby fizycznej i tajemnicę przedsiębiorcy. Z tego też powodu, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej: u.d.i.p.), spółka wezwała skarżącego do wykazania szczególnego interesu publicznego, który przemawiałby za udostępnieniem żądanej informacji. Jednocześnie poinformowano skarżącego o przesunięciu terminu załatwienia wniosku do dnia 8 sierpnia 2025 r., z uwagi na okres urlopowy pracowników i wysoki sezon działalności.3. W odpowiedzi z 24 czerwca 2025 r. skarżący zakwestionował przetworzony charakter żądanej informacji publicznej. Wyjaśnił jednak, że szczególnie istotny interes publiczny w uzyskaniu informacji wynika z jego zaangażowaniaw transparentność działania instytucji publicznych i spółek wykonujących zadania publiczne. Ponadto, jako niezależny badacz, członek organizacji pozarządowej zajmującej się transparentnością oraz aktywny obywatel i mieszkaniec miasta D. posiada doświadczenie w analizie danych publicznychi wykorzystywaniu ich do identyfikacji obszarów wymagających poprawyw funkcjonowaniu podmiotów publicznych. Dlatego też udostępnienie pełnego rejestru umów pozwoli skarżącemu na kompleksową analizę sposobu wydatkowania środków publicznych oraz zasad zawierania umów przez spółkę, co może przyczynić się do:- wzrostu transparentności jawności działań spółki, co jest kluczowe dla budowania zaufania społecznego,- identyfikacji potencjalnych obszarów optymalizacji kosztów i efektywności działania, co może przynieść korzyści finansowe dla spółki i mieszkańców D.,- monitorowania przestrzegania procedur przetargowych i zasad uczciwej konkurencji,- wykrywania ewentualnych nieprawidłowości lub ryzyka, co pozwoli na ich wczesne korygowanie.4. Pismem z 7 sierpnia 2025 r. spółka poinformowała skarżącego o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wyjaśniła, że wskazany przez skarżącego cel, co do zasady mieści się w pojęciu interesu publicznego, jednakże skarżący nie wykazał, że uzyskane informacje przetworzone zostaną wykorzystane w celu ochrony interesu publicznego lub usprawnienia funkcjonowania spółki. Podkreśliła, że żądane przez skarżącego informacje stanowią informację przetworzoną ponieważ zawarte w rejestrach obszerne dane z kilku lat muszą zostać ocenione pod kątem tajemnicy przedsiębiorstwa, a przetworzenie informacji będzie polegało na dokonaniu zmian w ich treści, z uwagi na ewentualne połączenie danych, a nie tylko ich anonimizację. Realizacja wniosku skarżącego wymagałaby podjęcia przez spółkę określonego działania intelektualnego w odniesieniu do odpowiedniego zbioru, dokonania oceny, obliczeń i zestawień, co wiązałoby sięz koniecznością zaangażowania środków osobowych. W konsekwencji spowoduje to powstanie nowego jakościowo dokumentu.5. Skarżący nie zgodził się ze stanowiskiem spółki i pismem z 7 sierpnia2025 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając jednocześnie organowi przedłużanie procedowania w sprawie.6. W odpowiedzi z 21 sierpnia 2025 r. spółka podtrzymała stanowisko wyrażone w piśmie z 7 sierpnia 2025 r. Nie zgodziła się przy tym z zarzutem przedłużania postępowania w sprawie, wskazując, że kierowane do skarżącego odpowiedzi były udzielane w terminach ustawowych i bez zbędnej zwłoki.7. Pismem z 30 sierpnia 2025 r. skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność organu, zarzucając naruszenie:- art. 19 ust 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji,- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek,- art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do uzyskiwania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego poprzez błędne uznanie, że przedmiotem złożonego przeze skarżącego wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej,- art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim odmowa udostępnienia informacji następuje w drodze decyzji poprzez niezastosowanie, skutkujące brakiem wydania decyzji administracyjnej w przypadku ograniczenia prawa do informacji.W oparciu o wskazane zarzuty skarżący domagał się stwierdzenia bezczynności organu oraz zobowiązania do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się orzeczenia. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od organu kosztów postępowania.8. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, stwierdził, że spółka kapitałowa nie jest organem władzy publicznej wydającym decyzje administracyjne, dlatego też odmowa udostępnienia informacji publicznej przetworzonej nastąpiła pismem.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skargę należało uwzględnić.Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.Wobec tego, że rozpoznawana sprawa dotyczy udostępnienia informacji publicznej, należy przypomnieć, że zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3).Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w u.d.i.p., regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie.W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;2) wglądu do dokumentów urzędowych;3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).Z kolei, w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:1) organy władzy publicznej;2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni.Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.Z kolei w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.Zatem organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji.Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności spółki w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 10 czerwca 2025 r.Spółka jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p.). Z Krajowego Rejestru Sądowego spółki nr [...] (w aktach sprawy) wynika, że gmina D. jest jedynym udziałowcem spółki (posiada wszystkie udziały).Prawo dostępu do informacji publicznej ma charakter powszechny, bowiem jest przyznane każdemu, w tym również skarżącemu.Stanowisko spółki, że nie jest uprawniona do wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej ponieważ jest spółką kapitałową, jest błędne.Skoro spółka jest podmiotem wymienionym w art. 4 ust. 1 u.d.i.p (czyli obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej), zobowiązana jest stosować przepisy tej ustawy, w tym również art. 16 u.d.i.p. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.d.i.p. do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio, zaś z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. wynika, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (zob. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2024 r. III OSK 3338/23; Lex nr 3744227).Skoro w ocenie spółki należało odmówić skarżącemu dostępu do informacji publicznej, należało to uczynić zgodnie z art. 16 u.d.i.p., czyli wydać stosowną decyzję.W tym kontekście zarzut skarżącego naruszenia art. 16 u.d.i.p. jest zasadny.Skoro na dzień wniesienia skargi spółka nie podjęła czynności zgodnie z u.d.i.p., dopuściła się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 10 czerwca 2025 r. (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) i Sąd zobowiązał ją do załatwienia wniosku w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).W ocenie Sądu bezczynność spółki nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).Spółka zareagowała na wniosek skarżącego i choć odmowa udostępnienia informacji nastąpiła z naruszeniem art. 16 u.d.i.p., to postawy spółki nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą.Sąd z urzędu rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.Rozpatrując sprawę ponownie, spółka będzie związana oceną prawną Sądu. Sąd, stwierdzając bezczynność i zobowiązując spółkę do rozpatrzenia wniosku zgodnie z u.d.i.p., nie przesądza, że żądana informacja publiczna ma być skarżącemu udostępniona w zakresie żądanym przez skarżącego.O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego wpis (100 zł).., zasądzając na rzecz skarżącego wpis (100 zł).