sygn. II CK 600/04 14 kwietnia 2005 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 14 kwietnia 2005, sygn. II CK 600/04

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono orzeczenie
Przedmiot o zapłatę
Typ sprawy sprawa cywilna
Kwota główna 6.436.437,75 zł · kwota żądania
Etap postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb rozprawa
Data orzeczenia 14 kwietnia 2005
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Marian Kocon
Sygn. akt II CK 600/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Antoni Górski
SSA Andrzej Struzik
w sprawie z powództwa "M.(...)" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł.
przeciwko Powiatowi P.
o zapłatę, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 kwietnia 2005 r.,
kasacji strony powodowej od wyroku Sądu Okręgowego w Ł. z dnia 3 czerwca 2004 r.,
sygn. akt III Ca (...),
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu w Ł. do
ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w Ł. wyrokiem z dnia 3 czerwca 2004 r. oddalił apelację powódki –
„M.(...)” spółki z o. o. od wyroku Sądu Rejonowego w Ł., którym ten Sąd oddalił żądanie
powódki zasądzenia na jej rzecz od Powiatu P. 29895,84 zł tytułem odpowiedzialności
deliktowej za zobowiązania Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w
P.
Sąd ustalił, że pozwany jest organem założycielskim tego Zakładu, który w
okresie od l stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2001 r. wykazał stratę netto 6.436.437,75 zł,
2
a w pierwszym kwartale 2002 r., według wariantu kalkulacyjnego zysków i strat,
958.335,55 zł. Na gruncie tych ustaleń wyraził pogląd, że pozwany nie ponosi
odpowiedzialności deliktowej za te zadłużenia, w tym dochodzone pozwem, pomimo, iż
wiedząc o nich nie podjął stosownych działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o
zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.). Stwierdził, że przepis ten
nie zawiera terminu do ich podjęcia, a tym samym nie sposób zakwalifikować
zarzucanego pozwanemu zaniechania jako zachowania bezprawnego w rozumieniu art.
4201
k.c.
Kasacja powódki - oparta na obu podstawach z art. 3931
k.p.c. - zawiera zarzut
naruszenia art. 4201
k.c. w zw. z art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej
(Dz. U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), art. 361 k.c., a także art. 230k.p.c. w zw. z art. 233 § 1 i
391 k.p.c., i zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Błędny jest pogląd Sądu Okręgowego, przesądzający o oddaleniu apelacji, że z
uwagi na brak określenia w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej terminu do podjęcia
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 tej ustawy nie można przypisać pozwanemu
organowi założycielskiemu bezprawności postępowania (zaniechania). Organ
założycielski owe działania powinien podjąć „bez zbędnej zwłoki”. Wykonuje bowiem
funkcje publiczne, a w ich katalogu mieści się także podejmowanie, bez zbędnej zwłoki,
czynności zmierzających do usunięcia zagrożeń w zakresie funkcjonowania zakładów
leczniczych. Zaniedbanie tego obowiązku ze strony organu założycielskiego może być
ocenione jako bezprawne, a tym samym uzasadniać odpowiedzialność tego organu za
wynikłe stąd szkody /tak też SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2003 r.,
III CK 134/02, OSN 2004, poz. 200/.
Skoro w zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennego założenia,
to z tej przyczyny konieczne stało się uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania.
Trzeba tu jednak zauważyć, że nie można organowi założycielskiemu skutecznie
przypisać bezprawności postępowania tylko z tej przyczyny, że pomimo ujemnego
wyniku finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie podjął
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
3
Przewidziane w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej działania to
wydanie w trybie administracyjnym rozporządzenia lub uchwały o zmianie formy
gospodarki finansowej zakładu lub o jego likwidacji.
Zgodnie zaś z art. 60 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej ujemny wynik
finansowy samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie może być
podstawą do zaprzestania działalności, jeżeli dalsze istnienie tego zakładu uzasadnione
jest celami i zadaniami, do których realizacji został utworzony, a których nie może
przejąć inny zakład w sposób zapewniający nieprzerwane sprawowanie opieki
zdrowotnej nad ludnością. Z kolei w myśl art. 35b i art. 35c tej ustawy publiczny zakład
opieki zdrowotnej może być prowadzony w formie zakładu samodzielnego lub jako
jednostka albo zakład budżetowy. Zakład samodzielny pokrywa koszty swej działalności
i zobowiązań z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów, mając osobowość
prawną; zakład będący jednostką budżetową prowadzi gospodarkę finansową na
zasadach określonych w prawie budżetowym /z zastrzeżeniem art. 50/.
Z zestawienia tych przepisów wynika, że zakłady opieki zdrowotnej świadczą
usługi bardzo szczególnego rodzaju, polegające przede wszystkim na ratowaniu życia i
zdrowia ludzkiego. Z tego względu samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej
może zaprzestać działalności tylko w warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy
o zakładach opieki zdrowotnej. Zmiana natomiast formy gospodarki finansowej, o której
mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w gruncie rzeczy
sprowadza się do powrotu do systemu budżetowego, jaki istniał do 1999 r., i w
konsekwencji do zniweczenia reformy systemu opieki zdrowotnej. Inaczej mówiąc,
działania przewidziane w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej polegają
na przekształceniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z powrotem w
jednostkę budżetową lub jego likwidacji w warunkach określonych w art. 60 ust. 2 tej
ustawy.
Reasumując, w realiach gospodarczych /zadłużenie samodzielnych publicznych
zakładów opieki zdrowotnej na miliardy złotych/ i prawnych /posiadanie przez
samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej osobowości prawnej, choć
ograniczonej/ zmiana formy działalności samodzielnego publicznego zakładu opieki
zdrowotnej lub jego likwidacja powinna mieć charakter wyjątkowy. W konsekwencji
oznacza to, że w nader wyjątkowych wypadkach zaniechaniu przez organ założycielski
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej można
przypisać cechę bezprawności.
4
Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.., i zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazania sprawy do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Błędny jest pogląd Sądu Okręgowego, przesądzający o oddaleniu apelacji, że z
uwagi na brak określenia w ustawie o zakładach opieki zdrowotnej terminu do podjęcia
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 tej ustawy nie można przypisać pozwanemu
organowi założycielskiemu bezprawności postępowania (zaniechania). Organ
założycielski owe działania powinien podjąć „bez zbędnej zwłoki”. Wykonuje bowiem
funkcje publiczne, a w ich katalogu mieści się także podejmowanie, bez zbędnej zwłoki,
czynności zmierzających do usunięcia zagrożeń w zakresie funkcjonowania zakładów
leczniczych. Zaniedbanie tego obowiązku ze strony organu założycielskiego może być
ocenione jako bezprawne, a tym samym uzasadniać odpowiedzialność tego organu za
wynikłe stąd szkody /tak też SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 października 2003 r.,
III CK 134/02, OSN 2004, poz. 200/.
Skoro w zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy wyszedł z odmiennego założenia,
to z tej przyczyny konieczne stało się uchylenie tego wyroku i przekazanie sprawy temu
Sądowi do ponownego rozpoznania.
Trzeba tu jednak zauważyć, że nie można organowi założycielskiemu skutecznie
przypisać bezprawności postępowania tylko z tej przyczyny, że pomimo ujemnego
wyniku finansowego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie podjął
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej.
3
Przewidziane w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej działania to
wydanie w trybie administracyjnym rozporządzenia lub uchwały o zmianie formy
gospodarki finansowej zakładu lub o jego likwidacji.
Zgodnie zaś z art. 60 ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej ujemny wynik
finansowy samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej nie może być
podstawą do zaprzestania działalności, jeżeli dalsze istnienie tego zakładu uzasadnione
jest celami i zadaniami, do których realizacji został utworzony, a których nie może
przejąć inny zakład w sposób zapewniający nieprzerwane sprawowanie opieki
zdrowotnej nad ludnością. Z kolei w myśl art. 35b i art. 35c tej ustawy publiczny zakład
opieki zdrowotnej może być prowadzony w formie zakładu samodzielnego lub jako
jednostka albo zakład budżetowy. Zakład samodzielny pokrywa koszty swej działalności
i zobowiązań z posiadanych środków i uzyskiwanych przychodów, mając osobowość
prawną; zakład będący jednostką budżetową prowadzi gospodarkę finansową na
zasadach określonych w prawie budżetowym /z zastrzeżeniem art. 50/.
Z zestawienia tych przepisów wynika, że zakłady opieki zdrowotnej świadczą
usługi bardzo szczególnego rodzaju, polegające przede wszystkim na ratowaniu życia i
zdrowia ludzkiego. Z tego względu samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej
może zaprzestać działalności tylko w warunkach przewidzianych w art. 60 ust. 2 ustawy
o zakładach opieki zdrowotnej. Zmiana natomiast formy gospodarki finansowej, o której
mowa w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, w gruncie rzeczy
sprowadza się do powrotu do systemu budżetowego, jaki istniał do 1999 r., i w
konsekwencji do zniweczenia reformy systemu opieki zdrowotnej. Inaczej mówiąc,
działania przewidziane w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej polegają
na przekształceniu samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej z powrotem w
jednostkę budżetową lub jego likwidacji w warunkach określonych w art. 60 ust. 2 tej
ustawy.
Reasumując, w realiach gospodarczych /zadłużenie samodzielnych publicznych
zakładów opieki zdrowotnej na miliardy złotych/ i prawnych /posiadanie przez
samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej osobowości prawnej, choć
ograniczonej/ zmiana formy działalności samodzielnego publicznego zakładu opieki
zdrowotnej lub jego likwidacja powinna mieć charakter wyjątkowy. W konsekwencji
oznacza to, że w nader wyjątkowych wypadkach zaniechaniu przez organ założycielski
działań przewidzianych w art. 60 ust. 3 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej można
przypisać cechę bezprawności.
4
Z tych przyczyn orzeczono, jak w wyroku.