sygn. II CK 609/04 14 kwietnia 2005 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 14 kwietnia 2005, sygn. II CK 609/04

Najważniejsze informacje

W skrócie

Wynik uchylono zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania
Przedmiot rozwód / rozwiązanie małżeństwa
Typ sprawy sprawa rodzinna
Etap postępowanie kasacyjne przed Sądem Najwyższym
Tryb rozprawa
Data orzeczenia 14 kwietnia 2005
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący SSN Marian Kocon
Sygn. akt II CK 609/04
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marian Kocon (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSA Andrzej Struzik
w sprawie z powództwa J. W.
przeciwko Z. W.
o rozwód,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 14 kwietnia 2005 r., kasacji
pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2004 r., sygn. akt I ACa (…),
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu do
ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w G. wyrokiem zaocznym z dnia 2 grudnia 2002 r. rozwiązał
małżeństwo stron, zawarte w dniu 7 marca 1991 r. w USC W., (Niemcy), przez rozwód
bez orzekania o winie.
Na skutek sprzeciwu pozwanej od tego orzeczenia Sąd Okręgowy wyrokiem z
dnia 17 listopada 2003 r. uchylił wyrok zaoczny i oddalił powództwo, uznając, że między
stronami nie nastąpił trwały i zupełny rozkład pożycia małżeńskiego.
2
Po rozpoznaniu apelacji powoda od tego rozstrzygnięcia, Sąd Apelacyjny
wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2004 r. zmienił je i orzekł rozwód z winy pozwanej.
Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżyła pozwana kasacją, zarzucając naruszenie
art. 56 § 1 i art. 57 k.r.i o. oraz art. 233 § 1, art. 316, art. 328 § 2 i art. 382 k.p.c. i
wnosząc o jego zmianę przez oddalenie powództwa, ewentualnie o uchylenie i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarżąca bezpodstawnie kwestionuje prawidłowość ustaleń i oceny Sądu co do
zaistnienia trwałego i zupełnego rozkładu pożycia małżeńskiego stron. Jest bezsporne,
iż niniejsza sprawa jest drugim ich procesem rozwodowym (pierwszy został wniesiony w
1998 r.). Prawomocnym wyrokiem z dnia 4 grudnia 2000 r. orzeczona została separacja,
a pozew rozwodowy w niniejszej sprawie wniesiony został 9 sierpnia 2002 r.
Uwzględniając fakt, że strony są w podeszłym wieku oraz, że przedtem każda z nich
była już w innym związku małżeńskim, należy przyjąć, że obecna sytuacja nie jest
przejściowym kryzysem małżeńskim, jak to ocenia skarżąca, ale jak przyjął Sąd -
trwałym i zupełnym rozkładem ich pożycia. Dlatego niezasadny jest zarzut kasacji
naruszenia art. 56 § 1 k.r.i o. oraz przepisów procesowych, na podstawie których
pozwana podważa prawidłowość ustaleń Sądu w tym przedmiocie.
Nie sposób jest natomiast odeprzeć zarzutów kasacji kwestionujących
przypisanie pozwanej wyłącznej winy za rozkład pożycia stron. Rozstrzygnięcie w tej
mierze oparł Sąd w zasadzie na zeznaniach powoda. Procesowo jest to dopuszczalne,
ale wymaga przeprowadzenia wnikliwego dowodu z przesłuchania stron, a następnie
szczegółowej jego oceny. Orzeczenie o winie, niezależnie od poważnych następstw
prawnych, zwłaszcza w zakresie obowiązku alimentacji byłego małżonka, stanowi
swoiste podsumowanie i ocenę wspólnego pożycia. Dlatego jego uzasadnienie powinno
być szczególnie wyważone i wszechstronnie uargumentowane. Tymczasem w treści
uzasadnienia Sądu w kwestii winy operuje się kilkoma ogólnikami, nie wskazując nawet
kiedy określone fakty czy zachowania zarzucane pozwanej miały miejsce i na czy bliżej
polegały. Nie przesądzając ostatecznego wyniku tej kwestii, należy przyjąć, że w
obecnym stanie sprawy jest to niewystarczające do przypisania wyłącznej winy,
zwłaszcza w sytuacji, kiedy sam powód nie domagał się uznania winy pozwanej.
Dlatego zarzut kasacji naruszenia art. 57 k.r.i o. oraz zarzuty uchybienia przepisom
procesowym, w części odnoszącej się do ustalenia winy, okazały się usprawiedliwione.
Uwzględniając zaś obowiązującą w tym zakresie zasadę integralności wyroku
3
rozwodowego, należało zaskarżone orzeczenie uchylić i przekazać sprawę do
ponownego rozpoznania (art. 39313
w zw. z art. 108 § 2 k.p.c.)..).