Postanowienie - I GZ 253/25 - Naczelny Sąd Administracyjny - z dnia 8 lipca 2025
Teza
Oddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 109/25 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego i asesora w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w C. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie zobowOddalono zażalenie. Wyłączenie sędziego. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 109/25 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziego i asesora w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w C. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z dnia [...] listopada 2024 r., nr [...] w przedmiocie zobow
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono zażalenie
Typ sprawy
sprawa administracyjna / kontrola aktu administracyjnego
Etap
zażalenie
Tryb
posiedzenie niejawne
Tematy
skarga administracyjna
kontrola administracyjna
Role w sprawie
uczestnik postępowania
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
8 lipca 2025
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Przewodniczący
Henryk Wach
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono zażalenie
UZASADNIENIE
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z 7 maja 2025 r., I SA/Bd 109/25 oddalił wniosek B. Sp. z o.o. w C. o wyłączenie sędzi WSA Urszuli Wiśniewskiej i asesor WSA Joanny Ziołek w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w C. na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego z [...] listopada 2024 r., w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej.W uzasadnieniu Sąd I instancji wyjaśnił, że argumentacja wniosku B. Sp. z o.o. w C. (dalej: "skarżąca" lub "spółka") nie wskazuje na istnienie po stronie sędzi WSA Urszuli Wiśniewskiej i asesor WSA Joanny Ziołek okoliczności mogącej budzić uzasadnione wątpliwości co do bezstronności w sprawie. Podniesienie zarzutów opartych na subiektywnym odczuciu skarżącej o stronniczości sędziego (asesora) nie może być podstawą do przyjęcia, że zachodzą podstawy wyłączenia na podstawie art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."). Sąd nie dopatrzył się także okoliczności uzasadniających wyłączenie sędzi oraz asesor w oparciu o art. 18 § 1 p.p.s.a.Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez wyłączenie Sędziego WSA w Bydgoszczy Urszuli Wiśniewskiej i asesora WSA w Bydgoszczy Joanny Ziołek ze składu orzekającego Sądu wyznaczonego do rozpoznania sprawy ze skargi spółki na decyzję Zarządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu z [...] listopada 2024 r. Ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 19 p.p.s.a. w zw. z art. 20 § 1 p.p.s.a., poprzez:1. uznanie, że skarżąca nie uprawdopodobniła przyczyn wyłączenia Sędziego oraz Asesora, ani okoliczności wywołujących uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności - w sytuacji gdy:a. Sąd nie odniósł się do kluczowego argumentu podawanego przez skarżącą - tj. do faktu, że nieobiektywność Sędziego oraz Asesora znajduje potwierdzenie w uzasadnieniu postanowienia wydanego przez WSA w Bydgoszczy w sprawie za sygn. akt: I SAB/Bd 6/24 - gdzie ww. Sędzia i Asesor powoływali się na "dowody" przedłożone przez Organ - mimo, że:- takie dowody w ogóle nie istnieją;- istnieją dowody zaprzeczające "wyjaśnieniom organu".b. rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia pozostają ogólnikowe oraz oderwane od okoliczności faktycznych niniejszej sprawy i nie mogą stanowić uzasadnienia dla oddalenia wniosku o wyłączenie Sędziego i Asesora.c. okolicznością uprawdopodabniającą przyczyny wyłączenia Sędziego i Asesora nie jest "sam fakt" wydania niekorzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia w sprawie I SAB/Bd 6/24, ani nawet dokonana ocena dowodów zebranych w toku ww. postępowaniad. ale fakt, że Sędzia oraz Asesor zaprezentowały rażąco stronniczą postawę, faworyzującą Organ - skoro doszły do wniosku, że:e. "Analiza akt sprawy, w tym przede wszystkim przedłożonych przez organ dowodów oraz wyjaśnień pozwala, zdaniem Sądu, na akceptację stanowiska organu [...]" (str. 10, wiersz 2-3 uzasadnienia wyroku);f. "wyjaśnienia organu w tym zakresie są spójne, logiczne i poparte dowodami" (str. 10, wiersz 6 uzasadnienia wyroku).g. mimo że nie istnieją dowody mające "przekonywać" do stanowiska Organu,2. uznanie, że zarzuty podnoszone przez skarżącą oparte są na "subiektywnym odczuciu strony o stronniczości sędziego (asesora)"- w sytuacji, gdy podstawą złożonego wniosku jest bezdyskusyjny fakt, niepodlegający "osobistej ocenie" mogącej świadczyć o jakimkolwiek subiektywizmie, tj. powoływanie się przez Sędziego i Asesora na nieistniejące dowody - tylko po to, aby "znaleźć" argumentację do poparcie stanowiska Organu.Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia.Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.Wyłączenie sędziego może nastąpić z mocy ustawy bądź na żądanie sędziego lub wniosek strony. Wyłączenie sędziego z mocy ustawy następuje na podstawie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 18 p.p.s.a. Niezależnie od przyczyn wymienionych w powołanym przepisie, stosownie do art. 19 p.p.s.a., sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.W świetle art. 19 p.p.s.a., uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego zależy od okoliczności faktycznych w konkretnej sprawie, takich okoliczności, które w sposób obiektywny uzasadniają wątpliwość co do bezstronności sędziego. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że chodzi o takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem a powstaniem sądu (oceny), że prawdopodobne jest, że w tych okolicznościach sędzia może stać się nieobiektywny. Nie wystarczy subiektywne przekonanie wnoszącego wniosek o wyłączenie sędziego, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane np. faktem, że orzekał on już kiedyś w jego sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla niego orzeczenie (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis 2012, s. 94, uw. 2). We wniosku o wyłączenie sędziego strona winna uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.), natomiast sędzia, którego dotyczy wniosek, obowiązany jest do złożenia wyjaśnienia (art. 22 § 2 p.p.s.a.).Z akt sprawy wynika, że sędzia i asesor, których wyłączenia dotyczył wniosek, złożyli oświadczenia, że nie są im znane okoliczności wyłączenia tych osób od udziału we wskazanej sprawie, w szczególności zaznaczono, że oddalenie skargi skarżącej w sprawie I SAB/Bd 6/24 nie uzasadnia postawionego względem nich zarzutu braku bezstronności.Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami i nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Wątpliwość ta winna być skonkretyzowana i uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji odnoszącej się do okoliczności wskazującej na zagrożenie brakiem bezstronności w konkretnej sprawie. Nieskuteczne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy.Sąd I instancji zasadnie podkreślił, że niezadowolenie skarżącego z orzeczenia wydanego w innej sprawie przez sąd, w składzie którego znajdowała się sędzia WSA Urszula Wiśniewska i asesor WSA Joanna Ziołek, których wniosek o wyłączenie dotyczy, w żadnej mierze nie uzasadnia wyłączenia tejże sędzi i asesor od prowadzenia sprawy o sygn. akt I SA/Bd 109/25.Wszelkie argumenty dotyczące zaistniałych, zdaniem skarżącej, błędów w postępowaniu sądowym oraz wad wyroku, który zapadł w Sądzie I instancji, strona niezadowolona z niego może podnosić w skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego.Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu wie, że skarżący w sprawie, na którą się powołuje w uzasadnieniu zażalenia oraz wniosku o wyłączenie sędziów, tj. I SAB/Bd 6/24, skorzystał z możliwości złożenia skargi kasacyjnej, która została zarejestrowana w NSA pod sygn. akt I GSK 726/25 i oczekuje na rozpoznanie.Niniejsza sprawa, w której skarżący wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego i asesora, jest sprawą nową i nie istnieją przeszkody, by w jej rozpoznaniu brali udział sędziowie, którzy orzekali także w ww. sprawie.Subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczeń podjętych z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy, podobnie jak sam fakt, że sędzia, którego wyłączenia domaga się strona, był sprawozdawcą w innej sprawie z jego udziałem (wyrok NSA z 15.4.2008 r. II OSK 392/08; postanowienie NSA z 29.6.2012 r. II OZ 559/12, akceptowane przez J. Drachala, A. Wiktorowską, K. Zalasińską - op. cit., s. 234, nb 5).Wyłączenie sędziego, którego bezstronność może budzić uzasadnione wątpliwości, może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony. Powyższa instytucja ma zapewnić obiektywizm sądu, nie może natomiast służyć do odsuwania od prowadzenia postępowania sędziów, których strona w sposób subiektywny uznaje za nieodpowiednich. Wniosek o wyłączenie sędziów nie może być oparty na subiektywnym przekonaniu strony, że skoro sędzia wydał w innej jej sprawie niekorzystny dla niej wyrok, to uczyni to w każdej kolejnej. Strona musi przynajmniej uprawdopodobnić, iż to niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie wynikało z okoliczności zewnętrznych czy wewnętrznych leżących po stronie tego sędziego i mających wpływ na obiektywizm jego działania, że okoliczności te dalej istnieją i również dla obiektywnego obserwatora wynik postępowania w sprawie osądzonej przez sędziów, których wniosek dotyczył, będzie zależny od tych właśnie okoliczności (związanych ze stosunkiem osobistym, ekonomicznym) (por. postanowienie NSA z 26 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 15/12). Owych okoliczności skarżąca nie wykazała względem sędziego oraz asesora.Art. 19 p.p.s.a. nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego muszą mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie okoliczności, wskazanych w art. 19 p.p.s.a. W analizowanej sprawie skarżący takich okoliczności nie wskazał.Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.. orzekł jak w sentencji.