Wyrok - III SAB/Gl 651/24 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 23 września 2025
Teza
Oddalono skargę. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego [...] na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z 13 lipca 2025 r. M.J. - Redaktor Naczelny [...] (dalej: Redaktor, Strona, SkaOddalono skargę. Dostęp do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Sędzia WSA Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 września 2025 r. sprawy ze skargi M. J. - redaktora naczelnego [...] na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. UZASADNIENIE Pismem z 13 lipca 2025 r. M.J. - Redaktor Naczelny [...] (dalej: Redaktor, Strona, Ska
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
oddalono skargę
Typ sprawy
sprawa karna
Etap
skarga kasacyjna
Tematy
samorząd terytorialny
Role w sprawie
prokurator
apelujący / skarżący
wnioskodawca
Data orzeczenia
23 września 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Barbara Brandys-Kmiecik
Podstawa prawna
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
UZASADNIENIE
Pismem z 13 lipca 2025 r. M.J. - Redaktor Naczelny [...] (dalej: Redaktor, Strona, Skarżący) złożył skargę na bezczynność Prokuratora Rejonowego w T. (dalej też: organ, zobowiązany) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.Z akt wynika, że wnioskiem z 30 czerwca 2024r. Strona wystąpiła do organu o udostępnienie do wglądu w trybie art. 3a i art. 4 ustawy z 26 stycznia 1984r. Prawo Prasowe (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1914) lub w jakimkolwiek innym akt zakończonego postępowania karnego o sygn. akt [...] wraz z prawem do wykonania zdjęć dokumentów z akt postępowania. Poza tym zażądała wyjaśnienia w jaki sposób organy ścigania doszły do konkluzji, że nie miało miejsce zdarzenie polegające na zamontowaniu na koszt miasta konstrukcji reklamowej przez Spółkę P., skoro jest dokumentacja na montaż i zlecenie tej czynności przez władze miasta w/w spółce i umieszczenie plakatu wyborczego; tym samym doszło do poniesienia kosztów kampanii wyborczej przez budżet miasta co stanowi naruszenie prawa.W odpowiedzi z 9 lipca 2024r. organ powołał się na Uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013r., o sygn. akt I OPS 7/13 wyjaśniając, że akta postępowania karnego nie stanowią informacji publicznej. Udostępnienia ich można żądać w trybie art. 156 Kodeksu postępowania karnego.Kwestionując powyższe Redaktor wniósł skargę na bezczynność organu. Zawnioskował o stwierdzenie bezczynności organu z rażącym naruszenie prawa; wymierzenie grzywny i zasądzenie odszkodowania w kwocie co najmniej jednokrotności przeciętnego wynagrodzenia; zasądzenie kosztów postępowania.W uzasadnieniu wskazał, że Skarżący jest organem prasowym w rozumieniu zarejestrowanym jako czasopismo. W trybie Art. 3a i 4 w/w ustawy zwrócił się do zobowiązanego o udzielenie informacji niezbędnych do sporządzenia krytyki prasowej żądając udostępnienia wnioskowanych dokumentów. Podmiot zobowiązany pismem z 27 maja 2024 r. odmówił udzielenia informacji w terminie ustawowym.Pomimo upływu ustawowego terminu 14 dni informacji publicznej nie przedstawiono. Skarżący przyznał, iż między stronami wymieniono korespondencje w przedmiocie wnioskowanej informacji, jadnak do dnia skargi żądanych dokumentów nie otrzymał. Powołał się na orzecznictwo akcentując, że każda informacja zawarta w aktach postępowania sądowego lub karnego jest informacja publiczną i przestaje być niejawna po zakończeniu postępowania. Nadto przedstawił sens ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U, z 2022 r. poz. 902; dalej: u.d.i.p.) i orzecznictwo. Uzasadniając żądanie zadośćuczynienia podkreślił, że w tych okolicznościach sprawy jest oczywistym, iż doszło do uniemożliwienia zebrania materiału niezbędnego do sporządzenia krytyki prasowej. Zatem koniecznym jest zrekompensowanie straty, a dochodzona ma przede wszystkich charakter prewencyjny.W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Pojęcie informacji publicznej ma szeroki charakter i odnosi się do wszelkich spraw publicznych, zwłaszcza jeśli została wytworzona przez podmioty publiczne. Prawo dostępu do informacji publicznej obejmuje prawo żądania udzielenia informacji o określonych faktach i stanach istniejących w chwili udzielania informacji. Prawo obywateli do uzyskania informacji publicznej przewidziano w art. 4 u.d.i.p. Przepis ten przewiduje m.in., że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są m.in. organy władzy publicznej, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego publicznych oraz podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.Ustawodawca w art. 6 u.d.i.p. zamieścił przykładowy wykaz (katalog) informacji i dokumentów, które stanowią informację publiczną, przy czym wyszczególnienie to nie jest wyliczeniem wyczerpującym (zamkniętym), lecz ma charakter przykładowy. O zakwalifikowaniu określonej informacji do udostępnienia decyduje jej treść i charakter. Przesłanką kwalifikującą konkretną informację do kategorii informacji publicznej jest więc spełnienie przez nią kryterium przedmiotowego i stąd też decydującymi są treść i charakter konkretnej informacji, nie zaś podmiot, który jest w jej posiadaniu. Udostępnieniu podlega informacja publiczna, czyli każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 u.d.i.p).Załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej może przybrać postać:1. czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej;2. pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać;3. pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej;4. pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej lub zastosowania tego trybu w sytuacji, gdy z treści wniosku wynika, że wnioskodawca żąda udostępnienia w trybie szczególnym;5. decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p. - akt ten jest wydawany w przypadku odmowy udostępnienia informacji, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji;6. decyzji odmawiając udostępnienia żądanej informacji gdy stwierdzi, że stanowi ona informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 u.d.i.p. i że nie może być udostępniona bez wykazania przesłanki specjalnego znaczenia jej udostępnienia dla interesu publicznego.Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy w pierwszej kolejności stwierdzić, że zgodnie z treścią art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. bez wątpienia Prokurator Rejonowy jest podmiotem publicznym, zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Należy bowiem zauważyc, że prokurator rejonowy jako jednostka organizacyjna prokuratury i podmiot wykonujący zadania publiczne w zakresie ochrony praworządności oraz czuwania nad ściganiem przestępstw podlega obowiązkowi udostępniania posiadanych informacji publicznych w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznych.Jednakże nie jest to zobowiązanie bezwzględne, tzn. nie jest zobowiązany do udostępniania dokumentów znajdujących się w aktach postępowania karnego. Orzecznictwo sądowo-administracyjne wskazuje, że dokumenty takie nie są nośnikami informacji publicznej w rozumieniu tej ustawy, mimo że pochodzą od organu władzy publicznej.Istotne jest także to, że dostęp do dokumentów z konkretnych akt reguluje odrębnie prawo procesowe (tu: kodeks postępowania karnego), które przewiduje szczególne zasady udostępniania akt stronom postępowania i brak jest podstaw aby żądać do nich dostępu w ogólnym trybie udostępniania informacji publicznej.Rzecznik Praw Obywatelskich oraz niektóre wyroki wskazują, że po anonimizacji danych osobowych takich dokumentów możliwe jest ich udostępnienie, ale generalna linia orzecznicza nie nakłada na Skarb Państwa obowiązku udostępniania pozwu i pism procesowych w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Powyższe przesądzone jest także Uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013r., o sygn. akt I OPS 7/13, w której stwierdzono, że: "żądanie udostępnienia akt sprawy jako całości, także akt zakończonego postępowania przygotowawczego, nie jest więc wnioskiem o udostępnie-nie informacji publicznej, ale żądaniem udostępnienia określonego zbioru materiałów. Tak sformułowany wniosek nie wskazuje na informacje publiczne, których udostępnienia domaga się wnioskodawca. Należy przy tym mieć na uwadze, że prawo do informacji dotyczy informacji o sprawie publicznej, a więc informacji o czymś, a nie udostępnienia zbioru materiałów jako takich. Wniosek taki nie zawiera zatem jednego z elementów niezbędnych do jego rozpoznania i nie może być załatwiony w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wnioskodawca żądając dostępu do akt sprawy, które jako całość tworzą zbiór materiałów, domaga się w istocie nie udostępnienia informacji publicznej, lecz dostępu do tego zbioru."Podsumowując, skoro dokumenty z karnego procesu tworzą całość akt danej sprawy - to w świetle powyżej cytowanej Uchwały brak jest podstaw do uznania, że są one informacjami publicznymi w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, a tym samym organ nie był zobowiązany do ich udostępnienia w tym trybie.Poza tym skład orzekający w niniejszej sprawie wskazuje, że cytowana powyżej Uchwała wydana została w trybie art. 187 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Bez wątpienia pytanie czy akta zakończonego postępowania przygotowawczego jako zbiór dokumentów stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wypełniały powyższą przesłankę bowiem zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości obejmuje taką kwestię prawną, której wyjaśnienie nastręcza znaczne trudności głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych. Natomiast przyjęty w uchwale pogląd ma moc względnie wiążącą, co wynika z treści art. 269 § 1 p.p.s.a., zgodnie z jego brzmieniem jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. Przepis art. 187 § 1 i 2 stosuje się odpowiednio. Celem uprawnienia Naczelnego Sądu Administracyj-nego do podejmowania uchwał jest bowiem przyjęcie w orzecznictwie sądów administracyjnych jednolitej wykładni przepisów prawa będących przedmiotem wyjaśnienia w drodze uchwały.Odnosząc więc sens powyższej uchwały do spornej w niniejszej sprawie kwestii należało stwierdzić, że zarówno dokumenty z postępowania karnego zakończonego, jak i będącego w toku, tworzą całość akt danej sprawy i w świetle powyżej cytowanej Uchwały brak jest podstaw do uznania, że są one informacjami publicznymi w rozumieniu u.d.i.p., a tym samym organ nie jest zobowiązany do ich udostępnienia w tym trybie.Wskazać także należy na wyrok NSA z 8 lutego 2023 r., sygn. III OSK 6713/21, w którym wyrażono analizę uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2013 r. I OPS 7/13. Zdaniem NSA z jej treści wynika, że żądanie udostępnienia przez prokuratora akt sprawy jako zbioru materiałów zakończonego postępowania przygotowawczego nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Teza tej uchwały zdeterminowana została jednak treścią żądania, które odnosiło się do całości akt sprawy. W uzasadnieniu podniesiono natomiast, że "Akta sądowe, administracyjne, bądź też akta postępowania przygotowawczego są zbiorem różnorodnych materiałów wytworzonych przez organ władzy publicznej lub przez inne podmioty." Co z tego zbioru (w tym wypadku akt sądowych) może stanowić informację publiczną, zależy od treści żądania. Z tezy powyższej uchwały wynika tylko, że żądanie dotyczące udostępnienia całości akt nie jest wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Teza ta jest wynikiem analizy, "Po pierwsze: czym są akta sprawy postępowania przygotowawczego, administracyjnego czy też sądowego oraz czy ich ujawnienie (skoro dotyczą indywidualnej sprawy jednostki) służy wskazanym wyżej celom dla których uchwalona została ustawa o dostępie do informacji publicznej. Po drugie, jak powinien być sformułowany wniosek, w części dotyczącej żądania, aby można było uznać, że jest to wniosek o udostępnienie informacji publicznej w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej" (cytat z uchwały). Naczelny Sąd Administracyjny w tej uchwale nie wykluczył zatem, że pewne dane publiczne, przy odpowiednio sprecyzowanym żądaniu, mogą podlegać udostępnieniu w trybie art. 10 ust. 1 u.d.i.p.Z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) wynika, że udostępnieniu podlegają dane publiczne, w tym treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu. Jednakże Skarżący nie żądał wyroku, ale całości akt konkretnej sprawy.Zauważyć także należy, że osoby trzecie (np. dziennikarze) nie mają prawa do szerokiego lub tożsamego dostępu do dokumentów procesowych co strony lub uczestnicy postępowania. Są to bowiem najczęściej informacje wytworzone w toku postępowania, a nie dokumenty urzędowe, które zostały wytworzone przez adresata wniosku (vide: wyrok NSA, sygn. akt I OSK 896/12). Tym samym treść dokumentów danego postępowania jest możliwa do udostępnienia, wglądu - zgodnie z określonymi zasadami w kodeksie postępowania karnego – jak zasadnie wskazał organ.Odnosząc się do wniosku Skarżącego w zakresie zażądania wyjaśnienia w jaki sposób organy ścigania doszły do konkluzji, że nie miało miejsce zdarzenie polegające na zamontowaniu na koszt miasta konstrukcji reklamowej przez Spółkę P., skoro jest dokumentacja na montaż i zlecenie tej czynności przez władze miasta w/w spółce i umieszczenie plakatu wyborczego - to zauważyć trzeba, że żądanie obejmowało udzielenie wyjaśnień co do konkluzji podjętych przez organy ścigania. Zaś kwestie konkluzji, podsumowań, puent, refleksji, odczuć, spostrzeżeń itp. nie podlegają pod reżim u.d.i.p. i nie mieszczą się w katalogu przedmiotowym z art. 6 u.d.i.p. obejmującym zakresy konkretnych wiadomości, faktów, danych mogących być uznane za informacje publiczne.Wobec na uwadze powyższe okoliczności faktyczne i prawne Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.-----------------------1. orzekł jak w sentencji.-----------------------1