Postanowienie SN z 22 kwietnia 2005, sygn. II CK 650/04
Data orzeczenia
22 kwietnia 2005
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Tagi
Podstawa prawna
POSTANOWIENIE
Dnia 22 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Górski (przewodniczący)
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian
SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)
w sprawie z urzędu przy uczestnictwie E. S.
o wpis do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie
Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2005 r., kasacji uczestniczki postępowania od
postanowienia Sądu Okręgowego w P. z dnia 25 sierpnia 2004 r., sygn. akt IX Ga (…),
oddala kasację.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 17 czerwca 2004 r. dokonał z urzędu
wpisu E. S. do Krajowego Rejestru Sądowego-Rejestru Dłużników Niewypłacalnych.
Podstawę dokonania tego wpisu stanowiło wydanie przez Sąd postanowienia
zobowiązującego E. S. do wyjawienia majątku w trybie przepisów Kodeksu
postępowania cywilnego.
Złożona przez uczestniczkę postępowania E. S. apelacja została oddalona przez
Sąd Okręgowy w P. postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. Rozstrzygnięcie to
zostało oparte o ustalenia wskazujące, że Sąd Rejonowy w P. postanowieniem z dnia 6
września 2002 r. nadał klauzulę wykonalności nakazowi zapłaty wydanemu w dniu 26
października 1998 r. przeciwko E. S., jako małżonce dłużnika, którego dotyczył nakaz
zapłaty. Tytuł ten stanowił podstawę do zobowiązania E. S. do wyjawienia majątku
w trybie przepisów k.p.c. Postanowienie tej treści zostało wydane przez Sąd Rejonowy
w P. w dniu 22 marca 2004 r. Postanowienie z dnia 6 września 2002 r. w ocenie Sądu
2
Okręgowego przesądzało o uznaniu E. S. za dłużniczkę, z tym zastrzeżeniem, że
możliwość prowadzenia przeciwko niej egzekucji została ograniczona do majątku
wspólnego. Wydane przez Sąd postanowienie nakazujące dłużniczce wyjawienie
majątku stanowiło natomiast podstawę do wpisania jej do rejestru dłużników
niewypłacalnych na podstawie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o
Krajowym Rejestrze Sądowym. Dlatego też zawarty w apelacji zarzut wadliwego
dokonania wpisu był nieuzasadniony.
Kasację od postanowienia Sądu Okręgowego w P. uczestniczka postępowania
oparła o podstawę naruszenia prawa materialnego (art. 393 1 pkt. 1 k.p.c.), zarzucając
naruszenie art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. w wyniku jego błędnej
wykładni. W oparciu o ten zarzut wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia
poprzez uwzględnienie jej apelacji, bądź jego uchylenie i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w P.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 55 ust. 3 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym
Rejestrze Sądowym dłużnicy, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku
podlegają z urzędu wpisowi do rejestru dłużników niewypłacalnych. Charakter
postępowania rejestrowego oraz fakt, że powołany wyżej przepis nakazuje dokonanie
wpisu z urzędu, w przypadku wydania przez Sąd postanowienia o wyjawieniu majątku
nakazuje przyjąć, że zakres oceny pozostawiony Sądowi rejestrowemu przy
dokonywaniu wpisu został ustawowo znacznie ograniczony. Zwracał już na to uwagę
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 lutego 2003 r. (V CK7/03,
OSNC 2004/4/67) stwierdzając, że Sąd rejestrowy w postępowaniu o wpis do rejestru
dłużników niewypłacalnych nie bada przyczyn niewypłacalności dłużnika. Podstawą
wpisu do rejestru są bowiem dane zweryfikowane prawomocnym orzeczeniem
sądowym. W przypadku podstawy wpisu określonej w art. 55 ust. 3 ustawy o Krajowym
Rejestrze Sądowym przesłankę do jego dokonania stanowi prawomocne postanowienie
Sądu nakazujące dłużnikowi wyjawienie majątku.
Zarówno powołany wyżej przepis nakazujący dokonanie z urzędu wpisu dłużnika
do rejestru dłużników niewypłacalnych, jak i przepis art. 913 k.p.c. w swojej treści
adresowane są ogólnie do osoby dłużnika. Należy zatem przyjąć ,że w obu tych
przepisach pojęcie dłużnika jest tożsame. Sąd egzekucyjny w świetle postanowień art.
913 k.p.c. może nakazać wyjawienie majątku tylko dłużnikowi. Wydanie przez Sąd
postanowienia zobowiązującego określoną osobę do wyjawienia majątku oznacza
3
zatem, że została ona uznana przez ten Sąd za dłużnika. Sąd Okręgowy wyraził trafny
pogląd, że w postępowaniu o wpis do rejestru dłużników niewypłacalnych
niedopuszczalne jest weryfikowanie prawomocnych orzeczeń sądowych stanowiących
podstawę wpisu. Sąd rejestrowy nie miał zatem podstaw by kwestionować fakt uznania
uczestniczki postępowania E. S. za dłużniczkę przez Sąd, który wydał postanowienie
zobowiązujące ją do wyjawienia majątku.
Treść art. 55 ust. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym nie zawiera też
regulacji, która różnicuje podstawę wpisu w zależności od podstawy odpowiedzialności
dłużnika, bądź trybu w jakim wierzyciel uzyskał przeciwko niemu tytuł wykonawczy.
Okoliczność, że dłużnik ponosi wobec wierzyciela jedynie ograniczoną
odpowiedzialność, w rozpoznawanej sprawie zawężoną do składników majątku
dorobkowego, nie stanowi zatem przyczyny wyłączającej dokonanie jego wpisu do
rejestru dłużników niewypłacalnych. Przy dokonywaniu wpisu Sąd rejestrowy nie bada
też rzeczywistego stanu majątku dorobkowego i osobistego dłużnika, którego status
wynika z faktu nadania przeciwko niemu klauzuli wykonalności w trybie określonym w
art. 787 k.p.c. Podnoszona zatem w kasacji wątpliwość, czy istnienie majątku
osobistego małżonka dłużnika nie obciążonego długami nie sprzeciwia się wpisowi
takiego dłużnika do rejestru dłużników niewypłacalnych nie mogła mieć w istocie
znaczenia dla oceny, czy istniała podstawa do dokonania wpisu, co było przedmiotem
kasacji.
Z przyczyn wyżej wskazanych była ona pozbawiona uzasadnionych podstaw i
podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312
k.p.c.