Wyrok SN z 22 kwietnia 2005, sygn. II CK 630/04
Data orzeczenia
22 kwietnia 2005
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Cywilna, Wydział II
Przewodniczący
SSN Antoni Górski
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 kwietnia 2005 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Antoni Górski (przewodniczący)
SSN Elżbieta Skowrońska-Bocian
SSA Dariusz Zawistowski (sprawozdawca)
w sprawie z powództwa Gminy K.
przeciwko Powiatowi Ś.
o zapłatę,
po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 22 kwietnia 2005 r., kasacji strony
pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt I ACa (…),
oddala kasację i zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę
1200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy w P. wyrokiem z dnia 13 listopada 2003 r. oddalił powództwo o
zapłatę 37.428,72 zł z odsetkami ustawowymi od 12.08.2002 r. wniesione przez Gminę
K. przeciwko Powiatowi Ś. Sąd ten ustalił, że w dniu 26 listopada 2001 r. strony zawarły
umowę, na mocy której Powiat Ś. zobowiązał się przekazać stronie powodowej 40000 zł
z przeznaczeniem na likwidację „dzikich wysypisk śmieci” zlokalizowanych na terenie
Gminy K. Strony w umowie ustaliły, że zadanie zostanie zrealizowane przy
uwzględnieniu wymogów wynikających z ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o
2
zamówieniach publicznych. Strona powodowa zleciła opracowanie dokumentacji
technicznej i prowadzenie nadzoru nad realizacją inwestycji w oparciu o umowę o dzieło
i umowę zlecenia, natomiast samą likwidację wysypisk śmieci powierzyła Zakładowi
Usług Komunalnych w K., będącym jej jednostką organizacyjną. W dniu 10 lipca 2002 r.
dokonano odbioru tych prac, a ich łączna wartość wyniosła 37.428,72 zł. W dniu
5 sierpnia 2002 r. strona pozwana dokonała wypowiedzenia umowy z dnia 26 listopada
2001 r. uznając, że strona powodowa nie zachowała wymogów wiążących się z
przepisami ustawy o zamówieniach publicznych.
W ocenie Sądu I instancji powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż
zlecenie likwidacji wysypisk śmieci udzielone przez stronę powodową Zakładowi Usług
Komunalnych w K. nie mieściło się w jej bieżącej obsłudze. Nie zachodziła zatem
sytuacja określona w art. 6 ust. 1 pkt 3 litera c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o
zamówieniach publicznych, stanowiąca wyjątek od zasady nakazującej stosowanie
procedur ustawy o zamówieniach publicznych. Strona pozwana była zatem uprawniona
do wypowiedzenia umowy.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu apelacji strony powodowej wyrokiem z dnia 18
maja 2004 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że uwzględnił
powództwo w całości. Aprobując w pełnym zakresie dokonane w sprawie ustalenia
faktyczne Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni pojęcia
bieżącej obsługi podmiotu składającego zamówienie i przyjął wadliwie, iż zlecenie przez
stronę powodową likwidacji dzikich wysypisk śmieci jej zakładowi budżetowemu nie
mieściło się w tym zakresie. Przemawiało to za uznaniem za zasadny zarzutu
naruszenia prawa materialnego art. 6 ust. 1 pkt 3 litera c ustawy z dnia 10 czerwca 1994
r. o zamówieniach publicznych i uwzględnieniem apelacji strony powodowej.
W kasacji opartej o podstawę naruszenia prawa materialnego strona pozwana
zarzuciła dokonanie przez Sąd Apelacyjny błędnej wykładni i niewłaściwego
zastosowania art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach
publicznych oraz wadliwą ocenę postanowień § 5 pkt 7 statutu Zakładu Usług
Komunalnych w K.
W oparciu o tę podstawę kasacyjną wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku
poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
3
Wobec bezspornych okoliczności faktycznych dotyczących zawartej przez strony
umowy oraz sposobu jej wykonania istota sporu sprowadza się do oceny, czy zlecenie
przez stronę powodową jej zakładowi budżetowemu likwidacji tzw. dzikich wysypisk
śmieci położonych na terenie gminy mieściło się w zakresie jej bieżącej obsługi. W takiej
bowiem sytuacji, wobec brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994
r. o zamówieniach publicznych, do wykonanych przez zakład budżetowy gminy prac, nie
miałby zastosowania przewidziany w ustawie tryb realizacji zamówień publicznych. Przy
wykładni pojęcia bieżącej obsługi zamawiającego (w rozpoznawanej sprawie powodowej
gminy) należy mieć na uwadze, że gminne jednostki samorządu terytorialnego tworzą
zwykle zakłady budżetowe, których zadaniem jest realizacja ich obowiązków w zakresie
obsługi mieszkańców wykonywanych w ramach gospodarki komunalnej. O tyle też
zasadne było stanowisko Sądu Apelacyjnego, że dla dokonania oceny, czy likwidacja
dzikich wysypisk śmieci była związana z bieżącą obsługą gminy, należało uwzględnić,
jaki jest zakres bieżącej działalności Zakładu Usług Komunalnych w K. Ze statutu tego
zakładu wynika, że do przedmiotu jego działalności należy utrzymanie czystości i
porządku na terenie gminy, w tym unieszkodliwianie odpadów komunalnych. Brak jest
zatem podstaw do kwestionowania oceny Sądu Apelacyjnego, że także likwidacja
dzikich wysypisk śmieci była zadaniem mieszczącym się w zakresie działalności tego
zakładu.
W kasacji zasadnie jednak podniesiono, że użyte w art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. c ustawy
o zamówieniach publicznych pojęcie bieżącej działalności odnosi się do zamawiającego,
a nie do jego jednostki budżetowej. Miał zatem rację skarżący, że wykładnia pojęcia
bieżącej obsługi zamawiającego nie może być dokonywana wyłącznie poprzez ocenę
zakresu zadań , dla wykonywania których zamawiający utworzył zakład budżetowy. W
takim bowiem przypadku każde zlecenie udzielone zakładowi budżetowemu w zakresie
jego działalności musiałoby być traktowane jako nie podlegające przepisom ustawy o
zamówieniach publicznych. Powołany wyżej przepis stanowi zaś podstawę do
odstąpienia od trybu realizacji zamówień publicznych przy uwzględnieniu dwóch
przesłanek. Jedynie jedną z nich jest udzielenie zamówienia na rzecz jednostki
budżetowej zamawiającego. Kolejną przesłanką jest zaś, aby zamówienie udzielone
zakładowi budżetowemu mieściło się w zakresie bieżącej obsługi zamawiającego. W
istocie konieczna była zatem ocena, czy likwidacja dzikich wysypisk śmieci stanowiła
bieżące zadanie gminy, które mogło być zrealizowane przez jej zakład budżetowy.
Rozstrzygając tę kwestię należało uwzględnić, że zadania własne gmin obejmują
4
między innymi utrzymanie czystości i porządku na ich terenie. Realizacja tego rodzaju
zadań wymaga podejmowania działań o charakterze stałym, a zatem należy do zadań
bieżących gminy. Brak jest zaś podstaw, by obowiązek utrzymania czystości i porządku
rozumieć wyłącznie jako usuwanie odpadów z miejsc przeznaczonych do ich
składowania. Realizacja powyższego obowiązku obejmuje również utrzymanie porządku
w miejscach, które zostały zanieczyszczone odpadami komunalnymi, pozostawionymi
przez osoby nie przestrzegające zasad postępowania z takimi odpadami. Biorąc
powyższe pod uwagę, należało przyjąć, że likwidacja dzikich wysypisk śmieci mieściła
się w ramach bieżącej działalności powodowej gminy i zlecenie ich usunięcia jednostce
organizacyjnej, do której zadań statutowych należy utrzymanie czystości i porządku
uzasadniało odstąpienie od trybu zamówień publicznych w oparciu o treść art. 6 ust. 1
pkt 3 lit. c ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych.
Z powyższych względów kasacja była pozbawiona uzasadnionych podstaw
i podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312
k.p.c.