Wyrok - III SAB/Gl 360/25 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach - z dnia 16 grudnia 2025
Teza
Stwierdzono bezczynność organu - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA. Cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2Stwierdzono bezczynność organu - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA. Cudzoziemcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi A. P. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie wydania kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego 1. stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2
Najważniejsze informacje
W skrócie
Wynik
umorzono postępowanie
Typ sprawy
sprawa cywilna
Role w sprawie
apelujący / skarżący
Data orzeczenia
16 grudnia 2025
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Przewodniczący
Beata Machcińska
Podstawa prawna
Pokaż pozostałe podstawy prawne (1)
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezczynność organu - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA
UZASADNIENIE
1. Pismem z 31 lipca 2025 r. obywatel Serbii A. P. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: organ, Wojewoda) w zakresie rozpatrzenia wniosku o wydanie poświadczonych kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego oraz wszelkich oświadczeń dotyczących miejsca zamieszkania/pobytu skarżącego.Skarżący zarzucił organowi naruszenie:- art. 12 § 1 i 2 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako k.p.a.) polegające na działaniu w sposób sprzeczny niż określony w tej normie prawnej, która to nakazuje organom działać w sprawie wnikliwie i szybko, jak również poprzez niezałatwienie sprawy niezwłocznie pomimo braku konieczności zbierania w sprawie dowodów, informacji lub wyjaśnień,- art. 35 § 3 k.p.a. polegające na niezałatwieniu sprawy w terminie miesiąca pomimo tego, że w sprawie nie jest wymagane przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,- art. 36 § 1 k.p.a. polegające na niezawiadomieniu strony o niezałatwieniu sprawy w terminie.W oparciu o wskazane zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósło zobowiązanie organu do rozstrzygnięcia sprawy w terminie tygodnia od uprawomocnienia się wydanego w sprawie wyroku oraz stwierdzenie, że do bezczynności doszło z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto pełnomocnik wniósło zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.Argumentując zasadność skargi, pełnomocnik wskazał, że 24 kwietnia 2025 r. złożył do Wojewody wniosek o wydanie kserokopii z akt postępowania w przedmiocie wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Ponieważ organ nie podjął żadnych czynności, 10 czerwca 2025 r. skarżący wniósł do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców ponaglenie na podstawie art. 37 § 1 k.p.a., jednak i to nie doprowadziło do załatwienia sprawy. Podkreślił, że sprawa nie wymaga przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, dlatego też winna być załatwiona niezwłocznie, ewentualnie w terminie jednego miesiąca.Zdaniem pełnomocnika skarżącego w niniejszej sprawie Wojewoda pozostaje zarówno w stanie bezczynności jak i przewlekłości. Organ nie wydał bowiem decyzji w terminie określonym w art. 35 § 3 k.p.a (bezczynność), a postępowanie w sprawie prowadzone jest dłużej niż jest to niezbędne do jej załatwienia (przewlekłość).Pełnomocnik skarżącego zwrócił ponadto uwagę, że do procedowania wniosku nie ma zastosowania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 337), gdyż norma ta dotyczy wyłącznie postępowań prowadzonych na podstawie ustawy o cudzoziemcach. Natomiast wniosek o wydanie kserokopii z akt postępowania rozpatrywany jest wyłącznie na podstawie przepisów k.p.a.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że żądane przez skarżącego dokumenty zostały wysłane na adres pełnomocnika 28 sierpnia 2025 r. Ponadto wyjaśnił, że przedłużone procedowanie wniosku strony nie wynikało z celowych działań organu, lecz z nadmiernego obciążenia pracą pracowników organu. Powołał się na ogromną i stale rosnącą liczbę wniosków pobytowych, powodującą znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Podobnie pandemia COVID-19 i spowodowany nią wzrost absencji chorobowej pracowników doprowadził do powstania zaległości i wydłużenia czasu procedowania prowadzonych spraw. Wskazał, że w związku z tym weszła w życie ustawa z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, na mocy której od 15 kwietnia 2022 r. dodano do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców do 31 grudnia 2022 r. Następnie wprowadzono do ustawy art. 100d również zawieszający bieg terminów na załatwienie niektórych spraw z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców, który był następnie przedłużany a aktualnie został przedłużony do 30 września 2025 r. Regulacja ta ma zastosowanie nie tylko do obywateli Ukrainy, ale do wszystkich cudzoziemców.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:Skargę należało uwzględnić.Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.Zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami, prowadzącymi do jej załatwienia.W myśl art. 12 § 2 k.p.a. sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.Stosownie do treści art. 35 § 1, § 2 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania. Pojęcie bezczynności zdefiniowane zostało pośrednio w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., regulującym instytucję ponaglenia. Zgodnie z ww. przepisem stronie służy prawo wniesienia ponaglenia na bezczynność, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.W sprawie skarżący pismem z dnia 24 kwietnia 2025 r. zwrócił się o wydanie kserokopii dokumentów potwierdzających tytuł prawny do lokalu mieszkalnego i wszelkich oświadczeń dotyczących miejsca zamieszkania/pobytu z akt postępowania dotyczących udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wyjaśnił, że w 2017 r. wydano mu zezwolenie na pracę, ale nie posiada numeru sprawy, a wskazane dokumenty są mu niezbędne w celu wykazania przesłanki określonej w art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Zagadnienie wydawania z akt kopii dokumentów reguluje art. 73 § 2 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.W sprawie skarżący taki wniosek złożył i uzasadnił go swym ważnym interesem. Wskazał mianowicie, że odpisy te są jej niezbędne w celu wykazania przesłanki określonej w art. 3 ust. 1a ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Stosownie do tego przepisu, za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się osobę fizyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym.Niewątpliwie wykazanie rezydencji podatkowej dla celów ustalenia w jakim kraju skarżący winien rozliczać się z osiąganych dochodów stanowi jego ważny interes. Wobec tego spełnione zostały przesłanki konieczne dla wydania skarżącemu kserokopii dokumentów z akt sprawy. Jak słusznie podniósł skarżący sprawa, którą zainicjował jego wniosek nie była szczególnie skomplikowana. Jej załatwienie nie wymagało prowadzenia postępowania administracyjnego, w tym gromadzenia dowodów, chodziło bowiem o okoliczności znane organowi z urzędu, bo pozostające w aktach będących w jego dyspozycji. W takim razie winna być załatwiona niezwłocznie, stosownie do art. 35 § 2 k.p.a., stanowiącego, że niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Ponieważ to nie nastąpiło, organ dopuścił się naruszenia art. 35 § 2 k.p.a., jak również art. 12 § 1 k.p.a., obligującego organ do działania wnikliwego i szybkiego. Jednocześnie wyjaśnić należy, że na zmianę tego terminu, tj. jego przedłużenie albo zawieszenie nie mają wpływu art. 100c i 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 337), na które powołał się organ w odpowiedzi na skargę. Stosownie do art. 100c tej ustawy: W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Art. 100d brzmi analogicznie z tą jedynie różnicą, że bieg terminów na załatwienie ww. nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu w okresie do dnia 30 września 2025 r. Z powyższego wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie tylko w ściśle określonej kategorii spraw, a nie do wszystkich spraw prowadzonych przez organ. Natomiast wniosek, z jakim wystąpił skarżący nie mieści się w tym katalogu. Z powyższego wnika, że regulacja ta nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie, a wniosek skarżącego winien zostać załatwiony w oparciu o przepisy k.p.a. i w terminach w nim przewidzianych.W rozpoznawanej sprawie w dacie wnoszenia skargi organ pozostawał w bezczynności, gdyż mimo upływu terminu, nie wydał skarżącemu żądanych dokumentów.Dopiero po złożeniu skargi, tj. 28 sierpnia 2025 r. dokumenty te zostały przesłane na adres pełnomocnika skarżącego. Tym samym w dacie orzekania przez Sąd, stan bezczynności organu już nie istniał, gdyż żądane dokumenty zostały skarżącemu wydane. Jednak w dacie złożenia skargi organ administracji pozostawał w bezczynności. W takim przypadku rozpoznanie skargi na bezczynność organu administracji polega na stwierdzeniu, że organ dopuścił się bezczynności, co stanowi uwzględnienie skargi.Skoro zatem organ administracji przed rozpoznaniem skargi załatwił wniosek Skarżącego, postępowanie dotyczące nakazania organowi rozpatrzenia wniosku podlegało umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez Sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. orzec o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania wniosku Skarżącego.W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki NSA: z 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; z 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; z 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; z 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).Organ administracji po otrzymaniu skargi przesłał pełnomocnikowi skarżącego żądane dokumenty zatem postawy organu nie sposób ocenić jako celowo lekceważącej i nacechowanej złą wolą.Sąd z urzędu rozważył także zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego wpis (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego w kwocie (480 zł).. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok WSA w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r., SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego wpis (100 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika - radcy prawnego w kwocie (480 zł).